Nghị sĩ gốc Việt cùng đồng nghiệp Canada ủng hộ dự luật chống đàn áp xuyên quốc gia

Nghị sĩ nhiều đảng, có cả bà Chi Nguyen gốc Việt, ủng hộ dự luật C-219, văn bản đầu tiên đưa “đàn áp xuyên quốc gia” và “tù nhân lương tâm” vào luật Canada. Dự luật đã qua Hạ viện và đang được Thượng viện đọc lần hai.

Nhiều nghị sĩ cho rằng dự luật giúp Canada có thêm công cụ thực thi hiệu quả để xử lý những kẻ vi phạm nhân quyền và các hành vi đàn áp xuyên quốc gia.

Hôm 8/10, trong phiên tranh luận đọc lần ba tại Hạ viện, nghị sĩ Đảng Bảo thủ James Bezan trình bày về dự luật C-219 do chính ông đưa ra. Dự luật mang tên “Đạo luật Chống tham nhũng và Nhân quyền Quốc tế”, còn gọi là “Đạo luật Sergei Magnitsky số 3”. Khi nói về đàn áp xuyên quốc gia, tù nhân lương tâm và chính sách trừng phạt, ông nêu rõ học viên Pháp Luân Công là nạn nhân của quấy rối, đe dọa, tấn công và mổ cướp nội tạng.

Ông Bezan cho biết C-219 sẽ sửa đổi và thống nhất 3 đạo luật, trong đó Đạo luật Công lý cho Nạn nhân của Quan chức Nước ngoài Tham nhũng sẽ đổi tên thành Đạo luật Sergei Magnitsky. Đạo luật về các Biện pháp Kinh tế Đặc biệt sẽ đổi tên thành Đạo luật Trừng phạt Toàn cầu và Biện pháp Kinh tế Đặc biệt, tức “Đạo luật Sergei Magnitsky số 2”.

Dự luật lần đầu đưa định nghĩa “tù nhân lương tâm” và “đàn áp xuyên quốc gia” vào luật Canada. Bộ trưởng Ngoại giao sẽ phải báo cáo Quốc hội hằng năm về các hoạt động thúc đẩy nhân quyền, hỗ trợ tù nhân lương tâm và những người bảo vệ nhân quyền. Mức phạt tối đa cho hành vi lách lệnh trừng phạt được nâng lên 100.000 đô la Canada.

Văn bản cũng đặt thời hạn 24 tháng để tịch thu tài sản tại Canada của cá nhân nước ngoài bị trừng phạt. Tài sản được bán đi, số tiền thu về có thể chia cho nạn nhân hoặc nộp về Chính phủ.

Ông Bezan: Học viên Pháp Luân Công bị đàn áp xuyên quốc gia ở Canada, người liên quan phải bị xét xử

Trong bài phát biểu hôm 8/10, ông Bezan nhiều lần lấy học viên Pháp Luân Công làm ví dụ để cho thấy hoạt động đàn áp xuyên quốc gia và vi phạm nhân quyền nghiêm trọng của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) là có thật.

Ông kể chỉ một tuần trước phiên tranh luận, ông nhận được thư của một nữ học viên Pháp Luân Công ở Toronto. Bà bị tấn công khi đang biểu tình ôn hòa trước Lãnh sự quán ĐCSTQ. Kẻ tấn công đã đánh bà và dọa giết bà.

Ông Bezan cho rằng tại Canada, những hành vi như vậy vốn là tội hình sự, nhưng người liên quan có thể dựa vào quyền miễn trừ ngoại giao để thoát trách nhiệm. Với C-219, các hành vi này sẽ bị coi là đàn áp xuyên quốc gia, và người liên quan “phải bị đưa ra xét xử”.

Trả lời câu hỏi của nghị sĩ Đảng Bảo thủ Ziad Aboultaif, ông Bezan nói thẳng hơn về cuộc bức hại nhắm vào cộng đồng Pháp Luân Công.

“Hãy lấy ví dụ cách cộng đồng Pháp Luân Công bị đối xử. Họ bị bức hại và bị giết, nội tạng của họ bị mổ lấy trái phép và bán đi khắp thế giới”, ông nói.

Ông nhấn mạnh nếu các nước dân chủ không phối hợp trừng phạt những kẻ trục lợi từ “thị trường chợ đen, hoạt động buôn bán nội tạng người khủng khiếp này”, thì không thể ngăn chặn loại tội ác đó. Ông cho rằng hành động thống nhất giữa các đảng và giữa các nước đồng minh chính là cách “đứng lên vì những nạn nhân này và vì nhân quyền của mọi người trên khắp thế giới”.

Khi trả lời câu hỏi của nghị sĩ Mario Beaulieu thuộc Khối Québec, ông Bezan một lần nữa nhắc đến Pháp Luân Công. Ông cho biết có bằng chứng về việc bác sĩ và một số người khác tham gia buôn bán tim, phổi, gan, thận bị mổ lấy trái phép từ nạn nhân, và gọi đó là “một hành vi đáng ghê tởm”.

