Chính phủ đề xuất đánh thuế 0,2% với đất bỏ hoang

Dự thảo luật Chính phủ trình Quốc hội đề xuất áp thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng, không áp dụng hạn mức. Cơ quan thẩm tra lưu ý nguy cơ chồng chéo nghĩa vụ tài chính.

Đề xuất mức thuế 0,2%, không áp dụng hạn mức

Sáng 23/10/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Một nội dung đáng chú ý là đề xuất bổ sung mức thuế suất đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng. Theo phương án Chính phủ trình, nhóm đất này chịu thuế suất 0,2% và không áp dụng hạn mức.

Chính phủ cho biết Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp hiện hành đã có những quy định liên quan đến việc sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả, nhưng chưa quy định mức thuế suất riêng đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng.

Đề xuất mới nhằm thực hiện Nghị quyết số 21 của Trung ương về nghiên cứu chính sách tài chính, thuế với lộ trình phù hợp, góp phần khắc phục tình trạng bỏ hoang đất và chậm đưa đất vào sử dụng.

Cơ quan thẩm tra lo ngại chồng chéo mức thuế

Báo cáo thẩm tra do Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày cho thấy cơ quan này tán thành việc nghiên cứu bổ sung mức thuế đối với đất bỏ hoang. Tuy nhiên, dự thảo còn một số điểm chưa thống nhất với pháp luật hiện hành và dự thảo Luật Đất đai sửa đổi.

Cụ thể, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp hiện hành đã áp dụng thuế suất 0,15% đối với đất sử dụng không đúng mục đích và đất chưa sử dụng theo đúng quy định. Theo cơ quan thẩm tra, nếu bổ sung mức 0,2% như đề xuất, cùng một diện tích đất có thể bị hiểu là thuộc hai mức thuế suất khác nhau.

Bên cạnh đó, dự thảo luật thuế dẫn chiếu sang pháp luật về đất đai đối với ba trường hợp gồm đất bỏ hoang, đất không đưa vào sử dụng và đất chậm đưa vào sử dụng. Trong khi đó, dự thảo Luật Đất đai sửa đổi mới đề cập khái niệm đất bỏ hoang và các trường hợp thu hồi đất bỏ hoang do vi phạm pháp luật đất đai. Vì vậy, cơ quan thẩm tra cho rằng căn cứ áp dụng cần được làm rõ.

Nguy cơ phát sinh hai nghĩa vụ tài chính với cùng một diện tích đất

Một vấn đề khác được cơ quan thẩm tra nêu ra là mối quan hệ giữa thuế suất 0,2% và các khoản tiền phải nộp theo dự thảo Luật Đất đai sửa đổi.

Theo dự thảo Luật Đất đai sửa đổi được đề cập trong hồ sơ, đối với đất thực hiện dự án đầu tư không sử dụng hoặc chậm sử dụng, ngoài tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp, chủ đầu tư còn có thể phải nộp khoản tiền tăng thêm được tính lũy tiến hằng năm. Trường hợp quá 60 tháng mà đất vẫn chưa được đưa vào sử dụng, Nhà nước sẽ thu hồi đất theo phương án dự thảo.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng nếu đồng thời áp dụng khoản tiền tăng thêm theo pháp luật đất đai và thuế suất 0,2% theo dự thảo luật thuế đối với cùng một diện tích đất dự án chậm sử dụng, có thể phát sinh tình trạng trùng lặp nghĩa vụ tài chính cho cùng một hành vi.

Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ mối quan hệ giữa các khoản thu, bảo đảm không thu trùng nhưng cũng không làm giảm nghĩa vụ của những trường hợp đang chịu thuế suất 0,15%.

Cần đánh giá tác động và làm rõ trường hợp khách quan

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng lưu ý hồ sơ dự án luật chưa đánh giá đầy đủ tác động đến ngân sách nhà nước, do dữ liệu về các loại đất thuộc diện dự kiến áp dụng chưa được thống kê trên hệ thống quản lý thuế.

Ngoài ra, dự thảo chưa loại trừ rõ thời gian bất khả kháng và đất thuộc các dự án đầu tư phân kỳ đã được phê duyệt. Điều này có thể dẫn đến việc áp thuế với những trường hợp chậm đưa đất vào sử dụng vì nguyên nhân khách quan.

Cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung đánh giá tác động đối với ngân sách nhà nước và người nộp thuế, đồng thời làm rõ căn cứ, lộ trình áp dụng mức thuế 0,2% đối với đất chậm đưa vào sử dụng.

Dự án luật được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ hai. Theo lịch trình nêu trong tài liệu nguồn, Quốc hội dự kiến thảo luận tại nghị trường ngày 06/11/2026 và xem xét thông qua ngày 20/11/2026. Nếu được thông qua, luật dự kiến có hiệu lực từ năm 2027.

Ở thời điểm trình Quốc hội, mức thuế 0,2% vẫn là đề xuất trong dự thảo, chưa phải mức thuế đã chính thức có hiệu lực.