Tối cao Pháp viện: Ông Trump có quyền trục xuất người xin tị nạn tại biên giới

Hôm thứ Năm (25/6), Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ phán quyết rằng chính quyền Trump có quyền trục xuất những người xin tị nạn tại biên giới Mỹ – Mexico, cho phép chính phủ từ chối tiếp nhận thêm đơn xin tị nạn khi xác định rằng các cửa khẩu biên giới đã quá tải và không còn khả năng xử lý thêm hồ sơ.

Với tỷ lệ biểu quyết 6-3, Tối cao Pháp viện đã đảo ngược phán quyết của tòa án cấp dưới trước đó, vốn cho rằng chính sách này vi phạm luật liên bang.

Theo luật pháp Hoa Kỳ, người di cư đến Mỹ có quyền nộp đơn xin tị nạn và phải được các viên chức di trú liên bang tiến hành kiểm tra. Tranh chấp pháp lý trong vụ án này nằm ở việc liệu những người xin tị nạn bị chặn lại tại biên giới Mexico có được xem là đã “đến Hoa Kỳ” hay chưa.

Năm 2016, dưới thời cựu Tổng thống Đảng Dân chủ Barack Obama, khi làn sóng người di cư đổ vào Mỹ gia tăng, các viên chức di trú Mỹ bắt đầu từ chối cho người xin tị nạn nhập cảnh tại khu vực biên giới. Đến năm 2018, trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump, chính sách “giới hạn chỉ tiêu” chính thức được triển khai, trao quyền cho lực lượng biên phòng từ chối tiếp nhận đơn xin tị nạn khi chính phủ cho rằng không còn khả năng xử lý thêm hồ sơ. Tổng thống Biden đã bãi bỏ chính sách này vào năm 2021.

Chính sách giới hạn chỉ tiêu cho phép các viên chức di trú Mỹ chặn người xin tị nạn ngay tại biên giới và từ chối tiếp nhận đơn của họ vô thời hạn.

Mặc dù chính sách này đã bị chính quyền Biden bãi bỏ, nhưng sau khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, chính quyền trong nhiệm kỳ thứ hai đã tìm cách duy trì quyền khôi phục chính sách này trong tương lai.

Vụ kiện được Bộ trưởng An ninh Nội địa khi đó là bà Noem đệ trình vào năm 2025, sau đó được đưa lên Tối cao Pháp viện xem xét. Đây cũng là vụ án lớn đầu tiên liên quan đến chính sách di trú được Tối cao Pháp viện thụ lý trong nhiệm kỳ xét xử hiện nay.

Chính quyền Trump từng cho biết nếu tình hình biên giới thay đổi và cần áp dụng biện pháp này, họ có thể khôi phục chính sách giới hạn chỉ tiêu, nhưng không đưa ra chi tiết cụ thể.

Các thẩm phán Tối cao Pháp viện hiếm hoi đối đầu gay gắt

Hai thẩm phán Tối cao Pháp viện đã có màn đối đầu hết sức hiếm thấy và căng thẳng liên quan đến vụ án này.

Trong ý kiến đa số của Tối cao Pháp viện do Thẩm phán Samuel Alito chấp bút, ông viết: “Chúng tôi cho rằng một người nước ngoài đang ở Mexico, dù đã cố gắng nhập cảnh vào Hoa Kỳ nhưng không thành công, thì cũng không được xem là ‘đã đến Hoa Kỳ’. Chỉ khi người đó vượt qua biên giới thì mới được coi là ‘đã đến Hoa Kỳ’.”

“Trong cách dùng ngôn ngữ thông thường, không ai nói rằng một người đã ‘đến’ một nơi nào đó—chẳng hạn một ngôi nhà, một thành phố hay một quốc gia—trước khi người đó thực sự bước vào nơi ấy,” ông Alito viết. “Ngữ cảnh của cụm từ ‘đến Hoa Kỳ’ trong luật di trú liên quan đến vụ án này cũng ủng hộ cách hiểu theo nghĩa thông thường. Nguyên tắc suy đoán không áp dụng thẩm quyền ngoài lãnh thổ cũng củng cố quan điểm này.”

Tuy nhiên, 3 thẩm phán theo khuynh hướng tự do đã bày tỏ quan điểm phản đối phán quyết. Thẩm phán Sonia Sotomayor thậm chí còn hiếm hoi đọc trực tiếp ý kiến phản đối của mình ngay tại phiên tòa.

Động thái này được xem là rất bất thường, đồng thời lời lẽ cũng hết sức gay gắt.

“Hệ quả của phán quyết ngày hôm nay là điều có thể dự đoán được,” bà Sotomayor nói. “Sẽ có nhiều người thiệt mạng hơn.”

