Thượng viện Mỹ thông qua dự luật trừng phạt Nga và Iran

Hôm thứ Sáu (7/8), Thượng viện Mỹ đã bỏ phiếu với tỷ lệ áp đảo để thông qua dự luật trừng phạt Nga và Iran. Dự luật sẽ áp đặt các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc hơn trước đối với Nga và các nước mua dầu khí của Nga, đồng thời gia hạn các biện pháp trừng phạt hiện hành đối với năng lượng và vũ khí của Iran.

Dự luật trừng phạt Nga là một trong những mục tiêu lập pháp quan trọng mà cố Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham khi còn sống đã tích cực thúc đẩy. Sau khi ông Graham qua đời, Tổng thống Trump thúc giục Quốc hội đưa Iran vào dự luật, nhằm ngăn các biện pháp trừng phạt lâu dài của Mỹ đối với Iran hết hiệu lực vào cuối năm.

Hôm thứ Sáu, Thượng viện đã thông qua “Đạo luật Trừng phạt Nga và Iran Lindsey Graham năm 2026” với 86 phiếu thuận và 11 phiếu chống. Động thái này nhằm gây sức ép kinh tế lên Nga và Iran, buộc Nga chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine, đồng thời buộc Iran từ bỏ tham vọng hạt nhân.

Tiếp theo, dự luật sẽ được chuyển tới Hạ viện xem xét. Do Hạ viện hiện đang trong kỳ nghỉ kéo dài 5 tuần, quá trình xem xét dự kiến sẽ bị trì hoãn và sớm nhất có thể bắt đầu vào tháng 9.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Darline Graham cho biết anh trai bà, ông Graham, tin rằng “đây là đạo luật có ảnh hưởng lớn nhất mà ông từng lãnh đạo”.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Richard Blumenthal, người cùng ông Graham dẫn đầu nỗ lực thúc đẩy dự luật trừng phạt, nói đây là “một ngày có ý nghĩa quan trọng”.

“Hôm nay, chúng ta gửi một thông điệp tới Vladimir Putin: ông sẽ không giành chiến thắng trong cuộc chiến này. Đã đến lúc quay trở lại bàn đàm phán và tìm kiếm hòa bình. Nền kinh tế vốn đã ở tình trạng bấp bênh của Nga sẽ bị giáng đòn nặng nề, thậm chí bị phá hủy, khi các nguồn thu từ dầu mỏ và khí đốt của Nga bị cắt đứt,” ông nói.

Dự luật trao quyền cho Tổng thống Mỹ áp mức thuế quan lên tới 100% đối với 5 nước mua dầu hoặc khí đốt lớn nhất của Nga. Tuy nhiên, một quốc gia có thể được miễn nếu khí đốt nhập khẩu từ Nga chiếm dưới 15% tổng lượng khí đốt nhập khẩu của nước đó và quốc gia này đang thực hiện các biện pháp “đáng kể” nhằm giảm sự phụ thuộc vào khí đốt Nga. Tuy nhiên theo các nguồn tin, Trump đã đồng ý với phiên bản cuối cùng của dự luật này với điều kiện ông được quyết định có áp thuế hay không.

Dự luật cũng bao gồm các biện pháp trừng phạt đối với Tổng thống Nga Vladimir Putin, các quan chức Chính phủ Nga, các tỷ phú tài phiệt, ngân hàng và các tổ chức tài chính của Nga. Tuy nhiên, các biện pháp trừng phạt này phần lớn mang tính biểu tượng, bởi gần như toàn bộ giới tinh hoa của Moscow và Tehran đã nằm trong diện bị Mỹ trừng phạt.

Dự luật được thông qua chưa đầy một tháng sau khi ông Graham đột ngột qua đời vì bệnh tim. Tại lễ tang được tổ chức ở Washington vào tuần trước, nhà lãnh đạo Ukraine Vladimir Zelensky đã gặp hơn 60 thượng nghị sĩ và vận động họ thông qua dự luật, kêu gọi họ tổ chức bỏ phiếu — đồng thời thúc giục Trump gửi vũ khí cho Kiev — “càng nhanh càng tốt, không có những thủ tục hành chính không cần thiết”.

Ông Graham đã gặp Zelensky 10 lần kể từ khi xung đột Ukraine leo thang vào năm 2022. Trước thời điểm qua đời, ông vừa trở về sau chuyến thị sát các nhà máy sản xuất vũ khí ở Kiev. Ông nhiều lần vận động Mỹ cung cấp viện trợ quân sự tối đa cho Ukraine, từng đề xuất Mỹ bắn hạ máy bay Nga trên bầu trời Ukraine, và vào tháng 3/2022 đã kêu gọi ám sát Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Theo dữ liệu của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA), Trung Quốc và Ấn Độ là những khách hàng mua dầu thô Nga lớn nhất.

Trong thời gian dài, châu Âu là khách hàng mua khí đốt Nga lớn nhất. Tuy nhiên, những năm gần đây, Liên minh châu Âu đã cắt giảm đáng kể lượng nhập khẩu và có kế hoạch hoàn toàn thoát khỏi sự phụ thuộc vào khí đốt Nga không muộn hơn năm sau.