Đề xuất nghiên cứu tăng thuế với đất bỏ hoang và nhà không sử dụng

Lan Anh
•
Thứ Năm, 30/07/2026

Trung ương yêu cầu nghiên cứu các công cụ tài chính và chính sách thuế mới đối với đất bỏ hoang, nhà không sử dụng, đồng thời tiếp tục hoàn thiện nhiều quy định về thu hồi đất, tái định cư, xác định giá đất và phát triển thị trường bất động sản theo hướng minh bạch, ổn định.

Ngày 29/7, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã trình bày định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật liên quan. Theo nội dung được công bố, một trong những giải pháp được nghiên cứu là sử dụng các công cụ tài chính và chính sách thuế để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đồng thời góp phần hạn chế tình trạng đầu cơ trên thị trường bất động sản.

Theo định hướng này, việc nghiên cứu chính sách thuế sẽ tập trung vào các trường hợp đất bỏ hoang, đất chậm đưa vào sử dụng và nhà không được khai thác. Mục tiêu là khắc phục tình trạng găm giữ đất, đầu cơ làm ảnh hưởng đến thị trường, đồng thời hạn chế việc giá đất và giá nhà tăng vượt quá nhu cầu thực tế cũng như khả năng chi trả của người dân.

Bên cạnh chính sách thuế, định hướng sửa đổi còn đề cập đến việc nghiên cứu áp dụng cơ chế điều tiết địa tô chênh lệch đối với phần thặng dư trong hoạt động kinh doanh bất động sản. Việc kết hợp các công cụ tài chính này nhằm sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, giảm lãng phí và góp phần xây dựng thị trường bất động sản minh bạch, ổn định hơn.

Theo nội dung được nêu tại hội nghị, việc xây dựng chính sách thuế sẽ hướng tới mục tiêu khiến việc giữ đất hoặc nhà không đưa vào sử dụng không còn mang lại lợi ích kinh tế lớn hơn so với việc khai thác và sử dụng hiệu quả. Đây là một trong những giải pháp được nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện các quy định liên quan đến quản lý và sử dụng đất.

Ngoài các giải pháp về tài chính, định hướng sửa đổi Luật Đất đai cũng đề cập đến việc thay đổi cách tiếp cận đối với chính sách thu hồi đất. Theo đó, việc thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được định hướng theo hướng bảo đảm người có đất ở bị thu hồi có nơi ở và điều kiện sống ngang bằng hoặc tốt hơn nơi ở trước đó.

Song song với việc hoàn thiện các quy định về thu hồi đất, Trung ương cũng định hướng tiếp tục thực hiện chủ trương tách dự án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thành dự án độc lập để triển khai trước. Theo định hướng này, các khu tái định cư không chỉ đáp ứng yêu cầu về chỗ ở mà còn phải được đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, dịch vụ thiết yếu và tạo điều kiện để người dân ổn định sinh kế lâu dài sau khi di dời.

Đối với phạm vi Nhà nước thu hồi đất, định hướng sửa đổi yêu cầu quy định chặt chẽ hơn, chỉ áp dụng trong những trường hợp cần thiết vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phục vụ phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Việc xác định phạm vi thu hồi đất được yêu cầu bảo đảm phù hợp, tránh mở rộng quá mức nhưng cũng không làm ảnh hưởng đến tiến độ của các dự án quan trọng.

Đối với các dự án mà nhà đầu tư đã thỏa thuận nhận chuyển nhượng phần lớn diện tích và nhận được sự đồng thuận của đa số người sử dụng đất, định hướng mới đề xuất Nhà nước thu hồi phần diện tích còn lại nhằm tạo điều kiện triển khai dự án theo đúng tiến độ.

Một nội dung khác được đề cập là đổi mới cơ chế xác định giá đất. Theo định hướng này, Nhà nước sẽ thực hiện việc điều tiết, kiểm soát và quyết định giá đất khi đưa vào sử dụng, đồng thời hướng tới hạn chế tình trạng tồn tại nhiều mức giá đối với cùng một loại đất. Việc xác định giá đất sẽ căn cứ vào mục tiêu phát triển của từng giai đoạn, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội, vừa góp phần bảo đảm chi phí đầu vào hợp lý cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo định hướng được nêu tại hội nghị, việc xác định giá đất sẽ dựa trên hệ thống dữ liệu đầy đủ, áp dụng phương pháp khoa học và bảo đảm công khai, minh bạch. Dữ liệu đất đai cũng sẽ được kết nối với cơ sở dữ liệu về thuế, công chứng, ngân hàng và thị trường bất động sản nhằm hạn chế tình trạng thao túng giá, tạo giá ảo và đầu cơ.

Bên cạnh đó, Nhà nước dự kiến ban hành bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và tỷ lệ bồi thường phù hợp với từng loại đất, hướng tới hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và nhà đầu tư.

Đối với thị trường bất động sản, định hướng mới đặt mục tiêu phát triển theo hướng minh bạch, ổn định và bền vững. Theo đó, các thông tin về quy hoạch, giá đất, tình trạng pháp lý dự án, giao dịch, nghĩa vụ tài chính, thế chấp và tranh chấp sẽ được công khai. Đồng thời, việc đăng ký giao dịch quyền sử dụng đất sẽ từng bước được thực hiện bắt buộc và kết nối với hệ thống công chứng, thuế, ngân hàng cũng như cơ sở dữ liệu đăng ký đất đai.

Một nội dung đáng chú ý khác là nghiên cứu thí điểm cơ chế Nhà nước mua lại các dự án nhà ở thương mại mà chủ đầu tư không còn khả năng tiếp tục thực hiện hoặc không thể chuyển nhượng. Theo định hướng này, quỹ nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước có thể được bổ sung để đáp ứng nhu cầu về nhà ở của người dân trong thời gian tới.

Kết thúc phần trình bày, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho biết Trung ương tiếp tục yêu cầu nghiên cứu các công cụ tài chính và chính sách thuế nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ, găm giữ đất và bỏ hoang đất, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai, đồng thời góp phần xây dựng thị trường bất động sản phát triển minh bạch, ổn định và bền vững.