Tòa án Di trú San Francisco sẽ đóng cửa vĩnh viễn

Một bản ghi nhớ do Văn phòng Điều hành Xem xét Di trú (EOIR) thuộc Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (DOJ) công bố ngày 1/5 cho thấy Tòa án Di trú San Francisco sẽ bị đóng cửa vĩnh viễn. EOIR là cơ quan phụ trách giám sát hệ thống tòa án di trú của Mỹ.

Bản ghi nhớ nêu rõ: “Việc chuyển hoạt động của tòa án tại số 100 phố Montgomery (100 Montgomery Street) sang Tòa án Di trú Concord (Concord court) gần đó sẽ hợp lý hơn về mặt chi phí và hiệu quả.” Trong khi đó, cơ sở nhỏ hơn của Tòa án Di trú San Francisco tại số 630 phố Sansome (630 Sansome Street) — nơi chủ yếu xử lý các vụ việc của người nhập cư bị Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) giam giữ — sẽ tiếp tục hoạt động đến ngày 4/9, sau đó trở thành địa điểm xét xử do Tòa án Concord quản lý.

Tòa án Di trú San Francisco từng là một trong những trung tâm xét xử nhập cư quan trọng nhất nước Mỹ, với khoảng 20 thẩm phán và tỷ lệ chấp thuận đơn xin tị nạn cùng các hình thức cứu trợ khác lên tới gần 71%, cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn quốc là 47,9%. Hiện nay, tòa chỉ còn lại hai thẩm phán.

Theo dữ liệu do Trung tâm Nghiên cứu Hồ sơ Giao dịch (TRAC) của Đại học Syracuse tổng hợp, Tòa án Di trú San Francisco hiện còn tồn đọng hơn 117.000 hồ sơ nhập cư chưa được giải quyết. Phần lớn các vụ việc này sẽ được chuyển sang Tòa án Concord, nơi hiện có 4 thẩm phán di trú và đang tồn đọng khoảng 58.980 hồ sơ. Theo thông cáo của EOIR, Tòa án Di trú Concord được thành lập vào tháng 2/2024 và có biên chế tối đa 21 thẩm phán.

Bà Milli Atkinson, giám đốc pháp lý của một chương trình trợ giúp pháp lý miễn phí cho người nhập cư thu nhập thấp thuộc Hiệp hội Luật sư San Francisco, cảnh báo rằng những người vẫn còn hồ sơ chờ xét xử tại tòa án sắp đóng cửa cần đặc biệt chú ý đến thời gian và địa điểm điều trần tiếp theo của họ.

Trong email gửi tới Epoch Times, bà Atkinson cho biết: “Về lâu dài, chúng tôi lo ngại rằng với việc chỉ còn rất ít thẩm phán tại các tòa án Concord và San Francisco, liệu các vụ án có còn được xét xử công bằng và khách quan hay không. Chúng tôi dự đoán sẽ xuất hiện tình trạng trì hoãn kéo dài hơn và hồ sơ tồn đọng nghiêm trọng hơn.”

Quyết định đóng cửa Tòa án Di trú San Francisco được đưa ra sau khi 12 thẩm phán của tòa này bị sa thải trong năm 2025. Phần lớn trong số họ có tỷ lệ chấp thuận đơn xin tị nạn khoảng 90%. Cựu thẩm phán Tòa án Di trú Concord Kyra Lilien bị miễn nhiệm ngày 22/7/2025. Theo dữ liệu của TRAC, tỷ lệ chấp thuận hồ sơ của bà là 65,8%.

Ngày 1/5, bà Lilien đã đệ đơn kiện Bộ Tư pháp Mỹ và Thứ trưởng Tư pháp Todd Blanche tại tòa án liên bang ở San Francisco, cáo buộc DOJ sa thải bà trái pháp luật. Đơn kiện cho rằng các bản ghi nhớ do Bộ Tư pháp ban hành đầu năm 2025 nhằm chấm dứt các chính sách “đa dạng, công bằng và hòa nhập” (DEI) chính là nguyên nhân dẫn tới các vụ sa thải này.

Đơn kiện cũng cáo buộc ban lãnh đạo có thái độ thù địch đối với việc tuyển dụng những người có nền tảng hoạt động về quyền lợi người nhập cư, phụ nữ, người thiểu số và các đối tượng có thể bị xem là thuộc diện tuyển dụng DEI. Trước khi được bổ nhiệm làm thẩm phán di trú năm 2023, bà Lilien từng làm việc cho nhiều tổ chức vận động quyền lợi người nhập cư. Theo nội dung đơn kiện, có thêm 16 thẩm phán di trú khác bị sa thải trong cùng giai đoạn cũng có nền tảng tương tự, bao gồm 4 thẩm phán tại San Francisco và 5 thẩm phán tại Concord.

Một phát ngôn viên Bộ Tư pháp Mỹ cho biết EOIR dự kiến sẽ bổ sung thêm các thẩm phán di trú mới ít nhất mỗi quý một lần. Quan chức này khẳng định kể từ ngày 20/1/2025, EOIR đã giảm được hơn 428.000 hồ sơ nhập cư tồn đọng, từ hơn 4,1 triệu vụ xuống còn dưới 3,55 triệu vụ — mức giảm lớn nhất trong lịch sử cơ quan này.