Tòa phúc thẩm Mỹ chặn dự án xây đại sảnh mới, ông Trump quyết kháng cáo

Một tòa phúc thẩm liên bang của Mỹ hôm thứ Sáu (7/8) đã ngăn chặn việc xây dựng phòng tiệc mới tại Nhà Trắng, phán quyết rằng mọi hạng mục thi công, ngoại trừ phần công trình ngầm, phải dừng lại, bao gồm cả các hạng mục mà Tổng thống Donald Trump cho rằng cần thiết vì lý do an ninh.

Hôm thứ Sáu, một hội đồng gồm 3 thẩm phán của Tòa phúc thẩm liên bang Khu vực Columbia đã bỏ phiếu với tỷ lệ 2-1, quyết định giữ nguyên lệnh cấm sơ bộ đã được sửa đổi trước đó của Thẩm phán Tòa án địa hạt Mỹ Richard Leon. Phán quyết ngăn việc tiếp tục xây dựng toàn diện phòng tiệc mới tại Nhà Trắng, chỉ cho phép các hạng mục ngầm tiếp tục được triển khai. Tuy nhiên, hội đồng thẩm phán đã tạm hoãn hiệu lực phán quyết trong 14 ngày, nhằm tạo thời gian để chính quyền Trump kháng cáo lên Tòa án Tối cao Mỹ.

Trong lệnh phán quyết, tòa phúc thẩm cho biết: “Việc có nên xây dựng một phòng tiệc lớn hay không là vấn đề thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội, chứ không phải vấn đề mà nhánh hành pháp có thể tự mình quyết định”.

Phán quyết viết: “Hiến pháp trao cho Quốc hội — chứ không phải nhánh hành pháp — trách nhiệm quyết định liệu những thay đổi được đề xuất đối với thiết kế vật lý của Nhà Trắng có thể được thực hiện hay không, ngay cả khi những thay đổi đó được cho là nhằm phục vụ lợi ích an ninh”.

“Mỗi tổng thống chỉ là người cư trú tạm thời tại Nhà Trắng và dinh thự hành pháp của mình, chứ không phải chủ sở hữu. Tổng thống không được — và cũng không tuyên bố rằng mình được — Hiến pháp trao quyền đối với khu đất đó”.

Sau khi phán quyết được đưa ra, ông Trump đăng bài trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, chỉ trích quyết định của tòa và cáo buộc đây là “sự lạm dụng trắng trợn quyền quyết định tùy nghi”.

Ông Trump tuyên bố: “Quân đội và Cơ quan Mật vụ coi phán quyết khủng khiếp, mang động cơ chính trị và bất hợp pháp này là một mối đe dọa an ninh quốc gia đối với đất nước chúng ta, bởi toàn bộ khu phức hợp được xây dựng nhằm bảo vệ đất nước và tất cả các tổng thống tương lai”.

“Phán quyết này đã bị tạm hoãn thi hành, vì vậy trong một khoảng thời gian nó sẽ chưa có hiệu lực,” ông Trump nói. Tuy nhiên, ông đồng thời tuyên bố: “Chúng tôi sẽ ngay lập tức kháng cáo lên Tòa án Tối cao Mỹ”.

Vụ kiện liên quan đến dự án phòng tiệc mới tại Nhà Trắng được National Trust for Historic Preservation (Quỹ Bảo tồn Lịch sử Quốc gia), một tổ chức phi lợi nhuận, đệ đơn vào tháng 12 năm ngoái. Tổ chức này cáo buộc ông Trump cùng nhiều cơ quan liên bang đã tiến hành dự án một cách bất hợp pháp khi chưa được Quốc hội phê chuẩn, chưa thực hiện đánh giá môi trường và chưa có các giấy phép cần thiết.

Tuy nhiên, chính quyền Trump cho rằng dự án vừa phù hợp với thông lệ các tổng thống cải tạo Nhà Trắng, vừa phục vụ lợi ích công cộng. Mặc dù chi phí xây dựng phòng tiệc mới dự kiến lên tới 400 triệu USD, ông Trump cho biết kinh phí được tài trợ bởi các cá nhân, doanh nghiệp và chính ông, đồng thời khẳng định không sử dụng một xu tiền thuế nào của người dân.

Phòng tiệc mới dự kiến có diện tích xây dựng lên tới 90.000 feet vuông, với 650 chỗ ngồi cố định. Ông Trump từng cho biết cơ sở này có thể tổ chức các sự kiện lớn với khoảng 1.000 người.

Theo những thông tin ông Trump tiết lộ với các phóng viên hồi tháng 5, công trình sẽ được trang bị các cấu trúc an ninh tăng cường, bao gồm một mái nhà có khu vực dành cho máy bay không người lái và một hầm ngầm sâu tương đương 6 tầng, bên trong có cả bệnh viện quân y.

Sau vụ nổ súng xảy ra tại tiệc Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng ở khách sạn Washington Hilton vào cuối tháng 4, ông Trump và nhiều nghị sĩ Cộng hòa nhấn mạnh rằng nếu những sự kiện như vậy được tổ chức tại phòng tiệc mới của Nhà Trắng thì sẽ an toàn hơn nhiều.

Sau vụ nổ súng, chính quyền Trump từng tìm cách yêu cầu National Trust for Historic Preservation rút đơn kiện, nhưng tổ chức này từ chối.

Trong số ba thẩm phán tham gia phán quyết hôm thứ Sáu có Thẩm phán Patricia Millett, người được cựu Tổng thống Dân chủ Barack Obama bổ nhiệm, và Thẩm phán Brad Garcia, người được cựu Tổng thống Dân chủ Joe Biden bổ nhiệm. Hai thẩm phán này nhấn mạnh rằng nếu không có sự cho phép của Quốc hội, tổng thống không thể đơn phương sử dụng nguồn tiền tư nhân huy động được để phá dỡ một phần lớn các công trình tại Nhà Trắng, vốn được xây dựng bằng tiền thuế theo sự cho phép của Quốc hội.

Tuy nhiên, Thẩm phán Tòa phúc thẩm liên bang Neomi Rao, người được ông Trump bổ nhiệm trong nhiệm kỳ đầu tiên, đã đưa ra ý kiến bất đồng. Bà cho rằng tổ chức bảo tồn di sản đứng đơn kiện không có tư cách pháp lý để khởi kiện, đồng thời nhận định dự án phòng tiệc Nhà Trắng nhiều khả năng thuộc phạm vi quyền hạn của tổng thống và nên được phép tiếp tục xây dựng.