Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Hà Nội muốn xây siêu bể ngầm

Theo quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội đề xuất xây dựng hệ thống siêu bể ngầm quy mô lớn để kiểm soát ngập lụt, kết hợp phát triển không gian đô thị ngầm 4 tầng với mạng lưới metro làm trục xương sống.

• Hà Nội ngập sâu, phụ huynh chật vật đón con, nhiều trường cho học sinh ngủ qua đêm
• Đêm Hà Nội ngập lịch sử: Người đón con kẹt 6 tiếng giữa đường, người lội bộ 4-5km về nhà
• Bảy nguyên nhân khiến Hà Nội ngập nặng sau mưa lớn ngày 30/9

UBND TP. Hà Nội đang lấy ý kiến về Quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Theo quy hoạch, Hà Nội đề xuất nghiên cứu xây dựng hệ thống siêu bể ngầm quy mô lớn để kiểm soát ngập lụt, kết hợp phát triển không gian đô thị ngầm 4 tầng với mạng lưới metro làm trục xương sống.

Hà Nội đang đối mặt với ngập úng cục bộ sau mưa lớn, ùn tắc giao thông kéo dài và quỹ đất bề mặt ngày càng thu hẹp. Quy hoạch đưa ra hướng tiếp cận khai thác không gian dưới lòng đất quy mô lớn.

Hệ thống siêu bể ngầm là mô hình hạ tầng đa chức năng kết hợp giao thông ngầm và tích trữ nước mưa. Các tầng phía trên phục vụ giao thông và hoạt động đô thị, lớp sâu hơn làm bể chứa dung tích lớn. Nước mưa dư thừa được dẫn xuống lưu trữ tạm thời, sau đó xử lý và xả dần khi thời tiết ổn định.

Mô hình này đã được áp dụng hiệu quả tại Tokyo với hệ thống hầm chứa nước khổng lồ và Singapore với công trình ngầm quản lý nước đô thị.

Tại Hà Nội, siêu bể ngầm được kỳ vọng giảm áp lực cho hạ tầng thoát nước hiện hữu, khắc phục điểm ngập úng nội đô.

Quy hoạch cũng định hướng khai thác không gian ngầm như nguồn tài nguyên đô thị quan trọng khi đất bề mặt khan hiếm. Hiện nay, công trình ngầm tại Hà Nội còn rời rạc, thiếu kết nối tổng thể, chủ yếu là tầng hầm riêng lẻ hoặc hầm giao thông độc lập.

Quy hoạch đề xuất tổ chức không gian ngầm theo phân tầng độ sâu với chức năng cụ thể:

Tầng 0–10 m: hạ tầng kỹ thuật cơ bản, bãi đỗ xe, kết nối tầng hầm hiện hữu;

Tầng 10–20 m: mạng lưới giao thông ngầm, hầm đi bộ, trung tâm thương mại ngầm, bãi đỗ xe công cộng, một số tuyến metro nông;

Tầng 20–40 m: tuyến metro sâu, tuy-nen kỹ thuật tổng hợp, trung tâm logistics, nhà máy xử lý nước thải;

Tầng sâu hơn 40 m: hạ tầng chiến lược như lưu trữ năng lượng, trung tâm dữ liệu, cơ sở nghiên cứu khoa học công nghệ cao.

Cũng theo quy hoạch, hệ thống metro được xác định là trục xương sống kết nối không gian ngầm, phát triển theo mô hình TOD. Nhà ga metro trở thành tổ hợp đa chức năng kết hợp thương mại, dịch vụ, không gian công cộng. Trong bán kính 500 m quanh ga, người dân tiếp cận trung tâm thương mại ngầm, quảng trường, bãi đỗ xe và giao thông liên hoàn dưới lòng đất.

Đặc biệt, Quy hoạch đề xuất xây dựng các Super Hub (siêu trung tâm) tại nút giao quan trọng như Ngọc Hồi, Yên Viên, Tây Thăng Long, kết nối đường sắt tốc độ cao, metro và khu phố thương mại ngầm.

Về lộ trình triển khai, đến năm 2045 hoàn thiện khung pháp lý, dữ liệu bản đồ địa chính 3D, thí điểm bãi đỗ xe ngầm và nhà ga metro nội đô; đến năm 2065 mở rộng 50–60 bãi đỗ xe ngầm, 30–40 khu phố thương mại gắn metro, hệ thống xử lý nước thải ngầm; tầm nhìn 2125 đạt 30–40% diện tích sàn xây dựng dưới lòng đất, logistics ngầm tự động bằng AI và Digital Twin.

Theo các chuyên gia, phát triển không gian ngầm giúp chuyển hạ tầng xuống dưới, dành bề mặt cho cây xanh, mặt nước, không gian công cộng, bảo tồn di sản, cải thiện môi trường sống và xây dựng Thủ đô hiện đại, xanh, bền vững.