Congo lập tổ công tác đặc biệt, đẩy nhanh thỏa thuận khoáng sản với Mỹ

Chính phủ Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) đã phê duyệt việc thành lập “Tổ công tác đặc biệt Congo-Mỹ”, nhằm đẩy nhanh việc triển khai thỏa thuận hợp tác chiến lược về khoáng sản với Washington. Động thái này được xem là bước đi mới của Kinshasa trong nỗ lực thu hút thêm vốn phương Tây vào ngành đồng và cobalt, đồng thời giảm sự phụ thuộc lâu nay vào nguồn vốn và thị trường Trung Quốc.

Theo Reuters, quyết định thành lập tổ công tác được thông qua tại cuộc họp nội các Congo ngày 11/9. Bộ trưởng Kinh tế Daniel Mukoko Samba cho biết nhóm này sẽ tập trung biến các cam kết mà hai bên đã đạt được thành “những kết quả kinh tế và an ninh cụ thể”. Theo ông, cơ chế này nhằm bảo đảm Congo thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ trong thỏa thuận và tận dụng tốt hơn cơ hội đầu tư từ Mỹ.

Congo là nhà sản xuất cobalt lớn nhất thế giới và là một trong những trung tâm khai thác đồng quan trọng nhất toàn cầu. Trong nhiều năm, các doanh nghiệp Trung Quốc đã giữ vai trò nổi bật trong hoạt động khai thác và chế biến khoáng sản tại nước này. Vì vậy, Kinshasa đang tìm cách đa dạng hóa nguồn vốn, đối tác khai khoáng và thị trường xuất khẩu, đặc biệt hướng tới Mỹ và các nước phương Tây.

Thỏa thuận Đối tác Chiến lược Congo-Mỹ được ký ngày 4/12/2025, tạo khuôn khổ hợp tác về khoáng sản quan trọng, cơ sở hạ tầng và quản trị. Thỏa thuận bao gồm việc Congo xây dựng một kho dự trữ tài sản chiến lược, trong đó các dự án khoáng sản quan trọng sẽ được đưa ra cho Ủy ban Chỉ đạo chung xem xét; các doanh nghiệp Mỹ được quyền ưu tiên chào mua đối với một số dự án.

Hợp tác đã bắt đầu tạo ra những kết quả cụ thể. Tháng 12/2025, Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC) công bố ý định đầu tư vào liên doanh giữa công ty khai khoáng quốc doanh Gécamines của Congo và tập đoàn thương mại Mercuria, nhằm thúc đẩy thương mại đồng, cobalt và các khoáng sản quan trọng khác.

Đáng chú ý, Gécamines đầu năm nay đã quyết định mua 100.000 tấn đồng từ sản lượng năm 2026 của mỏ Tenke Fungurume, tương đương khoảng 20% sản lượng của mỏ và dự kiến dành cho thị trường Mỹ. Động thái này được xem là một trong những bước triển khai thực tế đầu tiên phù hợp với mục tiêu mở rộng xuất khẩu khoáng sản Congo sang phương Tây.

Trong khi đó, một tập đoàn do Mỹ hậu thuẫn cũng đang tìm cách mở rộng sự hiện diện tại các tài sản khoáng sản của Congo, trong đó có những dự án liên quan đến Glencore. Điều này cho thấy cuộc cạnh tranh nhằm giành quyền tiếp cận nguồn đồng, cobalt và các khoáng sản chiến lược của Congo đang ngày càng gay gắt.

Tổ công tác Congo-Mỹ ban đầu dự kiến hoạt động từ tháng 2 nhưng bị trì hoãn do thủ tục hành chính. Tuy nhiên, Kinshasa cho biết quá trình hợp tác với Washington vẫn tiếp tục trong thời gian này. Việc chính thức thúc đẩy cơ chế đặc biệt hiện nay cho thấy Congo đang muốn biến các thỏa thuận với Mỹ thành dòng vốn đầu tư, thị trường xuất khẩu và năng lực khai khoáng cụ thể, trong bối cảnh Washington ngày càng coi việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng là ưu tiên chiến lược.