Từ 1/3/2027, người dân không được cấp sổ đỏ gây thiệt hại, Nhà nước phải bồi thường

Từ ngày 1/3/2027, nếu cơ quan nhà nước không cấp sổ đỏ trái pháp luật, Nhà nước có trách nhiệm bồi thường. Tuy nhiên, không phải cứ bị từ chối cấp sổ là người dân được bồi thường.

Ngày 23/8/2026, Quốc hội thông qua Luật số 15/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước 2017, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Khoản 6 Điều 1 của luật này sửa Điều 17 quy định về Phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính. Ở lĩnh vực đất đai, Khoản 11 Điều 17 mới nêu rõ hành vi “cấp, không cấp hoặc thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất trái pháp luật”, theo văn bản hợp nhất của luật do Văn phòng Quốc hội lập.

So với quy định hiện hành, quy định mới bổ sung thêm nội dung “không cấp” Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trái pháp luật.

Như vậy, cơ quan nhà nước sắp tới phải chịu trách nhiệm khi cấp sai, không cấp hoặc thu hồi sai sổ đỏ.

Bị từ chối cấp sổ chưa chắc đã được bồi thường

Theo bài viết của luật sư Nguyễn Hồng Hà trên báo Tuổi Trẻ, trách nhiệm bồi thường của Nhà nước chỉ phát sinh khi xác định được việc không cấp sổ đỏ là trái pháp luật, đồng thời đáp ứng các điều kiện của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và có thiệt hại thuộc phạm vi được bồi thường.

Luật sư Hà cho hay mỗi trường hợp phải làm rõ 4 vấn đề: Người sử dụng đất có đủ điều kiện được cấp sổ hay không; cơ quan có thẩm quyền có căn cứ pháp luật để từ chối hay không, hành vi không cấp có trái pháp luật hay không và có gây thiệt hại thực tế hay không.

Luật Đất đai năm 2024 quy định cụ thể các trường hợp được cấp và không được cấp sổ. Khi xét từng trường hợp, căn cứ là nguồn gốc đất, quá trình sử dụng, giấy tờ về quyền sử dụng đất, hiện trạng và các điều kiện pháp luật đặt ra.

Khoản 2 Điều 7 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước quy định Nhà nước có trách nhiệm bồi thường khi có đủ các căn cứ sau: Có một trong các căn cứ xác định hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây thiệt hại và yêu cầu bồi thường; Có thiệt hại thực tế của người bị thiệt hại thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước theo quy định của Luật này; Có mối quan hệ nhân quả giữa thiệt hại thực tế và hành vi gây thiệt hại.

Căn cứ xác định hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây thiệt hại và yêu cầu bồi thường tương ứng bao gồm: Có văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường, Tòa án dân sự đã xác định có hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ và có yêu cầu bồi thường trước hoặc tại phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và đối thoại; Tòa án hình sự đã xác định có hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ.

Người dân cần giữ những giấy tờ gì?

Theo luật sư Hà, để chứng minh mình đủ điều kiện được cấp sổ, người sử dụng đất cần lưu giữ giấy tờ về nguồn gốc đất, quá trình sử dụng, giấy tờ chuyển nhượng, kê khai đăng ký đất đai và chứng từ đã thực hiện nghĩa vụ tài chính.

Khi cho rằng việc không cấp là trái pháp luật, người dân cần giữ đủ hồ sơ đã nộp, giấy tiếp nhận, phiếu hẹn, văn bản yêu cầu bổ sung, văn bản trả lời hoặc từ chối giải quyết. Họ cũng cần biết rõ cơ quan nào có thẩm quyền và cơ quan đó viện dẫn căn cứ pháp luật nào để không cấp.

Thiệt hại phải chứng minh bằng tài liệu cụ thể. Hành vi không cấp sổ trái pháp luật phải gây ra thiệt hại thuộc phạm vi được bồi thường, và giữa hành vi đó với thiệt hại phải có quan hệ nhân quả, chỉ nói chung rằng không có sổ đã “gây thiệt hại” thì chưa đủ.

Luật sư này cũng phân biệt quyền yêu cầu cấp sổ với quyền yêu cầu Nhà nước bồi thường. Hai việc có liên quan nhưng không đồng nhất: có quyền được cấp sổ chưa có nghĩa là đương nhiên được bồi thường.

Xem thêm: