Bộ trưởng Tình báo Iran bị ám sát, 2 ngày Iran đã mất 3 lãnh đạo cấp cao

Hoạt động quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã bước sang ngày thứ 19, trong khi giới lãnh đạo Iran đang phải hứng chịu các cuộc tấn công ám sát có chọn lọc dày đặc. Một ngày sau khi cái chết của Ali Larijani được xác nhận, Bộ Quốc phòng Israel hôm thứ Tư (18/3) tiếp tục tuyên bố đã tiêu diệt Bộ trưởng Tình báo Iran Esmail Khatib.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz xác nhận trong cuộc đánh giá tình hình vào sáng thứ Tư rằng Khatib đã bị loại bỏ trong một cuộc không kích chính xác nhằm vào Tehran vào tối thứ Ba. Sau đó, ông Katz ra tuyên bố cho biết Israel đã bước vào giai đoạn thanh trừng toàn diện đối với giới lãnh đạo cấp cao của Iran.

“Tại Iran, không ai có quyền miễn trừ, tất cả đều nằm trong tầm ngắm của chúng tôi”, ông Katz nói. “Thủ tướng Netanyahu và tôi đã chính thức ủy quyền cho Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), miễn là có đủ thông tin tình báo và thời cơ tác chiến phù hợp, có thể nhắm mục tiêu và loại bỏ bất kỳ quan chức cấp cao nào của Iran mà không cần thêm phê chuẩn chính trị”.

Theo Reuters, đây dường như là lần đầu tiên Israel công khai cho biết quân đội của họ đã được trao “toàn quyền khai hỏa”, nhằm đẩy nhanh việc phá hủy trung tâm chỉ huy tại Tehran.

Tổng thống Iran: Bộ trưởng Tình báo Khatib đã thiệt mạng

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm thứ Tư xác nhận Bộ trưởng Tình báo Khatib đã tử vong.

Ông Pezeshkian viết trên X (trước đây là Twitter) rằng Khatib đã thiệt mạng cùng với các quan chức cấp cao khác, bao gồm Ali Larijani, cũng như một số thành viên gia đình và người đi cùng của họ.

Tuyên bố này đánh dấu việc phía Iran chính thức xác nhận cái chết của Khatib, sau khi Israel trước đó tuyên bố ông đã bị nhắm mục tiêu và tiêu diệt trong cuộc không kích ban đêm tại Tehran.

Khatib: Người thúc đẩy “biến bất đồng thành chiến tranh tình báo”

Theo phân tích của Iran International, cái chết của Khatib mang tính phá hoại đặc biệt đối với chế độ Iran. Ông không chỉ là người đứng đầu cơ quan tình báo, mà còn là nhân vật trung tâm làm mờ ranh giới giữa chính trị và an ninh quốc gia tại Iran.

Khatib sinh năm 1961 và được đào tạo tại thành phố thánh Qom. Ông xuất thân từ hệ thống tình báo của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), sau đó gia nhập vòng bảo vệ của lãnh tụ tối cao và từng lãnh đạo hệ thống tư pháp. Năm 2021, ông được Tổng thống khi đó là Ebrahim Raisi bổ nhiệm làm Bộ trưởng Tình báo, trở thành một trong số ít người nhận được sự tin tưởng tuyệt đối từ Vệ binh Cách mạng, ngành tư pháp và văn phòng lãnh tụ tối cao.

Dưới thời Khatib, Iran đã coi các bất ổn xã hội là “sự xâm nhập từ nước ngoài”. Ông phân loại những người biểu tình trong nước, truyền thông ở nước ngoài và các hoạt động nhân quyền vào cùng một nhóm là các mắt xích của “chiến tranh hỗn hợp” do các quốc gia thù địch tiến hành. Trong bốn năm tại nhiệm, số vụ tử hình ở Iran tăng vọt, riêng năm 2025 đã có ít nhất 1.900 trường hợp bị hành quyết.

“Thành tựu” lớn nhất của Khatib là việc ông đã “thành công” trong việc tái định nghĩa mọi thách thức đối với chế độ thành “hoạt động gián điệp” hoặc “chiến tranh tình báo”, qua đó tạo ra vỏ bọc “an ninh quốc gia” để hợp thức hóa việc đàn áp quy mô lớn.

Ông Trump: Lãnh đạo Iran không còn tồn tại nữa

Chỉ một ngày trước vụ ám sát Khatib, Ali Larijani, người vạch ra chiến lược quan trọng của chế độ Iran, đã bị giết. Larijani được coi là trụ cột chính hỗ trợ chế độ sau cái chết của Khamenei.

Theo Iran International, cuộc không kích không chỉ giết chết Larijani mà còn cả cấp phó Ali Bateni và con trai ông, Morteza Larijani, người giữ chức trợ lý đặc biệt. Cuộc không kích diễn ra trong một cuộc họp bí mật của lực lượng dân quân Basij, nơi các quan chức cấp cao đang thảo luận về cách trấn áp các cuộc biểu tình tiềm tàng trong lễ hội lửa Chaharshanbeh Suri đang diễn ra. Có thông tin cho rằng khoảng 300 chỉ huy và đặc vụ ở các cấp bậc khác nhau đã thiệt mạng trong cuộc tấn công, tạo ra một khoảng trống nghiêm trọng trong hệ thống duy trì ổn định nội bộ của Iran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã phản hồi về điều này tại Nhà Trắng hôm thứ Ba, nói rằng giới lãnh đạo Iran “không còn tồn tại” và mô tả chế độ này là một “nhóm độc ác”. Mặc dù Trump ra tín hiệu về khả năng rút quân “trong tương lai gần”, ông nhấn mạnh rằng thiệt hại do liên minh Mỹ-Israel gây ra đủ lớn để khiến Iran “phải mất một thập kỷ để tái thiết”.

Ông Trump đã có lập trường cứng rắn để đối phó với cuộc khủng hoảng năng lượng do Iran phong tỏa eo biển Hormuz gây ra. Quân đội Mỹ hôm thứ Ba xác nhận đã sử dụng bom xuyên hầm để tấn công các căn cứ tên lửa ngoài khơi bờ biển Iran nhằm đảm bảo an ninh cho các tuyến đường vận chuyển. Trong khi đó, giá dầu diesel tại Mỹ đã vượt quá 5 đô la một gallon do cuộc xung đột đang diễn ra.

Để trả đũa, Iran đã phóng nhiều tên lửa mang nhiều đầu đạn vào Israel vào sáng sớm thứ Tư. Giới chức Israel cho biết vụ tấn công đã khiến hai thường dân thiệt mạng hoặc bị thương gần Tel Aviv. Iran cũng nhận trách nhiệm về các vụ tấn công vào các căn cứ quân sự của Mỹ ở Bahrain, Iraq và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Theo một báo cáo của hãng tin AP, bất chấp tuyên bố của Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi rằng chế độ Iran không phụ thuộc vào “một cá nhân duy nhất”, các báo cáo cho thấy lực lượng an ninh cơ sở của Iran đang có dấu hiệu suy giảm tinh thần và rối loạn chỉ huy, sau cái chết của các lãnh đạo tình báo và an ninh và trong giai đoạn nhạy cảm của các cuộc biểu tình “Lễ hội nhảy qua lửa”.

Rủi ro về an ninh năng lượng và an ninh hạt nhân đang gia tăng đồng thời

Khi tình hình leo thang, thị trường năng lượng toàn cầu đang chịu áp lực đáng kể. Giá dầu thô Brent vẫn duy trì ở mức trên 100 đô la một thùng, tăng hơn 40% so với thời điểm bắt đầu xung đột. Eo biển Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng đối với khoảng một phần năm lượng dầu vận chuyển của thế giới, hiện đang trong tình trạng căng thẳng cao độ.

Người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi cảnh báo rằng cuộc xung đột này có thể gây ra rủi ro cho an ninh hạt nhân. Điều này diễn ra sau một vụ tấn công gần nhà máy điện hạt nhân Bushehr của Iran, mặc dù không gây thiệt hại nhưng đã làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng trong cộng đồng quốc tế.

Trong khi đó, cũng xuất hiện các báo cáo về các cuộc tấn công vào các cơ sở tại mỏ khí đốt ngoài khơi Nam Pars của Iran, mặc dù chưa rõ bên nào chịu trách nhiệm cụ thể.

Lý Ngọc t/h