TQ: Quảng Tây ngập lụt, vỡ đập, hàng trăm rắn hổ mang thoát ra

Người dân tại Khu tự trị Quảng Tây (miền nam Trung Quốc) cho biết nước lũ dâng lên rất nhanh sau nhiều ngày mưa như trút, nhấn chìm nhà cửa, cửa hàng, trang trại, phương tiện giao thông và nhiều tuyến đường trũng thấp.

Tại thành phố cảng Phòng Thành Cảng (Fangchenggang), giáp biên giới Việt Nam, nhiều người dân nói rằng các hồ chứa nước ở thượng nguồn đã đồng loạt xả lũ đúng vào thời điểm triều cường dâng cao, khiến tình hình ngập lụt trở nên nghiêm trọng.

“Mấy hồ chứa cùng lúc xả nước, trong khi nước biển lại dâng ngược từ phía dưới lên. Làm sao có thể không ngập được?” ông Tiểu Bằng (bí danh) nói với ấn bản tiếng Trung của The Epoch Times.

The Epoch Times cho biết không thể xác minh độc lập thông tin về việc vận hành các hồ chứa. Những người được phỏng vấn chỉ cung cấp họ hoặc bí danh vì lo ngại bị trả đũa.

Cùng đợt mưa bão này cũng gây mưa lớn tại thành phố Hoành Châu (Hengzhou), nằm gần thủ phủ Nam Ninh của Quảng Tây, cách Phòng Thành Cảng khoảng 145 km về phía đông bắc. Tại đây, sự cố vỡ thân đập hồ chứa Lục Lam (Liulan) đã khiến nước lũ tràn xuống các làng phía hạ lưu.

Theo truyền thông địa phương và các bài đăng trên mạng xã hội, một cơ sở nuôi rắn bị nước lũ cuốn trôi, khiến hàng trăm con rắn, trong đó có rắn hổ mang, thoát ra và xuất hiện trong các khu dân cư bị ngập.

Quảng Tây là khu tự trị ven biển ở miền nam Trung Quốc, giáp Việt Nam. Thành phố Phòng Thành Cảng nằm bên Vịnh Bắc Bộ và là một trong những cửa ngõ quan trọng phục vụ hoạt động thương mại giữa Trung Quốc với Đông Nam Á.

Người dân: “Nước gần ngập tới tầng hai”

Ông Tiểu Bằng cho biết nước bắt đầu dâng rất nhanh từ đêm 4/7 và đạt đỉnh trong ngày 5/7.

Theo ông, nước lên quá nhanh khiến nhiều người không kịp di chuyển ô tô, hàng hóa, vật nuôi hay máy móc nông nghiệp.

“Tôi ở khu vực nội thành. Nước dâng cực kỳ nhanh, gần chạm tới tầng hai của ngôi nhà,” ông nói.

Ông cho biết nhiều căn nhà bị sập, cửa hàng bị ngập, tầng hầm và bãi đỗ xe ngầm chìm trong nước, nhiều phương tiện bị nước cuốn trôi.

Các trang trại cũng chịu thiệt hại nặng, từ lợn, bò, gà, ao cá, đầm nuôi tôm, trại nuôi ốc đến hoa màu.

Chuyên gia: Thời điểm xả lũ trùng triều cường là yếu tố rất quan trọng

Ông Vương Duy Lạc (Wang Weiluo), chuyên gia về tài nguyên nước người Trung Quốc đang sống tại Đức, cho rằng trận lũ lần này đặt ra nhiều câu hỏi về việc điều hành hồ chứa, hệ thống cảnh báo và mức độ minh bạch thông tin.

Theo ông, công tác phòng chống lũ tại các khu vực ven biển phải đồng thời tính đến ba yếu tố: lượng mưa, lượng nước xả từ thượng nguồn và thủy triều.

“Nếu hồ chứa xả nước đúng lúc thủy triều lên cao thì nước ở hạ lưu sẽ rất khó thoát ra biển. Điều đó có thể nhanh chóng khiến tình trạng ngập ở các thị trấn và làng mạc trở nên nghiêm trọng hơn,” ông nói.

Ông cũng cho rằng nhiều thành phố ở Trung Quốc đã mở rộng vào các khu vực ven sông vốn trước đây là vùng chứa lũ tự nhiên, làm giảm khả năng điều tiết khi nước dâng.

“Nhiều đô thị được xây dựng dọc theo các con sông. Dòng chảy đã bị cải tạo rất mạnh, còn những vùng đồng bằng ngập lũ trước đây thì bị chuyển thành khu đô thị. Điều đó khiến ngập lụt ở thành phố ngày càng nghiêm trọng.”

Theo ông, khi quá trình đô thị hóa lấn sâu vào vùng đất ngập nước, bờ sông và khu vực trũng thấp, chỉ cần hệ thống thoát nước gặp sự cố thì mưa lớn cũng có thể nhanh chóng biến thành thảm họa đô thị.

Ông Vương cũng chỉ trích cách xử lý thiên tai của ĐCSTQ, cho rằng người dân thường không được tiếp cận đầy đủ thông tin.

“Điều ĐCSTQ làm tốt nhất trong phòng chống thiên tai là kiểm soát thông tin,” ông nói.

Thành phố cảng chiến lược

Phòng Thành Cảng không phải một huyện vùng sâu vùng xa mà là một trong những thành phố cảng trọng điểm của Quảng Tây, nằm gần biên giới Việt Nam.

Theo tài liệu chính thức của Trung Quốc, đây là cửa ngõ quan trọng kết nối Trung Quốc với ASEAN và là một phần của hệ thống cảng Vịnh Bắc Bộ, gồm Phòng Thành Cảng, Khâm Châu và Bắc Hải.

Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC) cho biết hệ thống cảng Vịnh Bắc Bộ được định vị là cửa ngõ quốc tế phục vụ khu vực tây nam và trung nam Trung Quốc, đồng thời là điểm kết nối quan trọng của “Con đường Tơ lụa trên biển thế kỷ 21” thuộc sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Bắc Kinh.

Một bài viết của Công ty E-PORTS cũng mô tả Phòng Thành Cảng là cảng nước sâu nằm ở cực tây nam bờ biển Trung Quốc và là trung tâm logistics kết nối Trung Quốc với ASEAN. 3 cảng Phòng Thành, Bắc Hải và Khâm Châu đã được hợp nhất thành hệ thống Cảng Vịnh Bắc Bộ từ năm 2009.

Theo bài viết, chính đặc điểm địa lý này khiến nơi đây dễ xảy ra ngập lụt khi nước từ vùng núi, các con sông, hồ chứa và thủy triều cùng tác động vào một khu vực đô thị.

Mưa cực đoan

Các báo cáo chính thức của Trung Quốc cho rằng trận lũ do lượng mưa cực lớn từ bão Maysak gây ra.

Cơ quan khí tượng Quảng Tây cho biết đã nâng mức ứng phó khẩn cấp với mưa lớn lên cấp II từ ngày 5/7.

Tân Hoa Xã dẫn số liệu khí tượng cho biết thị trấn Giang Bình (Jiangping), thuộc thành phố Đông Hưng do Phòng Thành Cảng quản lý, ghi nhận lượng mưa lên tới 533,2 mm chỉ trong hai ngày 4-5/7. Riêng trong một giờ, lượng mưa đạt 102,7 mm.

Tuy nhiên, các báo cáo chính thức không đề cập việc xả lũ hồ chứa, thời điểm triều cường, sự thay đổi dòng chảy hay việc chậm cảnh báo có góp phần làm tình hình trở nên nghiêm trọng hay không.

Vỡ đập khiến hàng trăm rắn hổ mang tràn vào khu dân cư

Tại thành phố Hoành Châu, gần Nam Ninh, hồ chứa Lục Lam xuất hiện sự cố nghiêm trọng vào ngày 6/7.

Bộ Quản lý Khẩn cấp Trung Quốc cho biết nhiều hồ chứa ở Nam Ninh và Quý Cảng đã xảy ra tình huống khẩn cấp.

Theo Tân Hoa Xã, hồ chứa Lục Lam – một hồ chứa cỡ trung – xuất hiện vết nứt lớn trên thân đập vào sáng cùng ngày.

Các báo cáo cho biết ban quản lý hồ đã quyết định đẩy sớm kế hoạch xả nước từ 22h ngày 5/7 lên 20h30 do mưa lớn hơn dự báo. Đến rạng sáng 6/7, mực nước đạt 111,2 m, cao hơn mực thiết kế khoảng 0,9 m, buộc toàn bộ cửa xả phải mở lúc 6h sáng.

Người dân nói với The Epoch Times rằng họ không được cảnh báo đầy đủ.

Một cư dân làng Lục Sương (Liuxiang) cho biết nước ngập đến tầng một, điện và nước sinh hoạt đều bị cắt. Một người dân làng Vân Biểu (Yunbiao) nói nước lên quá nhanh khiến nhiều người không kịp sơ tán, phải mắc kẹt trên các tầng cao trong khi đường sá bị chia cắt.

Sau đó, một mối lo khác xuất hiện.

Theo các bài đăng của nhà báo công dân Ying Tang trên mạng xã hội X, một cơ sở nuôi rắn đã bị nước lũ cuốn trôi sau trận ngập ở Hoành Châu, khiến nhiều con rắn hổ mang theo dòng nước tràn xuống các làng phía hạ lưu.

Trong ảnh chụp màn hình một nhóm trò chuyện do Ying Tang công bố, một người tự nhận đến từ Đặng Bình cho biết một thành viên trong gia đình đã tử vong sau khi bị rắn cắn vì không thể đưa đi cấp cứu.

Báo Global Times dẫn truyền thông Trung Quốc và chính quyền địa phương cho biết ước tính sơ bộ có khoảng 800-900 con rắn sổng chuồng sau khi cơ sở chăn nuôi bị nước lũ cuốn trôi.

Theo báo cáo, các trang trại tại đây chủ yếu nuôi rắn hổ mang, rắn ráo vua và các loài rắn nước.

Nhiều video lan truyền trên mạng cho thấy rắn hổ mang bơi trong khu dân cư ngập nước. Một đoạn video ghi lại cảnh một phụ nữ dùng cây gậy dài xua đuổi nhiều con rắn hổ mang khỏi khu vực gần nhà mình.

Nuôi rắn là một ngành thương mại phổ biến ở một số tỉnh miền nam Trung Quốc, phục vụ nhu cầu thực phẩm, dược liệu và nhân giống.

“Mỗi người đều phải tự xoay xở”

Ông Tiểu Bằng cho biết nhiều cư dân Phòng Thành Cảng vẫn đang tự dọn dẹp sau lũ nhưng chưa nhận được thông tin rõ ràng về bồi thường, cứu trợ hay tái định cư.

“Anh nghĩ chính quyền sẽ bố trí chỗ ở cho người dân sao? Mọi người đều phải tự xoay xở. Chính quyền vẫn chưa phát bất kỳ hàng cứu trợ nào. Người bị thiên tai đang bị bỏ mặc,” ông nói.

Ông cho biết người dân có nghe nói đã có người thiệt mạng trong trận lũ, nhưng rất khó để đưa những thông tin này lên mạng.

“Những bài đăng về người chết sẽ nhanh chóng bị chặn ngay khi xuất hiện,” ông nói.

The Epoch Times cho biết không thể xác minh độc lập các thông tin về thương vong.