Cảnh đốt sách kiểu Phát xít tái hiện tại Trung Quốc

Hình ảnh về những cuốn sách bị lấy khỏi các thư viện ở Trung Quốc và đốt công khai gợi lên ký ức về chiến dịch đốt sách tương tự dưới thời Đức Quốc xã năm 1933.

Năm 1933, Đức Quốc xã đã phát động chiến dịch đốt sách. Hàng nghìn cuốn sách bị coi là sách “của Do Thái”, sách “không phải của Đức” hay sách “chống Đức Quốc xã” đều bị lấy ra khỏi các thư viện và đốt công khai. Mặc dù chế độ Phát xít ấy đã tiêu tan nhưng hình ảnh đốt sách năm 1933 vẫn tồn tại trong ký ức của người Châu Âu, như một lời nhắc nhở rằng: bất cứ ai bắt đầu việc đốt sách thì một ngày nào đó sẽ muốn đốt cả nhân loại.

Câu chuyện lại tái diễn một lần nữa tại Trung Quốc. Đầu tháng 12, trên mạng xã hội Trung Quốc lan truyền hình ảnh được lấy từ một tờ báo nhà nước cho thấy các cuốn sách đang bị đốt trước thư viện quận Trấn Viễn, tỉnh Cam Túc. Các tờ báo nhà nước sau đó đã bình luận rằng, “Thư viện này đã hoàn toàn xóa xổ và nhanh chóng tiêu hủy các cuốn sách bất hợp pháp, các ấn phẩm tôn giáo, và đặc biệt là các đầu sách và bài báo có thành kiến.” Quận Trấn Viễn là một vùng có nhiều người theo Đạo Hồi, và có vẻ như một số đầu sách gọi là “ấn phẩm tôn giáo” chính là sách của Đạo Hồi.

Vấn đề này đã thu hút được nhiều bình luận của cư dân mạng tại Đại Lục. Có người chỉ ra, cách làm này không khác gì thời Cách mạng văn hóa, cũng không khác hành vi tàn bạo “đốt sách chôn nho” thời Tần Thủy Hoàng. Cơ quan kiểm duyệt sau đó đã vào cuộc và xóa bỏ tin tức và bình luận có liên quan.

Trước phản ứng mạnh mẽ của công chúng, chính quyền quận Trấn Viễn đã tuyên bố: “Các nhân viên đã không niêm phong và hủy sách theo quy định, mà lại công khai đốt 65 cuốn sách phi pháp tại một sân nhỏ trước thư viện,” và những người chịu trách nhiệm sẽ “bị xử lý đích đáng”.

Thực chất việc đốt sách không chỉ diễn ra tại Trấn Viễn. Nó bắt nguồn từ một công văn 10/2019 của Bộ Giáo dục trung Quốc, gửi đến các thư viện trường học trên khắp cả nước, yêu cầu họ phải vứt bỏ và đốt những loại sách “có mục đích phá hoại đoàn kết dân tộc, hoặc chủ quyền lãnh thổ; những cuốn sách làm đảo lộn trật tự xã hội và phá hoại sự ổn định quốc gia; những cuốn sách vi phạm các điều lệ và thể chế của Đảng cộng sản Trung Quốc hoặc bôi nhọ uy tín của Đảng, các lãnh đạo nhà nước và các anh hùng dân tộc.”

Massimo Introvigne, tạp chí nhân quyền Bitter Winter (BitterWinter.org)
Thanh Trúc biên dịch