Đề xuất miễn thuế thu nhập cá nhân 5 năm cho nhân tài

Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc biệt dành cho nhân tài đề xuất miễn thuế thu nhập cá nhân đối với tiền lương, tiền thưởng trong 5 năm. Doanh nghiệp sử dụng nhân tài và cộng sự thực hiện nhiệm vụ chiến lược cũng có thể được tính thêm chi phí được trừ bằng 50% khoản lương, thưởng thực trả khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.

• Việt Nam đặt mục tiêu thu hút, trọng dụng 1.000 nhân tài đến năm 2030

• Từ ngày 1/7, 22 trường hợp được miễn thuế thu nhập cá nhân theo quy định mới

• Doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm từ 2025

• Đề xuất miễn thuế thu nhập cá nhân với tiền hỗ trợ nhà ở của doanh nghiệp cho người lao động

Theo dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc biệt dành cho nhân tài, Điều 10 đề xuất miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm kể từ khi phát sinh thu nhập đối với tiền lương, tiền thưởng của nhân tài và cộng sự thực hiện nhiệm vụ chiến lược. Cùng một khoản thu nhập sẽ không được hưởng trùng các ưu đãi thuế.

Chính sách dự kiến áp dụng cho nhân tài là công dân Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước ngoài và người nước ngoài. Phạm vi tham gia được mở rộng đến các cơ quan, tổ chức, đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế.

Bên cạnh ưu đãi dành cho người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, dự thảo đề xuất cơ chế giảm nghĩa vụ thuế cho doanh nghiệp sử dụng nhân tài. Theo đó, doanh nghiệp được tính thêm vào chi phí được trừ một khoản bằng 50% tiền lương, tiền thưởng thực trả cho nhân tài và cộng sự khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.

Ví dụ, nếu doanh nghiệp chi 10 tỷ đồng tiền lương, tiền thưởng cho nhóm nhân lực đủ điều kiện, khoản chi phí được trừ có thể đạt tổng cộng 15 tỷ đồng, theo cách tính trong dự thảo. Phần bổ sung 5 tỷ đồng là khoản chi phí được tính thêm, không phải khoản tiền doanh nghiệp được nhận trực tiếp từ ngân sách.

Ưu đãi cũng được đề xuất áp dụng với nhân tài làm việc tại doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ chiến lược không sử dụng ngân sách nhà nước. Cách tiếp cận này mở rộng phạm vi hỗ trợ, không giới hạn ở một ngành công nghệ cụ thể.

Tuy nhiên, để thực hiện chính sách, cần có cơ chế xác nhận nhiệm vụ đủ điều kiện, kiểm tra khoản lương, thưởng thực trả và kiểm soát việc hưởng trùng ưu đãi.

Lựa chọn nhân tài dựa trên năng lực và kết quả

Một điểm mới trong dự thảo là thay đổi cách nhận diện nhân tài. Theo đó, người được lựa chọn không bắt buộc phải có học hàm, học vị, chức danh, thâm niên hoặc danh hiệu nhân tài, trừ trường hợp pháp luật quy định điều kiện hành nghề bắt buộc.

Các tiêu chí được đề xuất tập trung vào thành tựu, năng lực giải quyết vấn đề, khả năng dẫn dắt nhiệm vụ và kết quả có thể kiểm chứng. Ngoài người có công trình nghiên cứu, sản phẩm hoặc đóng góp nổi bật, dự thảo còn đề cập những người có năng lực đặc biệt trong sáng tạo, quản lý, tổ chức thực hiện và xử lý các vấn đề lớn, phức tạp.

Người có tiềm năng phát triển nổi trội cũng có thể được xem xét nếu năng lực được chứng minh thông qua đánh giá thực tế, sản phẩm, giải pháp hoặc phương án thực hiện nhiệm vụ.

