Đề xuất nghiên cứu lộ trình giảm giờ làm việc từ 48 xuống 44 và tiến tới 40 giờ mỗi tuần

Giờ làm việc bình thường hiện phổ biến 48 giờ/tuần, chuyên gia kiến nghị điều chỉnh giảm dần xuống 40 giờ theo lộ trình phù hợp với điều kiện Việt Nam và xu hướng quốc tế.

• Bắc Ninh: Công nhân ngủ ống cống, cò nhà trọ tăng giá, lừa đảo (Phần đầu)
• Bắc Ninh: Công nhân vật lộn trước áp lực nhà trọ và chi phí sinh hoạt (Phần cuối)

Ngày 15/1, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học đánh giá 5 năm thực hiện Bộ luật Lao động 2019 tại Hà Nội.

GS Lê Vân Trình, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật An toàn vệ sinh lao động, đề xuất nghiên cứu điều chỉnh giảm thời giờ làm việc bình thường theo lộ trình từ 48 giờ hiện nay xuống 44 giờ và tiến tới 40 giờ mỗi tuần, phù hợp với xu hướng quốc tế và điều kiện phát triển của Việt Nam.

Ông cho rằng lộ trình này cần được quy định rõ trong luật, thay vì chỉ mang tính khuyến khích như hiện hành.

Theo ông, giờ làm việc bình thường vẫn phổ biến ở mức 48 giờ/tuần, đặc biệt trong các ngành thâm dụng lao động. Khảo sát tại một số khu công nghiệp cho thấy người lao động chấp nhận làm việc nhiều giờ để tăng thu nhập, nhưng sức khỏe giảm rõ rệt và thời gian dành cho gia đình bị hạn chế.

Vấn đề làm thêm giờ cũng được GS Trình đề cập. Luật quy định làm thêm trên nguyên tắc tự nguyện, nhưng thực tế lao động khó có lựa chọn khác nếu muốn giữ việc và tăng thu nhập.

Trong ba tháng cuối năm, nhiều doanh nghiệp bố trí làm thêm giờ liên tục trong nhiều tuần, dẫn đến mệt mỏi kéo dài, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn lao động và tranh chấp lao động tập thể.

Ông dẫn nghiên cứu trước đây của Viện Khoa học Lao động và Xã hội cho thấy trong các ngành thâm dụng, tai nạn lao động thường xảy ra nhiều hơn vào cuối ca làm hoặc cao điểm tăng ca, khi người lao động mệt mỏi và giảm tập trung.

Người thường xuyên làm thêm 40-50 giờ mỗi tháng có tỷ lệ mắc các triệu chứng mệt mỏi mãn tính, đau đầu, giảm tập trung cao hơn so với nhóm không làm thêm hoặc làm thêm ít. Đây là yếu tố làm gia tăng nguy cơ tai nạn do thao tác sai, chủ quan và vi phạm quy trình an toàn.

GS Trình kiến nghị cần rà soát toàn diện vấn đề tăng trần làm thêm để hài hòa sản xuất và sức khỏe người lao động, đồng thời áp dụng chế tài phạt nặng với doanh nghiệp vi phạm.

Ngoài ra, nhiều lao động phản ánh nghỉ giữa giờ bị rút ngắn hoặc không dám nghỉ phép năm vì lo ảnh hưởng đến thi đua hoặc thu nhập. Ông đề xuất khi sửa đổi Bộ luật Lao động cần đảm bảo thực chất quyền nghỉ ngơi bằng cách tăng thanh tra nghỉ giữa giờ, nghỉ phép năm; quy định rõ thời gian nghỉ phục hồi sau ca để phòng ngừa tai nạn và suy giảm sức khỏe.

Ông khẳng định giờ làm việc, nghỉ ngơi là quyền lợi của lao động chứ không phải phúc lợi, tương tự như cánh đồng được nghỉ ngơi đầy đủ sẽ cho thu hoạch dồi dào.

Một số ý kiến khác tại hội thảo đề cập đến lao động phi chính thức, với số lượng khoảng 33-35 triệu người (chiếm khoảng 62,4% lực lượng lao động trong quý 4/2025), chủ yếu trong dịch vụ và công nghiệp – xây dựng. Các chuyên gia nêu thực tế một số doanh nghiệp sử dụng hình thức hợp đồng hợp tác hoặc dịch vụ để tránh áp dụng luật lao động, dẫn đến lao động tự do như shipper, thợ xây thường làm việc dài giờ mà không có bảo vệ đầy đủ về giờ làm tối đa, bảo hộ lao động và chi phí tai nạn.

Văn Duy