Phe cứng rắn Tehran nghi ngờ ông Mojtaba Khamenei không hậu thuẫn đàm phán mới giữa Mỹ-Iran

Phe cứng rắn tại Tehran nghi ngờ phái đoàn Iran đang đàm phán với Hoa Kỳ mà chưa có sự hậu thuẫn công khai của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei. Họ dùng sự im lặng của ông Khamenei để đặt câu hỏi về tính chính danh của tiến trình thương thảo, nhất là trong bối cảnh các cuộc đàm phán Iran–Hoa Kỳ đang rất nhạy cảm. Tin này cho thấy nội bộ Iran có dấu hiệu chia rẽ giữa phe muốn tiếp tục ngoại giao và phe cứng rắn lo ngại Iran sẽ nhượng bộ quá nhiều.

Tờ Iran International nói rằng những người biểu tình thuộc phe cứng rắn tại Tehran cáo buộc phái đoàn đàm phán của Iran đang thương lượng với Hoa Kỳ mà chưa có sự chấp thuận rõ ràng từ Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei. Lý do họ nêu ra là ông Mojtaba Khamenei vẫn im lặng, chưa công khai nói một lời nào ủng hộ các cuộc đàm phán.

Một biểu ngữ tại cuộc biểu tình đặt vấn đề rằng ông Khamenei từng gửi thông điệp về những chuyện nhỏ như “cây tiêu huyền” trong Ngày Thiên nhiên, vậy tại sao lại không nói gì về việc chấp thuận đàm phán với Hoa Kỳ.

“Thưa ngài, xin hỏi: Imam Mojtaba Khamenei thậm chí còn ra thông điệp về một cây tiêu huyền nhân Ngày Thiên nhiên. Vậy tại sao ông ấy vẫn chưa nói một câu nào về việc chấp thuận đàm phán?

#Người_khôn_chỉ_cần_một_gợi_ý
#Không_đàm_phán_với_những_kẻ_sát_nhân,” dòng chữ trên một tấm biểu ngữ do một người biểu tình cầm trong các cuộc tuần hành hôm Thứ Bảy (13/6).

Ý chính của biểu ngữ là: nếu lãnh tụ thật sự đồng ý đàm phán, tại sao ông không công khai xác nhận?

• “Cây tiêu huyền” ở đây là một loại cây thân gỗ lớn thuộc chi Platanus / họ Platanaceae, thường trồng làm cây bóng mát ở đường phố, công viên; lá hơi giống lá phong và vỏ cây thường bong thành mảng.
• Ngày Thiên nhiên của Iran là Sizdah Bedar, ngày thứ 13 sau Nowruz, thường là dịp người Iran ra ngoài thiên nhiên, cắm trại và kết thúc kỳ lễ năm mới Ba Tư.

Bối cảnh chính

Iran và Hoa Kỳ đang bàn về một Memorandum of Understanding / Bản ghi nhớ thỏa thuận nhằm hạ nhiệt chiến sự. Theo một số tờ báo dòng chính phương Tây, phía Hoa Kỳ và Pakistan nói thỏa thuận có thể được ký điện tử vào Chủ Nhật, 14 tháng 6 năm 2026, nhưng phía Iran nói văn bản vẫn đang được duyệt xét và chưa có quyết định cuối cùng.

Nội dung được nhắc đến gồm: Iran mở lại Eo biển Hormuz, Hoa Kỳ dỡ phong tỏa hải quân, sau đó hai bên bước vào khoảng 60 ngày đàm phán kỹ thuật về chương trình hạt nhân Iran.

Vì sao phe cứng rắn phản đối?

Phe cứng rắn cho rằng phái đoàn đàm phán, đặc biệt là Ngoại trưởng Abbas Araghchi, có thể đang nhượng bộ quá nhiều trước Hoa Kỳ.

Ở Mashhad, có người biểu tình hô khẩu hiệu kiểu “kẻ thỏa hiệp, hãy từ chức”, dường như nhắm vào ông Araghchi. Những kênh truyền thông gần Vệ binh Cách mạng và một số nghị sĩ cứng rắn đã công kích Araghchi, cho rằng văn bản mới là một bước “rút lui” của Iran.

Điểm nhạy cảm nhất: sự im lặng của ông Mojtaba Khamenei

Ông Mojtaba Khamenei chưa xuất hiện hay phát biểu công khai nhiều, ngoài các thông điệp bằng văn bản được cho là của ông. Điều này quan trọng vì trong hệ thống Iran, sự chấp thuận của lãnh tụ tối cao cần thiết cho các quyết định lớn.

Vì vậy, phe cứng rắn đang dùng lập luận: nếu lãnh tụ tối cao thật sự đồng ý, tại sao ông chưa nói rõ? Đây là đòn chính trị nhằm gây áp lực lên nhóm đàm phán.

Hai bên đang mô tả thỏa thuận rất khác nhau

Phía Hoa Kỳ mô tả thỏa thuận theo hướng: Iran phải mở Hormuz, rồi mới nhận lợi ích; đồng thời các cuộc thương lượng sau đó sẽ hướng tới hạn chế hoặc tháo dỡ chương trình hạt nhân.

Phía Iran lại mô tả đây trước hết là thỏa thuận chính trị–an ninh tạm thời, tập trung vào chấm dứt chiến tranh, Eo biển Hormuz, và các mặt trận khu vực; còn hồ sơ hạt nhân sẽ sang giai đoạn sau. Ngoại trưởng Araghchi nói bản dự thảo có 14 điều và vấn đề hạt nhân được đưa sang giai đoạn đàm phán 60 ngày.

Ý nghĩa chính trị của tin này

Tin này cho thấy chính quyền Iran không hoàn toàn thống nhất. Có thể chia thành ba nhóm:

• Bộ Ngoại giao / Araghchi muốn giữ cửa đàm phán, nhưng rất thận trọng.
• Phe Vệ binh Cách mạng và nghị sĩ cứng rắn sợ Iran nhượng bộ quá nhiều, muốn giữ áp lực với Hoa Kỳ.
• Ông Mojtaba Khamenei im lặng hoặc chỉ phát thông điệp gián tiếp, khiến các phe diễn giải theo hướng có lợi cho mình.

Điều cần theo dõi tiếp

Điểm quyết định là: ông Mojtaba Khamenei có công khai ủng hộ thỏa thuận hay không. Nếu ông lên tiếng ủng hộ, phe cứng rắn khó phản đối mạnh hơn. Nếu ông tiếp tục im lặng, phe phản đối có thể dùng khoảng trống đó để phá hoặc trì hoãn thỏa thuận.

Ngoài ra cần theo dõi 4 điểm: thỏa thuận có được ký không, Hormuz có thật sự mở lại không, Hoa Kỳ có dỡ phong tỏa hay không, và vòng đàm phán hạt nhân 60 ngày có bắt đầu được không. Một số tờ báo dòng chính Phương Tây cho biết ngay cả khi hai bên tiến gần thỏa thuận, các va chạm quân sự và phản đối nội bộ Iran vẫn tiếp tục.

Thiên Vân, theo Iran International, Reuters, Associated Press (AP), Al Jazeera