Việc lựa chọn dự kiến được thực hiện qua cạnh tranh, mời trực tiếp hoặc đặt hàng, giao nhiệm vụ. Nhiệm vụ có thể được giao bằng quyết định của cấp có thẩm quyền hoặc thông qua hợp đồng, trong đó xác định mục tiêu, sản phẩm, thời hạn, quyền tự chủ, chế độ đãi ngộ và trách nhiệm của các bên.

Cách tiếp cận này hướng đến việc đánh giá người giỏi dựa trên khả năng tạo ra kết quả, thay vì chỉ dựa vào hồ sơ bằng cấp hoặc vị trí công việc.

Mở rộng quyền tự chủ khi thực hiện nhiệm vụ

Dự thảo đề xuất cho phép nhân tài đồng thời thực hiện nhiệm vụ tại nhiều cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp. Chế độ làm việc có thể được thỏa thuận phù hợp với yêu cầu của nhiệm vụ.

Người được lựa chọn có thể quyết định phương pháp chuyên môn, chọn cộng sự, tổ chức nhóm thực hiện và ký hợp đồng trong phạm vi nguồn lực được giao. Dự thảo cũng đề cập quyền quyết định tiền lương, tiền thưởng của nhóm cộng sự theo cơ chế được áp dụng.

Đối với cán bộ, công chức và viên chức được lựa chọn làm nhân tài, dự thảo cho phép tạm thời thôi thực hiện nhiệm vụ công vụ hoặc viên chức trong thời gian đảm nhận nhiệm vụ chiến lược. Khoảng thời gian này vẫn được tính là thời gian công tác liên tục để hưởng chế độ, chính sách theo đề xuất.

Một nội dung đáng chú ý khác là dự thảo đề xuất không áp dụng pháp luật về đấu thầu, đầu tư đối với việc lựa chọn và giao nhiệm vụ cho nhân tài. Cơ chế này nhằm rút ngắn thời gian huy động người có năng lực phù hợp với những nhiệm vụ cần thực hiện trong thời gian hạn chế.

Tuy nhiên, quyền tự chủ cao hơn cũng đòi hỏi việc xác định rõ mục tiêu, nguồn lực, sản phẩm đầu ra và trách nhiệm của người được giao nhiệm vụ. Đây là những căn cứ quan trọng để đánh giá hiệu quả sử dụng nhân tài và kiểm soát việc thực hiện các ưu đãi.

Đề xuất cơ chế thu hút chuyên gia nước ngoài

Bên cạnh người Việt Nam trong nước và ở nước ngoài, dự thảo còn đề cập việc tạo điều kiện để chuyên gia nước ngoài tham gia thực hiện nhiệm vụ tại Việt Nam.

Một trong những nội dung được đề xuất là “Thị thực Nhân tài Việt Nam”, cùng thẻ tạm trú tương ứng. Vợ, chồng và con dưới 18 tuổi của người được hưởng cơ chế này cũng được đề cập trong phương án cấp thị thực UĐ2.

Dự thảo đồng thời đề xuất miễn giấy phép lao động trong phạm vi nhiệm vụ phù hợp và cho phép nhân tài thực hiện nhiệm vụ tại nhiều cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp mà không phải xin giấy phép riêng cho từng nơi. Việc thay đổi nơi làm việc cũng không làm phát sinh yêu cầu cấp lại thị thực còn hiệu lực.

Những đề xuất này hướng đến việc kết nối chính sách thu hút nhân tài với các điều kiện nhập cảnh, cư trú và làm việc, qua đó tạo thuận lợi cho chuyên gia tham gia các nhiệm vụ ở nhiều tổ chức.

Việc áp dụng vẫn cần bảo đảm yêu cầu thẩm tra, an ninh, trật tự và quản lý cư trú theo cơ chế được cấp có thẩm quyền quyết định.

Dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc biệt dành cho nhân tài dự kiến được trình Quốc hội khóa XVI xem xét tại Kỳ họp thứ hai. Các ưu đãi thuế, cơ chế tuyển chọn và quyền tự chủ nêu trên hiện vẫn là đề xuất, chưa thể xem là chính sách đã chính thức có hiệu lực.