Ông cũng chỉ trích chế độ ĐCSTQ áp đặt “cải tạo”, triệt sản và lao động cưỡng bức đối với người Duy Ngô Nhĩ. Ông Bezan nói C-219 sẽ định nghĩa rõ hơn thế nào là tù nhân lương tâm và người bảo vệ nhân quyền, giúp Canada lên tiếng cho họ ở khắp nơi trên thế giới.

Ông thừa nhận bản C-219 sau khi sửa đổi không toàn diện bằng bản ban đầu, nhưng vẫn “có ý nghĩa then chốt để hiện đại hóa cơ chế trừng phạt của Canada trong tương lai”. Ông cho rằng tham nhũng thường là khởi đầu của những tội ác lớn hơn, nên Canada cần thúc đẩy thành lập một tòa án quốc tế chống tham nhũng.

Trường hợp tù nhân lương tâm ở Hồng Kông

Ông Bezan xem ông Lê Trí Anh (Jimmy Lai), người sáng lập tập đoàn truyền thông Next Digital, là gương mặt tiêu biểu của “tù nhân lương tâm”. Nghị sĩ này cho biết ông Lê bị giam giữ vì kiên trì bảo vệ tự do ngôn luận, tự do báo chí và vì sở hữu một tờ báo, rồi bị kết án nặng dưới sức ép của ĐCSTQ. Hồi tháng 2, tòa án Hồng Kông đã tuyên ông Lê 20 năm tù.

“Ông ấy là một tù nhân lương tâm, chúng ta phải giải cứu ông ấy”, ông Bezan khẳng định.

Ông cũng cho biết chế độ cộng sản Bắc Kinh lập các đồn cảnh sát tại Canada và đã can thiệp vào ít nhất hai cuộc bầu cử. Vì vậy, ông nói, Canada phải bảo đảm những kẻ đàn áp kiều dân hay can thiệp bầu cử trên lãnh thổ nước này “không thể nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật”.

C-219 là kết quả hợp tác giữa các đảng

Bàn về việc Hạ viện thông qua C-219 để chống đàn áp xuyên quốc gia, bà Judy Sgro, nghị sĩ kỳ cựu của Đảng Tự do, nói với Epoch Times rằng vấn đề này ngày càng được chú ý và “ngày càng trở nên quan trọng”. Vì vậy, bà cho rằng việc Quốc hội thông qua đạo luật liên quan là “rất tuyệt vời”.

Giờ đây, theo bà, cuối cùng đã có một biện pháp được cả Thượng viện và Hạ viện cùng xem xét. Biện pháp này giúp các luật hiện hành được thực thi hiệu quả hơn và ràng buộc chặt hơn với hành vi đàn áp xuyên quốc gia, tức là “thực sự bắt đầu giúp các luật này có sức răn đe”.

Bà Sgro nói các quy định có thể vẫn cần hoàn thiện, nhưng bà vui vì dự luật nay đã được đưa ra, và tin rằng nghị sĩ các đảng đều sẽ ủng hộ để dự luật được thông qua.

Tại phiên tranh luận ở Hạ viện, nghị sĩ Đảng Tự do Mona Fortier, Thư ký Quốc hội của Bộ trưởng Ngoại giao, nói C-219 sẽ “tăng tính minh bạch và hiện đại hóa chế độ trừng phạt của Canada”. Bà nói dự luật cũng giúp Canada có thêm khả năng truy cứu trách nhiệm những kẻ vi phạm nhân quyền.

Bà nhấn mạnh các sửa đổi do nghị sĩ nhiều đảng thực hiện tại ủy ban đã giúp dự luật hiệu quả, linh hoạt hơn và giảm rủi ro ngoài ý muốn. Chẳng hạn, báo cáo nhân quyền hằng năm sẽ không công khai tên từng tù nhân lương tâm, nhằm tuân thủ nguyên tắc “không gây hại” và bảo vệ “những người yếu thế nhất”.

Theo bà Fortier, dự luật cũng đổi tên Đạo luật về các Biện pháp Kinh tế Đặc biệt, đưa Canada thành quốc gia đầu tiên có 3 đạo luật mang tên Sergei Magnitsky. Căn cứ trừng phạt được mở rộng sang đàn áp xuyên quốc gia, tội phạm mạng, giam giữ tùy tiện và các hành vi đe dọa nền dân chủ.

Ngoài ra, văn bản đặt thời hạn tịch thu tài sản và thống nhất các mức phạt đối với hành vi lách lệnh trừng phạt. Bà Fortier khẳng định Canada sẽ tiếp tục truy cứu trách nhiệm những kẻ xâm phạm nhân quyền, dân chủ và pháp quyền, và “sẽ không bao giờ khoanh tay đứng nhìn hay im lặng”.

