ĐCSTQ siết chặt không gian biểu đạt: gần 100.000 tài khoản “truyền thông cá nhân” bị xử lý

Gần đây, cơ quan quản lý không gian mạng của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) thông báo đã xử lý gần 100.000 tài khoản “truyền thông cá nhân”. Đây là một đợt thanh lọc mới nhắm vào các tài khoản này, khiến không gian biểu đạt của xã hội dân sự tiếp tục bị thu hẹp.

Theo thông báo ngày 3/5 của Cục Quản lý Không gian mạng Trung ương Trung Quốc, một số kênh “truyền thông cá nhân” khi đăng tải thông tin liên quan đến thời sự, chính sách công, đã không ghi rõ nguồn theo quy định hoặc không đánh dấu nội dung do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra.

Cơ quan quản lý đã yêu cầu các nền tảng xử lý hơn 98.000 tài khoản. Thông báo cũng nêu đích danh các tài khoản như Kuaishou “Nông dân đại tỷ”, “Thanh Hoa ngư mụ”, Bilibili “Chiến lược thương mại”… cho rằng họ không ghi rõ nguồn khi diễn giải các chính sách về nông nghiệp, giáo dục, dưỡng lão, khiến nội dung dễ gây hiểu nhầm trong quá trình lan truyền.

Một người làm truyền thông cá nhân ở Đại Liên tên Tiêu Hiểu (bút danh) nói với Epoch Times rằng gần đây nhiều tài khoản của cô đã bị đóng vĩnh viễn: “Ngay trước dịp 1/5 vừa qua, vài tài khoản của tôi bị khóa mà không có bất kỳ thông báo nào trước đó. Bề ngoài, đợt chỉnh đốn này nhắm vào vấn đề ghi chú thông tin, nhưng thay đổi thực sự là việc siết chặt quy tắc công bố thông tin. Nhiều vấn đề công cộng vốn đã thiếu nguồn minh bạch, một khi yêu cầu ‘bắt buộc ghi nguồn’, không gian cho các cách diễn giải phi chính thức sẽ bị thu hẹp.”

Tiêu Hiểu cho biết cô chỉ đơn giản đăng lại những nội dung như giá nhà giảm, người giao hàng vất vả, hay video có người nói bị đói mà cô thấy trong các nhóm chat: “Giờ mới nhận ra những video than thở kiểu này cũng không thể đăng.”

Thông báo của giới chức cũng đề cập đến những tài khoản khác, bao gồm Weibo “Hệ chữa lành chó lông vàng”, Bilibili “Ây dô ây dô Tiểu Nhiên Tử”… Những tài khoản này sử dụng công nghệ AI để tạo ra các video như “chó lông vàng ôm em bé”, “tinh tinh bảo vệ con đối đầu cá sấu”… nhưng không đánh dấu là nội dung do AI tạo. Chính quyền cho rằng loại nội dung này có thể khiến một bộ phận cư dân mạng khó phân biệt giữa thật và giả.

ĐCSTQ mở rộng kiểm soát, không gian biểu đạt của người dân bị thu hẹp

Một người hoạt động mạng, đồng thời kinh doanh trực tuyến tên Lưu Lộ nói với phóng viên rằng đợt “chỉnh đốn” lần này thực chất nhằm loại bỏ quy mô lớn các tài khoản có ý kiến khác biệt và “tài khoản gián điệp”: “AI đang là xu thế lớn, nhưng những lý do mà nhà chức trách đưa ra như ‘nguồn không rõ’ hay ‘ghi chú không rõ ràng’ thực chất chỉ là hai sợi dây siết vô hình quanh cổ người sáng tạo nội dung.

Ranh giới của những khái niệm này co giãn như dây cao su, hoàn toàn nằm trong tay họ. Họ nói bạn vi phạm thì là vi phạm, nói bạn tung tin đồn thì là tung tin đồn. Giờ còn thêm cả việc tố cáo nghi là gián điệp, thật quá đáng! ĐCSTQ muốn xóa sạch mọi tiếng nói không phù hợp với định hướng dòng chính.”

Từ việc ban đầu trấn áp “tin đồn”, đến sau đó chỉnh đốn các “đại V” (người nổi tiếng trên Weibo), rồi hiện nay là thanh lọc có mục tiêu các tài khoản “truyền thông cá nhân”, danh nghĩa quản lý liên tục thay đổi.

Những khái niệm như “nguồn không rõ”, “không ghi chú theo quy định” hay “diễn giải hư cấu” trong thực tế thường trở thành những tội danh kỹ thuật số với quyền giải thích tập trung cao độ.

Có cư dân mạng viết trong nhóm chat: “Bây giờ không phải vấn đề nội dung đúng hay sai, mà là có được phép nói hay không, có yêu nước hay không.” Một người khác viết: “(Việc chỉnh đốn của chính quyền) chính là nỗi sợ: Sợ người dân suy nghĩ độc lập.”

Ranh giới kiểm soát tiếp tục mở rộng

Liên quan đến đợt chỉnh đốn lấy việc “đánh dấu AI” làm trọng tâm, một nhà báo kỳ cựu tên Hạ Cường (bút danh) cho biết việc đánh dấu AI về hình thức có thể giúp phân biệt thông tin giả, nhưng trong thực tế thi hành có thể bị dùng để quản lý nội dung: “Vấn đề kỹ thuật và quản lý nội dung đang bị gộp lại trong cách xử lý của nhà chức trách, và kết quả là ranh giới kiểm soát tiếp tục được mở rộng.”

Những năm gần đây, ĐCSTQ liên tục tăng cường giám sát nội dung trên mạng, từ xác thực danh tính tài khoản, thuật toán đề xuất, đến kiểm duyệt video ngắn – phạm vi quản lý ngày càng mở rộng. Cùng với sự phổ biến của nội dung do AI tạo ra, việc “đánh dấu AI” đã được đưa vào trọng tâm giám sát.