Bà Sotomayor viện dẫn vụ việc Hoa Kỳ từ chối cho tàu St. Louis cập cảng trong Thế chiến II. Năm 1939, con tàu này chở gần 1.000 người tị nạn Do Thái chạy trốn khỏi châu Âu đến Hoa Kỳ. Sau khi bị từ chối cập cảng, con tàu phải quay trở lại châu Âu và nhiều hành khách sau đó đã thiệt mạng trong cuộc thảm sát của Đức Quốc xã.

Bà Sotomayor viết: “Nếu hôm nay những người tị nạn trên tàu St. Louis đến cửa khẩu ở biên giới phía nam của chúng ta, thì cách diễn giải của phe đa số sẽ cho phép các viên chức di trú cưỡng chế ngăn họ đặt chân lên lãnh thổ Hoa Kỳ, qua đó từ chối xem xét đơn xin tị nạn của họ.”

Sau đó, Thẩm phán Alito cho biết ông không hề biết trước rằng bà Sotomayor sẽ đọc công khai ý kiến phản đối của mình tại phiên tòa.

Ông Alito cũng chỉ ra rằng chính sách này từng được triển khai dưới 2 đời chính quyền. Chính sách “giới hạn chỉ tiêu” đối với người xin tị nạn được khởi xướng từ thời cựu Tổng thống Obama và chính thức được thiết lập trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump. Chính sách này chấm dứt dưới thời cựu Tổng thống Biden và đến nay vẫn chưa được khôi phục.

Sau khi bà Sotomayor đưa ra tuyên bố tại phiên tòa, ông Alito đáp lại rằng chính sách tị nạn này sẽ được thực hiện “một cách có trật tự và nhân đạo”.

Diễn biến vụ kiện

Vụ kiện bắt nguồn từ một thách thức pháp lý do tổ chức bảo vệ quyền lợi người di cư Al Otro Lado khởi xướng vào năm 2017.

Tổ chức này cho rằng chính sách từ chối tiếp nhận người xin tị nạn của chính phủ là một chiến lược bất hợp pháp, cho phép các quan chức “vội vàng ngăn cản người xin tị nạn đặt chân lên lãnh thổ Hoa Kỳ, khiến yêu cầu kiểm tra và xử lý đơn xin tị nạn tại các cửa khẩu nhập cảnh hoàn toàn không thể thực hiện được”. Họ nhấn mạnh rằng điều này khiến người xin tị nạn bị mắc kẹt trong hoàn cảnh nguy hiểm, phải đối mặt với bạo lực, bắt cóc và thậm chí là cái chết.

Vấn đề pháp lý cốt lõi của vụ án là: theo luật di trú liên bang, trong trường hợp người di cư có mặt tại các cửa khẩu biên giới Mỹ – Mexico thì như thế nào mới được coi là “đã đến Hoa Kỳ”. Luật liên bang quy định rằng người nước ngoài “đã đến” Hoa Kỳ có quyền nộp đơn xin tị nạn và được các viên chức di trú tiến hành kiểm tra.

Năm 2024, Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực số 9 của Hoa Kỳ, có trụ sở tại San Francisco, phán quyết rằng luật liên bang yêu cầu các viên chức biên phòng phải kiểm tra tất cả những người xin tị nạn “đã đến” các cửa khẩu biên giới được chỉ định, ngay cả khi họ vẫn chưa chính thức nhập cảnh vào lãnh thổ Hoa Kỳ, và cho rằng chính sách giới hạn chỉ tiêu đã vi phạm nghĩa vụ này.

Trong quá trình bảo vệ tính hợp pháp của chính sách, chính quyền Trump lập luận rằng từ “đến” (arrive) có nghĩa là “đã bước vào một địa điểm cụ thể, chứ không chỉ đơn thuần là đến gần địa điểm đó”.

Tại phiên tranh luận trước Tối cao Pháp viện vào tháng 3/2026, luật sư Bộ Tư pháp Vivek Suri, đại diện cho chính quyền Trump, lập luận: “Không thể nói một người đã ‘đến Hoa Kỳ’ khi họ vẫn còn đứng trên lãnh thổ Mexico. Điều đó lẽ ra phải là điểm kết thúc của vụ kiện này”.

Phán quyết này là một thắng lợi quan trọng đối với Tổng thống Trump. Cần lưu ý rằng cùng với việc chính quyền Trump tăng cường trấn áp tình trạng nhập cư bất hợp pháp tại khu vực biên giới, số lượng người nhập cư bất hợp pháp từ biên giới Mỹ – Mexico đã giảm mạnh. Hiện tại, không có bất kỳ chính sách hay biện pháp nào áp dụng cơ chế giới hạn chỉ tiêu đối với người xin tị nạn chính trị.

Kể từ khi ông Trump trở lại cương vị tổng thống, Tối cao Pháp viện đã nhiều lần đưa ra các phán quyết khẩn cấp có lợi cho ông trong các vụ việc liên quan đến nhập cư, bao gồm việc cho phép chính quyền trục xuất người di cư sang các quốc gia khác và hủy bỏ quy chế cư trú hợp pháp tạm thời của hàng trăm nghìn người di cư Venezuela.