Bộ Công an đề xuất bổ sung tội sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng

Bộ Công an đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự, trong đó đề xuất bổ sung tội “sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng” theo hướng tách biệt với hành vi “sản xuất, buôn bán hàng giả”, nhằm làm rõ mức độ vi phạm và bảo đảm tính công bằng trong xử lý. 

Ngày 28/04/2026, Bộ Công an cho biết đang lấy ý kiến đối với dự thảo hồ sơ chính sách Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó đề xuất bổ sung quy định về hành vi “sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng” theo hướng tách biệt với hành vi “sản xuất, buôn bán hàng giả”.

Theo nội dung dự thảo, cơ quan soạn thảo nhận định việc xử lý hình sự đối với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả và hàng kém chất lượng hiện nay chưa có sự tách biệt rõ ràng. Trong khi đó, mức độ ảnh hưởng của hai hành vi này được đánh giá là khác nhau, do đó việc áp dụng chung một quy định để xử lý có thể chưa phản ánh đầy đủ tính chất vi phạm.

Bộ luật Hình sự hiện hành đang quy định 4 tội danh liên quan đến hàng giả, gồm: sản xuất, buôn bán hàng giả; sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm; sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh; và sản xuất, buôn bán hàng giả là thức ăn chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, giống vật nuôi.

Theo cơ quan soạn thảo, việc bổ sung tội danh riêng đối với hành vi sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng được đề xuất nhằm phân hóa rõ các hành vi vi phạm, qua đó bảo đảm sự phù hợp trong quá trình xử lý.

Ngoài ra, Bộ Công an cho biết tình trạng sản xuất, buôn bán chất hỗ trợ chế biến thực phẩm và bao bì giả vẫn diễn ra với mức độ phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe. Tuy nhiên, quy định hiện hành chưa có nội dung cụ thể để xử lý hình sự đối với các hành vi này. Vì vậy, dự thảo cũng đề xuất bổ sung quy định liên quan đến sản xuất, buôn bán hàng giả là chất hỗ trợ chế biến thực phẩm và dụng cụ bao gói, chứa đựng thực phẩm.

Về khái niệm, theo Nghị định 98/2000, hàng giả là hàng hóa không đúng bản chất hoặc công dụng, không có giá trị sử dụng, hoặc có chỉ tiêu chất lượng đạt từ 70% trở xuống so với mức tối thiểu theo tiêu chuẩn đã công bố. Ngoài ra, hàng giả còn bao gồm các trường hợp giả mạo nhãn, bao bì, cũng như một số loại thuốc không đủ hoạt chất theo quy định.

Trong khi đó, theo Thông tư liên tịch 10/2000, hàng kém chất lượng là hàng hóa vẫn có giá trị sử dụng nhưng các chỉ tiêu chất lượng chưa đạt như đã công bố, hoặc thấp hơn mức ghi trên nhãn. Các trường hợp này được xác định với điều kiện không gây ảnh hưởng đến sản xuất, sức khỏe của con người, động vật, thực vật hoặc môi trường.

Thực tế xét xử một số vụ án liên quan đến thực phẩm thời gian qua cho thấy đã xuất hiện các quan điểm khác nhau giữa người bào chữa và VKSND về việc xác định hành vi là hàng giả hay hàng kém chất lượng. Một số ý kiến cho rằng sản phẩm không đạt chỉ tiêu công bố nên được xem là hàng kém chất lượng, thay vì hàng giả.

Ở chiều ngược lại, phía VKSND cho rằng quy định hiện hành cho phép sai số nhất định, và chỉ khi chất lượng dưới ngưỡng quy định mới được xác định là hàng giả. Theo đó, cơ sở sản xuất cần bảo đảm điều kiện để kiểm soát chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn đã công bố.