Người dân Việt Nam vẫn phải chi tiền túi quá lớn cho y tế

Dù đã giảm trong những năm gần đây, tỷ lệ người dân phải tự chi trả chi phí y tế tại Việt Nam vẫn cao gấp hơn 2 lần mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới, tạo áp lực lớn lên kinh tế nhiều hộ gia đình. 

Theo báo cáo của TS-BS Ong Thế Duệ, Viện Chiến lược và Chính sách y tế, chi tiêu y tế tại Việt Nam đang tăng khoảng 7-8% mỗi năm.

Tổng chi tiêu y tế cả nước đã tăng từ 17,4 tỷ USD năm 2019 lên 27,5 tỷ USD vào năm 2025 và được dự báo sẽ đạt 31,7 tỷ USD vào năm 2027 và 34,1 tỷ USD vào năm 2028.

Chi tiêu y tế bình quân đầu người cũng tăng từ 181 USD/người/năm vào năm 2019 lên khoảng 270 USD/người/năm vào năm 2025 và dự kiến đạt 328 USD/người/năm vào năm 2028.

Trong cơ cấu chi tiêu y tế, chi phí thuốc vẫn chiếm tỷ trọng lớn.

Theo nhiều chuyên gia, việc gia tăng chi từ quỹ bảo hiểm y tế cũng đồng nghĩa với việc người bệnh phải gia tăng các khoản đồng chi trả trong quá trình điều trị.

Bộ Y tế cho biết nhiều nguyên nhân khiến người dân phải chi trả nhiều hơn khi khám, chữa bệnh, trong đó có chất lượng dịch vụ tại tuyến y tế cơ sở còn hạn chế khiến người dân vượt tuyến lên các bệnh viện lớn.

Ngoài ra, một số thời điểm các cơ sở y tế xảy ra tình trạng thiếu thuốc, không đủ thuốc cần thiết để phục vụ người bệnh.

Một số ý kiến cũng cho rằng cơ chế tự chủ tài chính tại các bệnh viện cùng phương thức thanh toán theo phí dịch vụ có thể dẫn đến tình trạng gia tăng chỉ định điều trị nội trú, kéo dài thời gian nằm viện hoặc thực hiện quá mức cần thiết các dịch vụ kỹ thuật.

Theo các khảo sát, giai đoạn 2018-2022, chi phí y tế chiếm khoảng 43-45% tổng chi tiêu của nhiều hộ gia đình.

Bộ Y tế ước tính tỷ lệ chi trả trực tiếp từ tiền túi của người dân hiện đã giảm xuống dưới 40%, tuy nhiên vẫn còn cao hơn nhiều so với mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) là khoảng 20%.

TS Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, cho biết tỷ lệ chi trả trực tiếp cho y tế tại Việt Nam vẫn cao gấp 2-2,5 lần so với mức khuyến nghị của WHO.

Theo bà Pratt, các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường và ung thư, cùng với quá trình già hóa dân số, đang làm gia tăng đáng kể nhu cầu chăm sóc sức khỏe.

Bên cạnh đó, người dân vẫn có xu hướng tập trung khám chữa bệnh tại các bệnh viện tuyến trên, trong khi hệ thống y tế cơ sở chưa được khai thác hiệu quả.

WHO cho rằng giải pháp hiệu quả để giảm áp lực chi phí y tế là tăng cường công tác dự phòng, phát hiện sớm bệnh tật và kiểm soát các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, chế độ ăn uống không lành mạnh và thiếu vận động.

Theo đánh giá của WHO, Luật Dược sửa đổi năm 2024 là một bước tiến quan trọng nhằm tăng tính minh bạch trong quản lý giá thuốc, cải thiện khả năng chi trả và tăng cường bảo vệ tài chính cho người dân.