Ảnh vệ tinh: Trung Quốc bí mật mở rộng căn cứ vũ khí hạt nhân khổng lồ tại Tứ Xuyên

Theo một báo cáo điều tra chuyên sâu do CNN công bố hôm 1/4, việc đối chiếu hình ảnh vệ tinh thương mại với các tài liệu nội bộ của chính quyền Trung Quốc cho thấy Bắc Kinh đang âm thầm mở rộng cơ sở hạ tầng vũ khí hạt nhân với quy mô chưa từng có.

Cuộc điều tra kéo dài nhiều tháng nhận định, đợt mở rộng này đánh dấu chương trình hiện đại hóa lực lượng hạt nhân tham vọng nhất của Trung Quốc trong nhiều thập kỷ—không chỉ gia tăng mạnh số lượng đầu đạn, mà còn nâng cấp toàn diện chuỗi sản xuất từ xử lý vật liệu hạt nhân, phòng thí nghiệm nghiên cứu đến dây chuyền chế tạo tên lửa tầm xa.

Trọng tâm của cuộc điều tra là khu vực cốt lõi nghiên cứu hạt nhân của Trung Quốc tại huyện Tử Đồng, tỉnh Tứ Xuyên. Phân tích chuỗi thời gian hàng trăm ảnh vệ tinh độ phân giải cao cho thấy, từ năm 2021, nhiều làng tự nhiên như Bạch Thổ và Đại Sơn đã biến mất hoàn toàn khỏi bản đồ, thay vào đó là các tổ hợp công trình quân sự và nghiên cứu được canh phòng nghiêm ngặt.

Theo hồ sơ hành chính địa phương mà CNN thu thập được, vào năm 2022, một số người dân từng thắc mắc về việc thu hồi đất và di dời, nhưng chỉ nhận được câu trả lời rằng dự án liên quan đến “bí mật quốc gia”. 3 năm sau, những khu đất nông nghiệp trước đây đã trở thành các cơ sở quy mô lớn phục vụ sản xuất linh kiện then chốt cho vũ khí hạt nhân. Đáng chú ý nhất là một công trình mái vòm kiên cố nằm trong “căn cứ 906” bên sông Thông Giang, rộng khoảng 3.344 m² (tương đương 13 sân tennis).

Các chuyên gia vật lý hạt nhân nhận định, công trình này được bao quanh bởi 3 lớp hàng rào an ninh, trang bị hệ thống giám sát bức xạ đắt tiền, cửa chống nổ hạng nặng, cùng mạng lưới đường ống nối vào các đường hầm trong núi và hệ thống thông gió công nghiệp chuyên dụng. Các nhà phân tích từ Tập đoàn Nghiên cứu Quốc phòng CNA và Viện Nghiên cứu Quốc tế Middlebury cho rằng cấu trúc này rất phù hợp với các phòng thí nghiệm xử lý vật liệu phóng xạ cao như plutonium hoặc uranium làm giàu. Theo họ, đây là dấu hiệu cho thấy Trung Quốc đang tái cấu trúc nền tảng công nghệ cốt lõi của toàn bộ hệ thống hạt nhân, với năng lực sản xuất có thể tăng theo cấp số nhân.

Cuộc điều tra cũng xem xét 136 cơ sở liên quan đến sản xuất vũ khí hạt nhân và tên lửa trên khắp Trung Quốc, phát hiện hơn 60% trong số này đã mở rộng đáng kể trong 5 năm qua. Từ năm 2020 đến 2025, tổng diện tích xây dựng của các cơ sở liên quan đã tăng hơn 2 triệu m². Ở một số căn cứ tại Sơn Tây và Tứ Xuyên, mức tăng vượt 50%.

Theo Lầu Năm Góc, Trung Quốc hiện sở hữu khoảng 600 đầu đạn hạt nhân—ít hơn Mỹ và Nga nhưng là quốc gia mở rộng nhanh nhất. Dựa trên công suất của các cơ sở mới, giới phân tích phương Tây ước tính Trung Quốc có thể đang sản xuất khoảng 100 đầu đạn mỗi năm, cho thấy nước này đang chuyển từ chiến lược “răn đe tối thiểu” sang một cường quốc hạt nhân toàn cầu mang tính tấn công và linh hoạt hơn.

Các chuyên gia quân sự nhận định sự gia tăng cả về chất và lượng của kho vũ khí hạt nhân Trung Quốc gắn chặt với chiến lược địa chính trị tổng thể. Việc xây dựng cơ sở hạ tầng quy mô lớn phản ánh mục tiêu thiết lập hệ thống “bộ ba hạt nhân” đa dạng và khó bị phá hủy, nhằm hạn chế khả năng can thiệp của Mỹ và đồng minh trong các kịch bản xung đột, đặc biệt là tại eo biển Đài Loan. Việc kết hợp các hầm phóng tên lửa thế hệ mới với nền tảng cơ động cũng giúp nâng cao khả năng sống sót trước chiến tranh điện tử và các đòn tấn công chính xác.

Báo cáo được công bố trong bối cảnh căng thẳng Mỹ–Trung gia tăng do khủng hoảng tại eo biển Hormuz và tranh chấp thương mại. Đồng thời, việc hiệp ước New START (Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược Mới) giữa Mỹ và Nga hết hiệu lực khiến giới chuyên gia lo ngại một cuộc chạy đua vũ trang mới, phức tạp hơn thời Chiến tranh Lạnh, có thể hình thành với sự tham gia của Trung Quốc như một cường quốc hạt nhân thứ ba.

Chính quyền Donald Trump nhiều lần chỉ trích Bắc Kinh mở rộng hạt nhân mà thiếu minh bạch, cho rằng điều này làm suy yếu cân bằng chiến lược toàn cầu. Các quan chức Nhà Trắng tiết lộ ông Trump dự kiến sẽ đưa vấn đề kiểm soát vũ khí hạt nhân và yêu cầu tăng minh bạch lên hàng đầu trong chương trình nghị sự khi thăm Bắc Kinh vào tháng tới.