Pakistan: Dự án mở rộng đập Tarbela do Trung Quốc thi công lại gặp sự cố

Một khối đá có kết cấu yếu sụp xuống hôm thứ Hai (9/11) tại công trường dự án mở rộng đập Tarbela, khiến nước tràn vào đường hầm và khu nhà máy điện đang xây, buộc công nhân phải sơ tán. Dự án do Tập đoàn Xây dựng Điện lực Trung Quốc (POWERCHINA) đảm nhận phần xây dựng. Hồi tháng 8/2025, đê bảo vệ công trường này cũng từng bị sập.

Sự cố xảy ra khi công nhân đang đào một đường hầm kết nối thuộc dự án mở rộng giai đoạn 5 (T-5). Theo thông cáo của Cơ quan Phát triển Nước và Điện lực Pakistan (Wapda) mà tờ Dawn đăng tải, khối đá sập khiến nước từ hố cửa nhận nước tràn vào đường hầm và khu nhà máy điện.

Nhà chức trách đã ban bố tình trạng khẩn cấp và dừng thi công. “Toàn bộ công nhân đã được sơ tán an toàn ngay lập tức,” thông cáo viết.

Nước trong hố cửa nhận nước đã được tháo cạn và không còn chảy vào các khu thi công phía hạ lưu. Khu nhà máy điện đang xây cũng đang được bơm hút nước.

Wapda bác bỏ thông tin đang lan truyền rằng đường hầm chính của dự án T-5 bị sập. Cơ quan này khẳng định đường hầm chính, nhà máy điện đang xây, cống xả hạ lưu và trạm phân phối điện không bị hư hại. Không công nhân nào bị thương hay thiệt mạng. Wapda cho biết các quan chức cấp cao của cơ quan này, kỹ sư dự án và nhà thầu đang đánh giá tình hình để tìm biện pháp xử lý những khó khăn có thể phát sinh trong quá trình triển khai dự án.

Trong khi đó, ông Waseem Ahmed, người đứng đầu chính quyền huyện Haripur, dẫn lời các quan chức dự án cho biết nhà chức trách vẫn đang kiểm tra các công trình trong khu vực thi công, bao gồm đường hầm và nhà máy điện, để đánh giá đầy đủ mức độ ảnh hưởng của sự cố.

Các khu vực hạ lưu đập Tarbela hiện không có nguy cơ lũ hay ngập, một quan chức cấp cao của chính quyền huyện cho biết.

Tại huyện Swabi, ông Nasarullah Khan, người đứng đầu chính quyền huyện, cho biết đập Tarbela đã xả thêm nước vì những lý do “không thể tránh khỏi”, nên lưu lượng và mực nước sông Indus dự kiến sẽ tăng. Ông khuyến cáo người dân tuyệt đối tránh tắm, bơi và đi thuyền trên sông để phòng tai nạn. Ông cũng đề nghị mọi người không nghe theo tin đồn mà theo dõi trang chính thức của chính quyền để nắm thông tin xác thực.

Nhà thầu Trung Quốc, vốn vay quốc tế

Dự án T-5 cải tạo đường hầm tưới tiêu số 5 sẵn có của đập Tarbela để lắp thêm 3 tổ máy, mỗi tổ 510 MW, tổng công suất 1.530 MW. Khi hoàn thành, tổng công suất lắp đặt của đập sẽ tăng từ 4.888 MW lên 6.418 MW, mỗi năm phát thêm khoảng 1,47 tỷ kWh điện.

Tháng 5/2021, Wapda trao hợp đồng phần xây dựng của dự án, trị giá 354,6 triệu USD, cho POWERCHINA sau một cuộc đấu thầu cạnh tranh quốc tế, tờ Dawn đưa tin khi đó. Epoch Times cho biết phần cơ điện do một liên danh các công ty Trung Quốc, trong đó có Harbin Electric, thực hiện. Tờ báo này xếp T-5 vào nhóm dự án ở nước ngoài thuộc sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Về nguồn vốn, Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) lần lượt tài trợ 390 triệu USD và 300 triệu USD cho dự án. Phía Pakistan góp thêm vốn đối ứng.

Vụ sập đê bảo vệ góp phần đẩy chi phí tăng hơn 285%

Tháng 8/2025, đê bảo vệ công trường bị sập, nước tràn vào khiến công nhân phải ngừng việc, theo Epoch Times.

Tờ Dawn cho biết hồi tháng 7 năm nay, một ủy ban điều tra do Chính phủ Pakistan lập ra đã kết luận ba bên chính gồm nhà thầu, đơn vị tư vấn và chủ đầu tư Wapda đều phải chịu trách nhiệm về vụ sập đê. Ủy ban xác định việc tự ý thay đổi thiết kế sau khi ký hợp đồng là một trong những nguyên nhân chính.

Vụ sập góp phần khiến dự án chậm tiến độ ít nhất 2 năm và chi phí tăng hơn 285%, từ 82 tỷ lên 317 tỷ rupee. Trước sự cố hôm thứ Hai, dự án được dự kiến hoàn thành vào cuối tháng 6/2028, thay vì năm 2026 như kế hoạch ban đầu.

Trước đó, một số lãnh đạo cấp cao của Wapda và các công trình liên quan từng bị Cục Trách nhiệm Giải trình Quốc gia Pakistan (NAB) và các cơ quan chống tham nhũng khác điều tra vì nghi lạm quyền, phê duyệt sai quy định và chiếm dụng vốn, Epoch Times viết.

Tờ báo nhận định các sự cố liên tiếp khiến dư luận đặt nghi vấn lớn về khả năng ứng phó của công trình trước những rủi ro địa chất và thủy văn phức tạp.