Quan chức Mỹ làm rõ với truyền thông những nội dung của thỏa thuận Mỹ – Iran

Sau khi xuất hiện nhiều đồn đoán về nội dung của thỏa thuận tiềm năng giữa Mỹ và Iran, một quan chức cấp cao của Mỹ hôm thứ Sáu (12/6) đã tổ chức cuộc họp báo qua điện thoại để làm rõ các điều khoản chính của thỏa thuận. Những nội dung này bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz, tiêu hủy uranium làm giàu của Iran và thiết lập cơ chế giám sát nhằm bảo đảm Tehran tuân thủ cam kết.

Nội dung cơ bản của thỏa thuận

Một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết quy trình của thỏa thuận này thực chất khá đơn giản.

Thứ nhất, mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt việc phong tỏa.

Thứ hai, tháo dỡ chương trình hạt nhân của Iran.

Thứ ba, Mỹ sẽ tiếp nhận lượng uranium đã được làm giàu của Iran, sau đó số vật liệu này sẽ được “tiêu hủy tại chỗ và đưa ra khỏi Iran”.

Quan chức này cũng tiết lộ rằng thỏa thuận sơ bộ còn “bảo đảm hòa bình lâu dài cho khu vực”, đồng thời khiến Iran không còn khả năng tài trợ cho các hoạt động bạo lực và khủng bố.

Thiết lập cơ chế giám sát và thực thi

Quan chức Mỹ cho biết Iran đã “cam kết vô thời hạn rằng sẽ không bao giờ mua sắm hoặc phát triển vũ khí hạt nhân”, gọi đây là một “nhượng bộ quan trọng” từ phía Tehran.

Tuy nhiên, điều đó càng cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng cơ chế giám sát và thực thi để bảo đảm Iran thực hiện đúng cam kết.

Ông nói: “Chúng tôi hoan nghênh việc Iran cam kết không chế tạo vũ khí hạt nhân, nhưng chúng tôi phải xác minh điều đó. Đó cũng là lý do thỏa thuận được thiết kế như hiện nay — nhằm bảo đảm có cơ chế kiểm tra và giám sát, để Iran không thể hưởng lợi từ tiến trình đàm phán trước khi chúng tôi thấy họ thực sự có những bước đi tích cực trong việc tháo dỡ chương trình hạt nhân của mình”.

Ông nói thêm: “Cuối cùng, thỏa thuận này thiết lập một cơ chế xác minh nhằm bảo đảm đây là một cam kết dài hạn và có thể được thực thi trong thời gian dài”.

Chỉ khi Iran tuân thủ thỏa thuận mới được dỡ bỏ sức ép kinh tế

Quan chức Mỹ cho biết nếu Iran thực hiện đúng các cam kết, nhiều biện pháp gây sức ép kinh tế kéo dài nhiều năm qua đối với nước này sẽ được dỡ bỏ, cho phép Iran tái hòa nhập vào nền kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng các lợi ích đó chỉ được trao khi Iran thực sự tuân thủ thỏa thuận.

Ông tiết lộ rằng trong nội bộ Iran hiện vẫn có một số phe phái cứng rắn muốn phá hỏng thỏa thuận, nhưng cũng có nhiều nhà lãnh đạo mong muốn bảo vệ và thúc đẩy tiến trình này.

“Tôi cảm thấy rất lạc quan về thỏa thuận này,” ông nói. “Nhưng chúng ta hãy chờ xem. Chúng ta vẫn chưa hoàn toàn đi đến đích.”

Chi tiết kỹ thuật về việc loại bỏ uranium làm giàu cao vẫn chưa được hoàn tất

Quan chức Mỹ cho biết: “Mặc dù phía Iran đã cam kết tiêu hủy và loại bỏ số uranium làm giàu này, nhưng câu hỏi đặt ra là phải thực hiện như thế nào? Đây là vấn đề cần thêm thời gian nghiên cứu”.

Ông giải thích: “Loại vật liệu này rất dễ cháy và cực kỳ không ổn định. Chúng ta không thể đơn giản lái một chiếc máy xúc đến đó hoặc cử ai đó mang ba lô vào rồi mang chúng ra ngoài”.

Theo các đánh giá hiện nay, Iran đang lưu trữ gần 1.000 pound (khoảng 454 kg) uranium làm giàu ở mức gần đạt chuẩn chế tạo bom hạt nhân tại các cơ sở ngầm sâu dưới lòng đất.

Hiện đã có nhiều phương án được đưa ra để xử lý lượng vật liệu này, bao gồm việc pha loãng bằng uranium có độ tinh khiết thấp hơn.

Quan chức Mỹ cho biết các cuộc thảo luận chi tiết về phương án xử lý kho uranium sẽ được tiến hành trong vòng đàm phán kỹ thuật tiếp theo.

Ông nói: “Chúng tôi sẽ tìm cách giải quyết vấn đề này trong các cuộc đàm phán kỹ thuật tiếp theo, nhưng chúng tôi tin rằng đây là bước đầu tiên và cũng là bước quan trọng nhất để bảo đảm Iran không chế tạo vũ khí hạt nhân”.

Hai bên sẽ bước vào giai đoạn đàm phán kỹ thuật kéo dài 60 ngày

Quan chức Mỹ cho biết: “Vài tuần trước, phía Mỹ đã đưa ra nhiều phương án khác nhau. Chúng tôi nhận được một số cam kết bằng lời nói từ phía Iran rằng họ có thể hợp tác với chúng tôi, nhưng họ cần tham vấn trong nội bộ trước”.

Ông tiếp tục: “Hiện nay, chúng tôi đã chứng kiến những tiến triển thực chất. Họ đã nhận được sự ủng hộ trong nội bộ và cuối cùng đã đạt được một văn bản ghi nhớ mà theo tôi cả hai bên đều cảm thấy hài lòng”.

Theo giới thiệu của quan chức này, sau khi ký kết biên bản ghi nhớ, Mỹ và Iran sẽ khởi động giai đoạn đàm phán kỹ thuật kéo dài 60 ngày.

Ông cũng cho biết chính quyền Trump “tin rằng” Israel sẽ chấp nhận thỏa thuận Mỹ – Iran, nhưng không loại trừ khả năng Israel có thể tiến hành các hành động quân sự tại Lebanon trong tương lai.

Ngoại trưởng Iran xác nhận thỏa thuận bao gồm nhiều vấn đề then chốt

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi phát biểu trên truyền hình nhà nước Iran hôm thứ Sáu rằng biên bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran sẽ bao gồm nhiều nội dung quan trọng, trong đó có chương trình hạt nhân của Iran, việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt và chấm dứt phong tỏa eo biển Hormuz.