Nhiều nước khuyên dân tích trữ đồ thiết yếu trong 2 tháng: từ Anh, Nhật đến Thái Lan

Anh, Nhật Bản, Thái Lan cùng Bỉ, Luxembourg vừa khuyên người dân tích trữ đồ thiết yếu đủ dùng vài ngày, phòng thiên tai, mất điện hay tấn công mạng. Người Anh đổ xô mua hàng, mạng Nhật đồn đoán, chuyên gia chia hai luồng.

Văn phòng Nội các Anh hôm 22/10 khởi động chiến dịch “Be Ready” (Hãy sẵn sàng), khuyên các hộ gia đình chuẩn bị để tự xoay xở trong 3 ngày nếu điện, nước, sóng điện thoại hay internet tạm thời bị gián đoạn. Đây là giai đoạn đầu của một chiến dịch kéo dài 3 năm, thông cáo của Chính phủ Anh cho biết.

Các bước được khuyên làm khá đơn giản: giữ trong nhà một ít thực phẩm khô, nước đóng chai và đăng ký miễn phí vào danh sách Priority Services Register để các công ty điện, nước, khí đốt biết ai cần được hỗ trợ thêm khi có sự cố. Danh mục chi tiết của chiến dịch gồm nước uống 3 lít mỗi người mỗi ngày, đồ ăn không cần nấu, đèn pin, pin, radio, tiền mặt và bản sao giấy tờ quan trọng.

Chính phủ Anh nêu lý do là thời tiết khắc nghiệt: những cơn bão mùa đông năm ngoái và các vụ cháy rừng mùa hè năm nay đã làm gián đoạn những dịch vụ người dân dựa vào hằng ngày. Mức chuẩn bị 3 ngày cũng là mức Pháp, Ireland và Hà Lan đang áp dụng.

Chính phủ Anh đã đăng hướng dẫn chuẩn bị cho các hộ gia đình từ tháng 5/2024. Chiến dịch mới chủ yếu đổi thông điệp và cách trình bày, còn phần lớn lời khuyên vẫn giữ nguyên, thông cáo cho biết.

“Những ai có thể làm theo lời khuyên này thì nên làm”, Bộ trưởng An ninh Dan Jarvis nói. Ông giải thích rằng khi người dân tự chuẩn bị trước cho những tình huống khẩn cấp thường gặp như bão lớn, lực lượng cứu hộ sẽ bớt áp lực và tập trung được vào những người cần giúp nhiều hơn.

Bộ trưởng Quốc phòng Wes Streeting nêu thêm một mối lo khác. Theo tờ City AM, cùng ngày, khi trả lời câu hỏi của báo chí, ông khuyên người dân trữ đồ ăn khô, nước đóng chai, radio FM và chăn để phòng các cuộc tấn công “hỗn hợp” do “các thế lực nhà nước thù địch hay khủng bố” gây ra. Chính phủ Anh thì nhấn mạnh khuyến cáo này không phải lời cảnh báo về một mối đe dọa sắp xảy ra, đài LBC cho biết.

Nhật Bản: Tối thiểu 3 ngày, tốt nhất 1 tuần

Nhật Bản hôm thứ Hai (2/11) chính thức thành lập Cơ quan Phòng chống Thiên tai quốc gia. Epoch Times cho biết ngay trong ngày, cơ quan mới đã phát đi “lời kêu gọi khẩn” trên cả nước, khuyên người dân trữ thức ăn và nước đủ dùng ít nhất 3 ngày, tốt nhất là 1 tuần. Người dân cũng được khuyên cố định đồ đạc vào tường, kiểm tra khả năng chịu động đất của nhà và tìm hiểu trước nơi sơ tán.

Mối lo lớn nhất là một trận động đất mạnh ở máng Nankai, ngoài khơi bờ Thái Bình Dương. Chính phủ Nhật ước tính kịch bản xấu nhất có thể làm 298.000 người chết, 6,5 triệu người phải sơ tán và 2,35 triệu ngôi nhà bị phá hủy. Một trận động đất lớn ngay dưới vùng thủ đô Tokyo có thể làm 18.000 người chết.

“Nếu thảm họa đó thật sự xảy ra, tương lai của chúng ta sẽ bị thử thách”, Bộ trưởng phụ trách phòng chống thiên tai Goshi Hosono nói. Ông thừa nhận khi thảm họa lớn ập đến, chính phủ không thể lo cho mọi nơi cùng lúc.

Tại lễ ra mắt cơ quan mới, Thủ tướng Sanae Takaichi nói: “Chúng ta không thể ngăn thiên tai, nhưng có thể giảm thiệt hại bằng cách chuẩn bị”.

Ông Hosono đã nêu mức chuẩn bị này từ trước, trong phát biểu trang FNN đưa hôm 27/10. Shueisha Online dẫn lại lời ông: “Tối thiểu là 3 ngày, còn tôi muốn nói là nếu được thì 1 tuần”. Ông khuyên mọi người chuẩn bị đủ thức ăn, nhà vệ sinh khẩn cấp và nước để ở nhà vẫn xoay xở được dù chưa có trợ giúp của nhà nước.

Con số 3 ngày đến 1 tuần cũng không phải điều mới với người Nhật. Sách trắng về phòng chống thiên tai năm 2026 đã ghi rõ mỗi gia đình nên trữ nhu yếu phẩm tối thiểu 3 ngày, nếu được thì khoảng 1 tuần.

Thái Lan: Bác tin đồn trước, khuyên làm túi 72 giờ sau

Hôm thứ Năm (29/10), Hội đồng An ninh Quốc gia Thái Lan (NSC) bác bỏ tin cơ quan này đã khuyên người dân trữ đồ ăn, thuốc men đủ dùng 72 giờ để ứng phó với xung đột ở Trung Đông. NSC khẳng định chưa từng ra cảnh báo nào như vậy và khuyên người dân dựa vào thông tin của các cơ quan chính thức, The Nation đưa tin.

Một ngày sau, Thủ tướng Anutin Charnvirakul kêu gọi người dân cảnh giác nhưng đừng hoảng loạn, khẳng định Thái Lan đủ lương thực.

Đến thứ Hai (2/11), theo The Nation, Cục Phòng chống và Giảm nhẹ Thiên tai (DDPM) khuyên mỗi gia đình chuẩn bị một túi khẩn cấp đủ dùng 72 giờ. Túi gồm 6 nhóm đồ: thuốc và đồ y tế; đồ ăn và nước uống; điện thoại, sạc dự phòng, đèn pin, radio; giấy tờ, chìa khóa dự phòng và tiền mặt; đồ vệ sinh cá nhân; quần áo, chăn. DDPM cho biết túi này hữu ích khi có lũ quét, sạt lở đất, động đất, dịch bệnh, hỏa hoạn, bạo loạn hay phá hoại.

Cục trưởng DDPM Nirat Pongsitthaworn cho biết đây là một phần trong chiến dịch giảm rủi ro thiên tai mà cơ quan này triển khai từ lâu, nhằm khuyến khích người dân chủ động chuẩn bị mà không gây hoang mang. Ông nói thêm Thái Lan không nằm trong số các nước được khuyến cáo chuẩn bị riêng cho xung đột ở Trung Đông, song túi khẩn cấp vẫn là biện pháp phòng bị cơ bản cho nhiều loại tình huống. Ông khuyên mỗi gia đình nên có một túi như vậy để mang theo ngay khi phải sơ tán khỏi vùng nguy hiểm, “dù là thiên tai, chiến tranh mạng hay xung đột quốc tế”.

Châu Âu: Bỉ, Luxembourg phát sổ tay 72 giờ

Trung tâm Khủng hoảng Quốc gia Bỉ hôm 1/10 phát hành một sổ tay mới dày 28 trang, khuyên mỗi gia đình chuẩn bị bộ đồ đủ dùng 72 giờ, Brussels Times đưa tin. Bộ đồ gồm 3-10 lít nước mỗi người mỗi ngày, đồ ăn sẵn, radio quay tay, đèn pin, thuốc, bản sao giấy tờ tùy thân và viên i-ốt.

