Tổng thống Philippines tuyên bố cứng rắn: Không bao giờ từ bỏ phán quyết Biển Đông

Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. hôm thứ Hai (27/7) đã có bài Thông điệp Quốc gia (State of the Nation Address – SONA) lần thứ năm, trong đó tái khẳng định Philippines sẽ không bao giờ từ bỏ phán quyết trọng tài Biển Đông năm 2016 mang tính lịch sử. Ông nhấn mạnh chính phủ sẽ sử dụng mọi biện pháp hòa bình và hợp pháp để bảo vệ hiệu lực của phán quyết, đồng thời phản đối mọi nỗ lực nhằm làm suy yếu phán quyết này.

Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. tuyên bố: “Chính phủ sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết, sử dụng tất cả các phương thức hòa bình và hợp pháp mà nước Cộng hòa có thể áp dụng để tiếp tục bảo vệ phán quyết trọng tài này, đồng thời phản đối mọi hành động, dù từ trong nước hay nước ngoài, nhằm làm suy yếu thành quả đó”.

Năm nay đánh dấu tròn 10 năm phán quyết trọng tài Biển Đông được công bố. Ngày 12/7/2016, Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) tại La Hay đã ra phán quyết theo Phụ lục VII của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), kết luận rằng yêu sách về “đường chín đoạn” của Trung Quốc không có cơ sở pháp lý. Tòa cũng xác nhận Philippines được hưởng các quyền chủ quyền và quyền tài phán trong vùng đặc quyền kinh tế theo quy định của UNCLOS. Tuy nhiên, hội đồng trọng tài không đưa ra phán quyết về chủ quyền đối với các đảo và bãi đá ở Biển Đông.

Ông Marcos cho biết phán quyết này đã trở thành một cơ sở pháp lý quan trọng trong việc giải thích và áp dụng UNCLOS. Ông nhấn mạnh: “Đây không phải là yêu sách chỉ do riêng chúng tôi đưa ra, và cũng không phải là yêu sách mà chúng tôi sẽ từ bỏ”. Đồng thời khẳng định một lần nữa: “Người dân Philippines sẽ không bao giờ khuất phục”.

Theo Hiến pháp Philippines, vào ngày thứ Hai của tuần thứ tư trong tháng 7 hằng năm, tổng thống phải trình bày Thông điệp Quốc gia trước phiên họp liên tịch của Quốc hội. Đây là bài phát biểu chính trị quan trọng nhất trong năm của tổng thống, vừa tổng kết hoạt động điều hành đất nước, vừa vạch ra định hướng chính sách của chính phủ trong năm tiếp theo.

Trong bài phát biểu, ông Marcos cũng gửi lời tri ân tới Lực lượng Vũ trang Philippines, Lực lượng Tuần duyên Philippines và các ngư dân vẫn đang hoạt động tại Biển Tây Philippines (West Philippine Sea), cảm ơn họ đã kiên trì bảo vệ quyền và lợi ích trên biển của đất nước bất chấp nhiều rủi ro và sức ép. Ông nói: “Tất cả chúng ta đều nên bày tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng đối với họ, bởi chính họ đã biến tinh thần và nội dung của phán quyết trọng tài thành hiện thực”. “Biển Tây Philippines” là tên gọi chính thức mà Manila sử dụng để chỉ phần vùng biển thuộc Biển Đông nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của nước này.

Mặc dù không nêu đích danh Trung Quốc, ông Marcos chỉ trích việc một cơ quan truyền thông nước ngoài gần đây đã mô tả người dân Philippines theo cách mang tính xúc phạm. Ông nói: “Gần đây, ngay cả phẩm giá con người của chúng ta cũng bị đặt dấu hỏi. Người dân Philippines là một dân tộc cao quý và vĩ đại. Chúng ta không tham lam, không phân biệt chủng tộc và cũng không phải những kẻ dối trá. Chúng ta tôn trọng người khác và cũng trân trọng phẩm giá của chính mình. Chúng ta là người Philippines và chúng ta sẽ không bao giờ khuất phục”.

Giới quan sát cho rằng phát biểu này nhằm nhắc đến đoạn video do China Daily công bố trước dịp kỷ niệm 10 năm phán quyết trọng tài Biển Đông. Video được tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI), mô tả người Philippines như những con khỉ bị Mỹ và Nhật Bản điều khiển. Nội dung này đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ chính phủ Philippines, với cáo buộc mang tính phân biệt chủng tộc và phi nhân hóa. Manila cũng đã triệu Đại sứ Trung Quốc tại Philippines để phản đối.

Tuần trước, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm cho biết đoạn video “không đại diện cho lập trường chính thức”, đồng thời tái khẳng định Bắc Kinh cho rằng phán quyết trọng tài Biển Đông năm 2016 là “bất hợp pháp, vô hiệu và không có giá trị ràng buộc”. Cho đến nay, phía Trung Quốc vẫn chưa gỡ bỏ đoạn video này.

Kết thúc bài phát biểu, ông Marcos kêu gọi người dân cả nước đoàn kết để đối phó với những thách thức an ninh ngày càng gia tăng. Ông nói: “Sự đoàn kết và ý thức cộng đồng của chúng ta đang bị thử thách hơn bao giờ hết. Một mối đe dọa chung đang tác động đến phẩm giá và lòng tự trọng của dân tộc chúng ta.” Sau đó, ông nhấn mạnh bằng tiếng Philippines: “Chúng ta là một dân tộc. Tất cả chúng ta đều là người Philippines. Trước sự xúc phạm, chúng ta sẽ không dao động; trước những kẻ áp bức, chúng ta sẽ không bao giờ khuất phục”.

Cái gọi là “đường chín đoạn” là đường đứt khúc gồm chín đoạn do Trung Quốc vẽ trên bản đồ Biển Đông để khẳng định yêu sách về các quyền lịch sử đối với phần lớn vùng biển và các thực thể trong khu vực. Yêu sách này bao trùm khoảng 90% diện tích Biển Đông và chồng lấn với các tuyên bố chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán trên biển của Philippines, Việt Nam, Malaysia, Brunei và Indonesia.