Ông Rubio: Phương Tây đứng trước lựa chọn giữa chủ quyền và lệ thuộc

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm thứ Tư (7/10) phát biểu tại Athens, Hy Lạp, cảnh báo các nước phương Tây đang từ bỏ chủ quyền và xem nhẹ những giá trị đã làm nên nền văn minh của mình.

Ông nhấn mạnh Mỹ và châu Âu đang đứng ở một ngã rẽ quyết định.

“Con đường chúng ta chọn sẽ quyết định phương Tây giữ được vị trí dẫn đầu thế giới, hay cam chịu một tương lai suy kiệt, lệ thuộc và suy tàn”, ông Rubio cảnh báo.

Ông đọc bài phát biểu trên đồi Pnyx, một sườn đồi cao nhìn sang thành cổ Acropolis. Thời cổ đại, hội đồng dân chủ Athens nhóm họp tại đây. Ngày nay, ngọn đồi được xem là biểu tượng của nơi khai sinh nền dân chủ.

Cùng ngày, ông Rubio gặp Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis tại dinh thự Maximos ở Athens.

Mặc cảm vì chính sự thịnh vượng của mình

Bài phát biểu tại Athens tiếp nối chủ đề ông Rubio đã nêu tại Munich. Khi đó, lời chỉ trích của ông về “sự suy tàn có kiểm soát” của châu Âu đã gây xôn xao khắp phương Tây. Lần này, ông phê phán điều ông gọi là tâm lý mặc cảm của giới lãnh đạo phương Tây trước sự thịnh vượng của chính phương Tây.

“Dần dần, phương Tây chúng ta thấy hổ thẹn về chính những điều làm nên sự khác biệt của mình”, ông nói. “Chúng ta ngượng ngùng vì thành tựu của mình khiến chúng ta nổi bật so với phần còn lại của thế giới. Sự thịnh vượng của chúng ta, không hiểu sao, lại trở thành điều khiến chúng ta thấy có lỗi”.

Suốt bài phát biểu, ông Rubio nhiều lần nhắc đến di sản Hy Lạp cổ đại mà ông xem là nền móng của văn minh phương Tây. Ông nhận định nhiều nước phương Tây đã xa rời những phẩm chất từ cội nguồn cổ xưa ấy.

“Chúng ta không còn tin rằng sự vĩ đại của mình là xứng đáng và do chính mình làm nên. ‘Chủ nghĩa dân tộc’ trở thành một từ xấu xa, và thế là chúng ta giật đổ các tượng đài của mình”, ông nói.

“Chúng ta lên án chính lịch sử của mình, và ở quá nhiều nơi, chúng ta dạy con cái phải xấu hổ về đất nước mà chúng sẽ thừa hưởng. Trong quá trình đó, chúng ta mở cửa biên giới, chuyển ngành công nghiệp ra nước ngoài và để quân đội của mình héo mòn, suy yếu”.

Ông Rubio cho rằng các nước phương Tây đã từng bước trao quyền điều hành của mình cho những “bộ máy quan liêu toàn cầu” bên ngoài, khiến phương Tây suy yếu và để lại một khoảng trống quyền lực. Theo ông, các đối thủ đã tận dụng khoảng trống ấy để gia tăng sức mạnh kinh tế và địa chính trị, trong khi ảnh hưởng của phương Tây phai nhạt dần.

Kêu gọi châu Âu tỉnh dậy sau “giấc ngủ dài”

Ông Rubio ca ngợi chính sách “Nước Mỹ trên hết” của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông cho biết Mỹ đang có những bước đi quyết liệt để củng cố sức mạnh quốc gia: bảo đảm các chuỗi cung ứng thiết yếu, xây dựng lại nền tảng công nghiệp và quốc phòng, đồng thời tăng sản lượng năng lượng.

Chính quyền ông Trump “hy vọng giành lại” những tư tưởng cổ điển của Hy Lạp cổ đại về chính trị và nghệ thuật trị quốc, một nỗ lực “không chỉ cho [nước Mỹ], mà cho toàn bộ… nền văn minh”, ông Rubio nói.

Ông kêu gọi châu Âu tỉnh dậy sau “giấc ngủ dài”.

“Tôi nghĩ ở điểm này, chúng ta cũng còn nhiều điều phải học từ người Hy Lạp cổ đại,” ông nói.

Bởi theo ông, người Hy Lạp hiểu rằng lòng trung thành với quốc gia “không có gì ích kỷ hay sai trái”, và chiến đấu để bảo vệ lợi ích quốc gia trên hết mọi thứ cũng vậy.

“Phương Tây thừa hưởng từ người Hy Lạp ý thức về bổn phận, lòng trung thành không gì lay chuyển với nguyên tắc sống, với lý tưởng và với đất nước của mình.”

Ngoại trưởng Mỹ cũng nhấn mạnh rằng không nên xem quan hệ xuyên Đại Tây Dương là một trò chơi “có tổng bằng không”, nơi bên này chỉ được lợi khi bên kia chịu thiệt. Các quan chức chính quyền ông Trump đã nhiều lần nêu vấn đề này khi bàn về việc chia sẻ gánh nặng quốc phòng.

Ông Rubio khen ngợi thỏa thuận gần đây giữa Mỹ, Greenland và Đan Mạch nhằm tăng cường khả năng phòng thủ cho hòn đảo này.

“Cả ba bên trong thỏa thuận đó đều là người chiến thắng”, ông nói.

Trước khi kết thúc bài phát biểu, ông cảnh báo về cuộc cạnh tranh quyền lực toàn cầu đang nổi lên, nhưng không nêu tên quốc gia nào.

“Những điểm yếu, sự gây hấn, khủng bố, vô vàn mối đe dọa và các cuộc tấn công mới lại đang xuất hiện”, ông nói.

Vì thế, theo ông, cần xây dựng lại các thể chế và các liên minh để “cùng nhau đối mặt với những mối đe dọa này”.