Bộ trưởng Nội vụ Bỉ Bernard Quintin nêu lũ lụt, hỏa hoạn và mất điện diện rộng là những rủi ro có thật. Ông nói mục tiêu là “không bao giờ để mình hoảng loạn, nhưng cũng không bao giờ ngây thơ”.

Sổ tay này thuộc chiến dịch 4 năm mà trung tâm khởi động từ mùa xuân. Đài VRT của Bỉ hôm 21/4 đưa tin chiến dịch “Préparés ensemble” (Cùng nhau chuẩn bị) ra mắt, kêu gọi người dân chuẩn bị bộ đồ để tự xoay xở trong 72 giờ.

Hơn một tuần sau sổ tay của Bỉ, hôm 9/10, Thủ tướng Luxembourg Luc Frieden và Bộ trưởng Nội vụ Léon Gloden giới thiệu cẩm nang “Mon Guide – 72H d’autonomie” (72 giờ tự chủ) cùng chiến dịch quốc gia “Bass du prett?”. Khoảng 300.000 bản cẩm nang được gửi tới các hộ gia đình từ ngày 14/10, thông cáo của Chính phủ Luxembourg cho biết. Mục tiêu là để mỗi nhà có đủ những thứ thiết yếu trong 72 giờ đầu khi xảy ra thiên tai, mất điện kéo dài, tấn công mạng hay một sự cố lớn khác làm gián đoạn các dịch vụ thiết yếu.

Con số “20 nước” gộp cả hướng dẫn cũ

Trên mạng xã hội, các khuyến cáo này nhanh chóng được xâu chuỗi thành một câu chuyện. Một bản tóm tắt chủ đề nóng trên X đặt Anh, Pháp, Nhật cạnh nhau và nói còn ít nhất 17 nước khác có khuyến cáo tương tự. Nhiều bài đăng hỏi vì sao các nước “cùng lúc” kêu gọi dân trữ đồ hộp, kéo theo những phỏng đoán về “Thế chiến 3” hay “tận thế”.

Phóng viên Epoch Times tra văn bản của Chính phủ Anh, Nhật, Pháp, Hà Lan, Thụy Điển, Ba Lan và nhận thấy phần lớn đây là chính sách phòng vệ dân sự các nước chuẩn bị nhiều năm, chỉ tình cờ được đưa ra cùng một mùa thu. Bài viết cho rằng điểm mới thật sự là chính phủ công khai đề nghị các gia đình gánh một phần trách nhiệm trước đây do nhà nước lo.

Thụy Điển phát hành sổ tay “Nếu khủng hoảng hay chiến tranh đến” từ tháng 11/2024, khuyên dân tự lo ít nhất 1 tuần. Ủy ban châu Âu khuyên chuẩn bị ít nhất 72 giờ từ tháng 3/2025. Pháp và Hà Lan đưa ra mức 72 giờ từ tháng 11/2025, còn Đức từ lâu khuyên trữ đủ 10 ngày. Ở Hà Lan, nơi chính phủ đã gửi sổ tay hướng dẫn tới khoảng 8,5 triệu hộ, tỷ lệ người dân có sẵn túi khẩn cấp hiện là 44%, chỉ tăng 9 điểm phần trăm so với năm 2025.

Một bài tổng hợp của The Nation hôm 30/10 đếm được ít nhất 20 nước có hướng dẫn chuẩn bị khẩn cấp, nhưng lưu ý chúng không được ban hành cùng lúc. Bài báo cũng nói rõ kế hoạch “FORTRESS”, giúp các căn cứ quân sự Mỹ tự vận hành tới 90 ngày, là biện pháp quân sự chứ không phải lời khuyên dân trữ đồ. Cơ quan Quản lý Tình trạng Khẩn cấp Liên bang Mỹ vẫn khuyên các gia đình chuẩn bị ít nhất 72 giờ như lâu nay.