Bà Chi Nguyen, nghị sĩ gốc Việt của Đảng Tự do, cũng lên tiếng ủng hộ C-219 khi phát biểu tại Hạ viện. Bà nói dự luật sẽ “củng cố chế độ trừng phạt của Canada và cập nhật khuôn khổ nhân quyền”, giúp Canada đối phó tốt hơn với các mối đe dọa ngày càng lan rộng như đàn áp xuyên quốc gia, tội phạm mạng, giam giữ tùy tiện và tham nhũng.

Bà điểm lại nội dung chính: dự luật sửa đổi Đạo luật Bộ Ngoại giao, Thương mại và Phát triển, Đạo luật về các Biện pháp Kinh tế Đặc biệt và Đạo luật Công lý cho Nạn nhân của Quan chức Nước ngoài Tham nhũng. Bộ trưởng sẽ phải báo cáo hằng năm về nỗ lực đòi trả tự do cho những người bảo vệ nhân quyền và tù nhân lương tâm. Dự luật cũng “hạ ngưỡng áp dụng lệnh trừng phạt”.

Dự luật tăng mức phạt, đặt thời hạn và lấy tên Magnitsky cho các luật trừng phạt hiện hành. Các sửa đổi tại ủy ban mở rộng điều kiện áp dụng trừng phạt sang “những hành vi phá hoại hòa bình, ổn định và dân chủ” và bảo đảm việc tịch thu tài sản tuân theo đúng thủ tục pháp lý.

Bà Chi Nguyen nhấn mạnh đây là kết quả hợp tác giữa các đảng: ủy ban đã bỏ những điều khoản có thể cản trở Chính phủ trừng phạt linh hoạt hoặc đẩy người bảo vệ nhân quyền vào vòng nguy hiểm.

Bà kể cử tri ở khu vực bầu cử của bà lo lắng cho người thân, bạn bè ở nước ngoài đang bị đàn áp chính trị và giam giữ tùy tiện. Điều đó nhắc bà rằng “nhân quyền không thể chỉ là một khái niệm trừu tượng”. Bà kết luận rằng cốt lõi của dự luật là trách nhiệm giải trình, bảo đảm những kẻ vi phạm nhân quyền và tham nhũng “phải chịu hậu quả cho hành vi của mình”.

Nghị sĩ Đảng Tự do Sameer Zuberi cũng ủng hộ C-219. Ông gọi đây là bước cập nhật quan trọng cho chế độ trừng phạt của Canada và là cách tưởng nhớ ông Sergei Magnitsky, người mà ông ca ngợi là “một tâm hồn dũng cảm”, dám chống lại bạo quyền và bất công rồi phải trả giá bằng mạng sống.

Ông Zuberi đặc biệt quan tâm đến đàn áp xuyên quốc gia. Ông cho biết ủy ban đã nghe lời khai của người Tây Tạng, người Duy Ngô Nhĩ, học viên Pháp Luân Công, người Hồng Kông và những người bị Iran, Nga đàn áp. Họ và gia đình bị quấy rối, đe dọa cả trên mạng lẫn ngoài đời, nhưng vẫn “chọn không im lặng”.

Ông khen ủy ban đã sửa dự luật ban đầu để thông tin cá nhân của người bảo vệ nhân quyền trong báo cáo được ẩn danh, tránh đẩy họ vào rủi ro lớn hơn. Ông gọi đây là “một bổ sung mới rất tích cực” và mong dự luật sớm thành luật, giúp Canada đối phó với đàn áp xuyên quốc gia và can thiệp nước ngoài.

Nghị sĩ Mario Beaulieu của Khối Québec cho biết đảng ông sẽ ủng hộ C-219 vì dự luật “tăng cường bảo vệ nhân quyền, góp phần chống can thiệp nước ngoài”. Ông nói dự luật còn “nâng cao trách nhiệm giải trình của Chính phủ trong việc thực thi các lệnh trừng phạt quốc tế”.

Ông đặc biệt đánh giá cao định nghĩa “đàn áp xuyên quốc gia” trong dự luật. Đó là việc chính phủ nước ngoài đe dọa, theo dõi hay uy hiếp người bất đồng chính kiến, nhà báo, kiều dân và người tị nạn ở ngoài lãnh thổ nước họ, “nhằm bịt miệng tiếng nói bất đồng và bóp nghẹt các hoạt động tương ứng”.

Ông cũng ủng hộ việc mở rộng phạm vi trừng phạt, hạn chế cấp thị thực cho thân nhân người bị trừng phạt, thúc đẩy hợp tác giữa Cảnh sát Hoàng gia Canada (RCMP) và Trung tâm Phân tích Báo cáo và Giao dịch Tài chính Canada (FINTRAC), cùng các biện pháp tịch thu tài sản.