Nhóm Bộ Tứ cam kết chống cưỡng ép kinh tế từ ĐCSTQ

Hôm thứ Bảy (31/10), ngoại trưởng nhóm Bộ Tứ gồm Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Úc cam kết giảm sự phụ thuộc chiến lược vào các chuỗi cung ứng dễ bị tổn thương, đồng thời chống lại hành vi cưỡng ép kinh tế, nhằm ứng phó với mối đe dọa ngày càng gia tăng từ Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ).

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio gặp những người đồng cấp Nhật Bản, Ấn Độ và Úc tại Atlanta trong khuôn khổ cuộc họp nhóm Bộ Tứ (Quad), hay Đối thoại An ninh Bộ Tứ. Tại cuộc họp, ngoại trưởng bốn nước cam kết giảm sự phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng toàn cầu dễ bị tổn thương và bảo đảm một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do, rộng mở.

Tuyên bố chung sau cuộc họp không nêu đích danh ĐCSTQ, nhưng phản ánh mối lo ngại lâu nay của các nước Bộ Tứ về sự chi phối của ĐCSTQ đối với các chuỗi cung ứng thiết yếu. Các nước này cũng quan ngại về tình trạng dư thừa công suất công nghiệp, các biện pháp hạn chế xuất khẩu và lập trường ngày càng cứng rắn của ĐCSTQ trong khu vực. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh Nhật Bản đang mạnh mẽ chỉ trích Bắc Kinh vì hạn chế xuất khẩu các khoáng sản thiết yếu.

“Các ngoại trưởng Bộ Tứ tái khẳng định cam kết xây dựng các chuỗi cung ứng toàn cầu đáng tin cậy, rộng mở, cùng hệ thống cơ sở hạ tầng đáng tin cậy và có khả năng chống chịu,” tuyên bố chung nêu rõ.

Tuyên bố viết tiếp: “Các ngoại trưởng bày tỏ quan ngại sâu sắc về hành vi cưỡng ép kinh tế, trong đó có việc tùy tiện áp đặt các biện pháp hạn chế xuất khẩu. Họ cũng đặc biệt lo ngại về những chính sách và hành vi phi thị trường gây ra tình trạng dư thừa công suất, làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu trong các ngành then chốt.”

Các ngoại trưởng cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình trạng lừa đảo trực tuyến ngày càng gia tăng, gây nguy hại cho hòa bình và an ninh trong nước lẫn quốc tế. Họ lên án các tổ chức tội phạm đứng sau hoạt động lừa đảo, buôn người và cưỡng ép các nạn nhân bị buôn bán thực hiện hành vi lừa đảo nhằm vào công dân bốn nước. Nhóm Bộ Tứ cam kết triệt phá các hoạt động này, đồng thời truy cứu trách nhiệm các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia và những kẻ cầm đầu.

Về việc xây dựng chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu an toàn, các ngoại trưởng Bộ Tứ hoan nghênh cam kết của Mỹ hỗ trợ 10 triệu USD cho Ấn Độ và các nước ASEAN phát triển cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất cần thiết để thu hồi khoáng sản thiết yếu từ chất thải. Các nước cũng dự kiến thảo luận về việc đơn giản hóa thủ tục xuất nhập khẩu, tạo thuận lợi cho hoạt động vận chuyển vật liệu tái chế qua biên giới, đồng thời tăng cường thực thi các quy định hiện hành.

Các ngoại trưởng nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng chuỗi cung ứng an toàn, có khả năng chống chịu và đáng tin cậy đối với các loại chip bán dẫn tiên tiến nhất cũng như phần cứng phục vụ siêu trí tuệ. Nhóm sẽ khởi động một sáng kiến mới nhằm xác định những khâu “nút thắt” trong chuỗi cung ứng bán dẫn và siêu trí tuệ, qua đó ngăn ngừa nguy cơ gián đoạn nguồn cung.

Theo thông cáo của Bộ Ngoại giao Nhật Bản, tại cuộc họp, Ngoại trưởng Toshimitsu Motegi cũng kiên quyết phản đối mọi hành động đơn phương nhằm thay đổi hiện trạng bằng vũ lực hoặc cưỡng ép. Tuyên bố này được cho là nhằm vào những thách thức an ninh mà ĐCSTQ đặt ra đối với khu vực.

Đây là lần thứ 3 trong năm nay các ngoại trưởng Bộ Tứ gặp nhau. Lãnh đạo 4 nước dự kiến sẽ tổ chức hội nghị thượng đỉnh bên lề hội nghị ASEAN, diễn ra từ ngày 15 đến 18/11 tại Manila, thủ đô Philippines.

Cuộc gặp tại Manila sẽ là hội nghị thượng đỉnh đầu tiên của lãnh đạo Bộ Tứ kể từ năm 2024, đồng thời đánh dấu lần đầu tiên Tổng thống Mỹ Donald Trump tham dự hội nghị này kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào năm ngoái.

Cuộc họp ngoại trưởng Bộ Tứ hôm thứ Bảy diễn ra trong khuôn khổ chuỗi hội nghị của Nhóm 20 nền kinh tế lớn (G20) do Mỹ đăng cai tại Atlanta, bang Georgia. Một ngày trước đó, ông Rubio kêu gọi ngoại trưởng các nước G20 tăng cường hợp tác nhằm thúc đẩy ổn định địa chính trị và thịnh vượng kinh tế. Ông cảnh báo hàng loạt cuộc khủng hoảng đang đe dọa nghiêm trọng trật tự kinh tế toàn cầu.