Ông Zelensky nói đã 3-4 lần đề nghị ông Trump gỡ hạn chế Starshield cho Ukraine

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết đã 3-4 lần đề nghị Tổng thống Mỹ Donald Trump gỡ hạn chế Starshield cho Ukraine, nhưng được ông Trump trả lời rằng việc này chủ yếu phụ thuộc vào SpaceX.

Ông Zelensky nói như vậy trong cuộc phỏng vấn với chương trình PBS NewsHour của đài PBS (Mỹ), phát sóng hôm thứ Hai (2/11). Starshield là hệ thống liên lạc vệ tinh cấp quân sự của SpaceX, công ty do tỷ phú Elon Musk sở hữu.

“Khi nói về Starshield, họ không muốn dỡ bỏ hạn chế. Với chúng tôi, đó là điều đáng tiếc, vì chúng tôi đã nêu vấn đề này với Tổng thống nhiều lần, tôi nghĩ là 4 lần. Tôi đã có 3 hoặc 4 cuộc gặp bàn riêng về việc đó”, ông Zelensky nói.

Được hỏi ông Trump đã trả lời ra sao, ông Zelensky cho biết ông Trump hứa sẽ cố gắng và tỏ ý ủng hộ, nhưng nói việc này “không phụ thuộc vào ông ấy” mà “chủ yếu phụ thuộc vào SpaceX”.

Ông Zelensky kể đã nói với ông Trump: “Ông sẽ không bao giờ có đủ tên lửa Patriot để cấp cho cả Trung Đông lẫn chúng tôi”. Ông giải thích phía Ukraine biết ông Trump đang và sẽ dành thêm tên lửa cho Trung Đông.

“Chỉ một điều thôi: mở Starshield, và chúng tôi sẽ chặn các bệ phóng tên lửa đạn đạo của họ. Điều đó sẽ rất có ích, giúp cứu sống dân thường”, ông nhắc lại lời đề nghị với ông Trump.

Chỉ nhắm vào bệ phóng tên lửa đạn đạo

Nếu được dùng Starshield, Ukraine sẽ chặn được các vụ phóng, và Nga sẽ không thể ngày nào cũng bắn tên lửa đạn đạo vào dân thường Ukraine, ông Zelensky nói. Khi phóng viên Amna Nawaz nhận xét đó là những hành động phòng thủ, ông đáp: “Hoàn toàn là hành động phòng thủ”.

Ông cho biết Ukraine sẽ dùng Starshield trên lãnh thổ Nga chỉ để tìm vị trí các bệ phóng tên lửa đạn đạo rồi tấn công chúng. Không có Starshield, nếu Ukraine tấn công trên diện rộng thì sẽ “rất nguy hiểm”, vì nhiều dân thường có thể thiệt mạng.

“Chúng tôi không hành động như người Nga”, ông nói.

Ông Zelensky khẳng định nếu các hạn chế đối với Starlink hay Starshield được dỡ bỏ, Ukraine sẽ chỉ nhắm vào các bãi phóng tên lửa đạn đạo, không đánh vào cơ sở năng lượng.

Ông Zelensky: Không chắc ông Musk tự làm chậm được Starshield

Hồi giữa tháng 10, theo Kyiv Post, dịch vụ Starlink và Starshield ở Ukraine bị làm chậm. Các đơn vị quân đội Ukraine mất kết nối khi máy bay không người lái (drone) đạt tốc độ khoảng 130-160 km/giờ, ảnh hưởng tới các drone đánh chặn tốc độ cao dùng để bắn hạ drone Shahed của Nga.

Ông Zelensky cho biết kết nối nay đã hoạt động trở lại. Về kỹ thuật, ông Musk và SpaceX có thể làm chậm, ngắt rồi khôi phục dịch vụ. Được hỏi liệu ông Musk có tự mình làm việc này không, ông Zelensky nói ông Musk “có thể tự làm”, nhưng “tôi không rõ quy định”.

“Tôi không chắc ông ấy có thể làm vậy với Starshield, vì đó là hệ thống quân sự, phiên bản dành cho chính phủ. Tôi không chắc ông ấy có thể tự mình làm mà không có đại diện nào của Chính phủ Mỹ. Nhưng tôi không biết ai trong Chính phủ Mỹ đã làm việc đó, ai đã cho phép ông ấy”, ông nói.

Ông Zelensky cho rằng việc này là kết quả trao đổi giữa một số người, và họ đã đưa ra quyết định bất lợi cho Ukraine.

Trước đó, ông Musk nói Washington kiểm soát các hạn chế đối với Starshield, còn chính quyền ông Trump bác việc đã ra lệnh làm chậm dịch vụ, Kyiv Post cho biết. Hôm 22/10, ông Trump cho biết ông Musk đã khôi phục dịch vụ, nhưng không nêu rõ ai ra lệnh hạn chế ban đầu.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm 17/10 bác thông tin cho rằng Nhà Trắng chỉ đạo làm chậm Starlink. Ông nói Ukraine muốn được dùng Starshield để tấn công các mục tiêu sâu trong lãnh thổ Nga, nhưng khi đó Mỹ chưa chấp thuận.

Kể từ khi dịch vụ bị làm chậm, ông Zelensky chưa trao đổi với ông Musk. “Tôi đã muốn nói chuyện với ông ấy sau tất cả những động thái này của SpaceX, nhưng họ không liên lạc với chúng tôi”, ông nói.

Ông cho biết Ukraine rất biết ơn vì Starlink, nhưng nhận xét: “Đôi khi những tín hiệu ông ấy đưa ra trước đây về chúng tôi, về Ukraine… không phải là lập trường ủng hộ Ukraine. Đó là điều tôi nghe được”.