Người Anh đổ xô mua, mạng Nhật đồn “Thế chiến 3”

Đài LBC cho biết vài ngày sau thông báo, siêu thị trực tuyến Ocado hết nhiều loại nước đóng chai, pin, đậu hộp và súp. Chuỗi Iceland báo doanh số đồ hộp tăng 40% trong dịp cuối tuần, còn Robert Dyas ghi nhận số radio bán ra tăng 160% so với tuần trước. Iceland cho biết nguồn hàng vẫn dồi dào, còn Ocado nói đang làm việc với các nhà cung cấp để bổ sung hàng.

“Chỉ vài giờ sau thông báo Be Ready, chúng tôi thấy mọi người tìm mua những thứ cơ bản. Số đèn pin bán ra tăng gần gấp 4, radio gần gấp đôi chỉ trong 3 ngày”, ông Ollie Marshall, giám đốc điều hành chuỗi Maplin, nói.

Cửa hàng Preppers Shop UK báo doanh số đồ dùng khi mất điện, nước tăng 650%. Hai cơn bão cũng đổ bộ vào Anh đúng cuối tuần đó, thời điểm những mặt hàng này vốn bán chạy hơn, tờ The National lưu ý.

“Gửi những ai còn nghi ngờ tôi: nước suối thùng lớn trên Ocado hết sạch, không đặt được cho tuần sau”, một người dùng X viết kèm ảnh chụp màn hình hôm 24/10.

Ở Nhật, những chữ “toàn dân”, “kêu gọi khẩn”, “trữ 1 tuần” làm dấy lên lo lắng và đồn đoán trên mạng. Shueisha Online ghi nhận những bình luận như “Thế chiến 3 rồi!” hay “Bị hacker dọa à?”, nhưng lưu ý rằng ít nhất trong các giải thích đã công bố, Chính phủ Nhật không nêu tấn công mạng bằng AI hay Thế chiến 3 là lý do ra lời kêu gọi.

Chuyên gia: Người ủng hộ, người dè dặt

Ông Jim Bligh, giám đốc chính sách thực phẩm của Hiệp hội Bán lẻ Anh, nói với City AM rằng việc các gia đình chuẩn bị cho những biến cố cực đoan là hợp lý, “nhất là khi người Anh kém chuẩn bị cho tình huống khẩn cấp hơn các nước láng giềng châu Âu”. Ông khuyên người dân tích lũy dần, thỉnh thoảng mua thêm một hộp đồ ăn hay một món để được lâu khi đi chợ.

Ông Ged Futter, cựu nhân viên thu mua của chuỗi Asda, nay làm tư vấn cho các nhà cung cấp, thì dè dặt hơn. “Chiến dịch này xuất phát từ ý tốt, nhưng không ai biết mọi người sẽ hiểu nó ra sao”, ông nói. Ông lo có người sẽ nghĩ lời khuyên của chính phủ chưa đủ nên mua nhiều hơn, có người lại bỏ ngoài tai.

Một số nguồn tin ẩn danh trong ngành bán lẻ còn cho City AM biết các siêu thị chỉ được báo ngày công bố từ tuần trước đó. Một người gọi nỗ lực của chính phủ nhằm bảo đảm nguồn cung nước đóng chai là “lộn xộn”. Trong các cuộc trao đổi ban đầu hồi tháng 9, quan chức cho biết họ mới chỉ làm việc với công ty cấp nước Thames Water.

Epoch Times dẫn lời bà Sarita Robinson, phó viện trưởng Trường Tâm lý học thuộc Đại học Lancashire, nói với tờ The Guardian rằng có rất ít bằng chứng cho thấy các chiến dịch kiểu này gây hoảng loạn. Bà nhận thấy khi có thông tin chính xác, người dân thường chủ động chuẩn bị, còn khoảng trống thông tin mới tạo chỗ cho đồn đoán.

Ý kiến ngược lại trong bài của Epoch Times đến từ ông Fraser Myers, phó tổng biên tập trang bình luận spiked của Anh. Ông viết rằng ở một nước công nghiệp phát triển, người dân có quyền mong vòi có nước, ổ cắm có điện. Ông cho rằng các chính phủ nối tiếp nhau đã bỏ bê khả năng chống chịu của đất nước, giờ lại để dân tự lo hậu quả.