Bộ Xây dựng đề xuất kiểm soát chuyển nhượng nhà ở xã hội sau 5 năm

Theo đề xuất mới, nhà ở xã hội sau 5 năm chỉ được chuyển nhượng cho người đủ điều kiện hưởng chính sách thay vì bán tự do như hiện hành.

Ngày 21/3, Bộ Xây dựng cho biết cơ quan này đang lấy ý kiến về dự thảo sửa đổi Luật Nhà ở.

Theo dự thảo, người sở hữu nhà ở xã hội sau 5 năm khi muốn chuyển nhượng sẽ chỉ được giao dịch với người đủ điều kiện hưởng chính sách thay vì bán tự do theo cơ chế thị trường như hiện nay.

Mục tiêu của quy định này là hạn chế lợi dụng và tạo thêm cơ hội cho người thu nhập thấp tiếp cận nhà ở, đồng thời giữ đúng ý nghĩa của chính sách an sinh xã hội.

Hiện nay theo Luật Nhà ở năm 2023, người mua nhà ở xã hội được phép bán lại sau 5 năm kể từ khi thanh toán đủ tiền và được cấp giấy chứng nhận, thực hiện theo cơ chế thị trường, nghĩa là có thể bán cho bất kỳ ai.

Bộ Xây dựng nhận định quy định hiện hành đang khiến quỹ nhà ở xã hội bị hao hụt, vì nhiều căn hộ sau thời hạn này được bán giống như nhà thương mại và không còn phục vụ đúng nhóm được hỗ trợ.

Trong bối cảnh quỹ đất hạn chế và nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp còn lớn, Bộ Xây dựng đề xuất chỉ cho phép chuyển nhượng nhà ở xã hội cho người thuộc diện được hưởng chính sách.

Trước đó, Viện Nghiên cứu thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cũng đưa ra kiến nghị nhà ở xã hội chỉ nên chuyển nhượng cho người đủ điều kiện hoặc buộc chủ sở hữu hoàn trả toàn bộ ưu đãi nếu bán ra ngoài sau 5 năm sở hữu.

Viện này cho biết dù phục vụ nhu cầu an sinh, loại hình này vẫn bị đầu cơ khi nhiều người mua không phải để ở mà chuyển nhượng kiếm lời, đẩy giá lên cao và khiến người thu nhập thấp khó tiếp cận. Vì vậy cần có khung pháp lý rõ ràng để việc bán lại sau 5 năm chỉ thực hiện với người đủ điều kiện và được cơ quan chức năng xác nhận.

Cùng với nội dung chuyển nhượng, dự thảo cũng đề xuất thay đổi cách xác định giá bán, giá thuê mua và giá thuê nhà ở xã hội. Giá sẽ được bổ sung thêm ba nhóm chi phí gồm chi phí quyền sử dụng đất (trong trường hợp chủ đầu tư có đất), kinh phí bồi thường hỗ trợ tái định cư và chi phí đầu tư hạ tầng xã hội trong dự án. Trong khi quy định hiện hành chỉ tính các khoản như chi phí xây dựng, vận hành, bảo trì và lợi nhuận định mức của chủ đầu tư.

Dự thảo còn đề xuất bỏ thủ tục thẩm định giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội. Theo đó chủ đầu tư được tự quyết định giá thay vì phải trình cơ quan quản lý phê duyệt như hiện nay.

Tại Hà Nội, không ít dự án từng có giá mở bán chỉ từ 13 đến 17 triệu đồng mỗi m² nhưng sau năm đến 10 năm đã tăng gấp nhiều lần. Điển hình các căn hộ tại Đại Kim Building hiện được rao bán khoảng 75 đến 80 triệu đồng mỗi m², tương đương hơn 5 tỷ đồng mỗi căn.

Tương tự tại khu vực Linh Đàm, các căn hộ thuộc dự án Rice City cũng đang được giao dịch phổ biến quanh mức 5 tỷ đồng mỗi căn. Mặt bằng giá này không còn nhiều khác biệt so với nhà ở thương mại trong cùng khu vực.