Không khí Nam bộ mờ đục nhiều ngày, chuyên gia nói gì về nguyên nhân?

Theo chuyên gia, gió yếu và một lớp nghịch nhiệt nhẹ được ghi nhận tại TP.HCM trong những ngày qua, có thể làm hạn chế khả năng khuếch tán bụi và các chất trong không khí. 

Từ ngày 14/9 đến sáng 16/9, tình trạng không khí mờ đục xuất hiện tại nhiều khu vực Nam bộ, trong đó có TP.HCM, An Giang, Cà Mau và một số địa phương khác.

Tại TP.HCM sáng 16/9, dù có nắng nhẹ, nhiều khu vực vẫn có bầu không khí mờ, khiến các tòa nhà ở xa bị che khuất.

Theo phân tích bước đầu của cơ quan khí tượng, hiện tượng này có liên quan đến điều kiện gió yếu và nghịch nhiệt nhẹ, làm hạn chế khả năng khuếch tán các chất trong không khí.

Gió yếu, nghịch nhiệt làm giảm khả năng khuếch tán

Tại cuộc họp báo sáng 16/9, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng – thủy văn quốc gia, cho biết cơ quan khí tượng đã xem xét các yếu tố như tầm nhìn xa, tốc độ gió và hiện tượng nghịch nhiệt trong lớp khí quyển gần mặt đất.

Dữ liệu từ các trạm quan trắc cho thấy trong những ngày qua, tầm nhìn tại một số khu vực Nam bộ giảm từ nhẹ đến trung bình. Đồng thời, tốc độ gió tại khu vực này ở mức yếu.

Theo ông Khiêm, khi gió yếu, khả năng khuếch tán các chất trong không khí giảm, từ đó có thể khiến không khí trở nên đục và tầm nhìn giảm.

Một yếu tố khác được xem xét là nghịch nhiệt trong lớp khí quyển gần mặt đất.

Tại trạm Tân Sơn Hòa ở TP.HCM, cơ quan khí tượng ghi nhận trong hai ngày qua xuất hiện một lớp nghịch nhiệt nhẹ. Tuy nhiên, ông Khiêm lưu ý mức độ nghịch nhiệt này không quá lớn.

Các điều kiện trên có thể góp phần tạo nên tình trạng không khí mờ đục tại Nam bộ trong những ngày qua. Theo cơ quan khí tượng, hiện tượng này chưa đạt ngưỡng để gọi là sương mù.

Khói cháy rừng Indonesia có thể tác động đến Nam bộ

Bên cạnh các yếu tố khí tượng, khả năng khói từ các đám cháy ở Indonesia ảnh hưởng đến Nam bộ cũng được đặt ra.

Theo thông tin được dẫn từ Reuters và Trung tâm Khí tượng chuyên ngành ASEAN (ASMC), ngày 15/9, Indonesia phát hiện thêm 592 điểm nóng/cháy, nâng tổng số điểm lên 1.437. Các điểm nóng tập trung chủ yếu tại Kalimantan và Sumatra, những khu vực thường xảy ra cháy rừng và cháy đất than bùn trong mùa khô.

Dữ liệu của Cơ quan biến đổi khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu, được Reuters dẫn lại, cho thấy trong tuần từ 1 đến 7/9, các đám cháy tại Indonesia phát thải khoảng 19,7 triệu tấn CO₂. Con số này chiếm hơn 1/3 lượng phát thải từ cháy rừng trên toàn cầu trong tuần và cao hơn 273% so với mức trung bình theo mùa.

Theo phân tích được dẫn trong nguồn thông tin, khu vực phía nam ASEAN đang chịu ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam. Trong điều kiện phù hợp, các luồng gió có thể vận chuyển khói từ những khu vực xảy ra cháy sang các quốc gia lân cận.

ASMC đã ghi nhận khói mù xuyên biên giới tại Malaysia và Singapore. Bản đồ cập nhật cuối buổi sáng 15/9 cũng cho thấy hệ thống khói mù đã vươn về phía Nam bộ Việt Nam.

Chuyên gia khí tượng Lê Thị Xuân Lan nhận định khói từ các đám cháy tại Indonesia có khả năng góp phần làm gia tăng ô nhiễm không khí ở TP.HCM. Tuy nhiên, bà cho rằng chưa thể xác định chắc chắn mức độ ảnh hưởng do cần thêm công cụ và dữ liệu để phân tách từng nguồn tác động.

Theo nhận định được nêu, khói từ Indonesia có thể chiếm khoảng 20-30% mức độ ô nhiễm tại TP.HCM, nhưng đây mới là ước tính và chưa phải kết luận chính thức.

Cơ quan chức năng tiếp tục đánh giá các thông số môi trường

Về chất lượng không khí, bà Nguyễn Thị Thiên Phương, Phó Cục trưởng Cục Môi trường, cho biết có nhiều yếu tố cần được xem xét khi đánh giá hiện tượng không khí mờ, gồm khí tượng – thủy văn, độ ẩm, điều kiện khí tượng cục bộ, nghịch nhiệt và tình trạng phát thải.

Để xác định chính xác hơn, cần phân tích và đối chiếu dữ liệu khí tượng với các thông số môi trường, trong đó có bụi mịn PM2.5, PM10 và các chỉ số khác.

Theo thông tin tại cuộc họp, qua theo dõi chỉ số chất lượng không khí tại các tỉnh miền Nam trong những ngày gần đây, chưa ghi nhận diễn biến bất thường. AQI tại các tỉnh miền Nam ở mức cam, tương ứng mức kém, chưa đến mức nguy hại.

Cục Môi trường cho biết sẽ tiếp tục theo dõi và phân tích thêm các dữ liệu liên quan.

Như vậy, hiện tượng không khí mờ đục tại Nam bộ có thể chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố. Trong đó, điều kiện gió yếu và nghịch nhiệt nhẹ đang được cơ quan khí tượng xác định là những yếu tố làm giảm khả năng khuếch tán chất trong không khí. Khả năng tác động từ khói cháy rừng Indonesia cũng được đặt ra, nhưng cần thêm dữ liệu môi trường để đánh giá mức độ ảnh hưởng.