Tiktok gây xôn xao với thiết bị “chống tự sát” trong phòng thẩm vấn TQ

Trong quá trình điều tra về các nhà tù đen tại Trung Quốc, tổ chức nhân quyền “Safeguard Defenders” bất ngờ phát hiện nhiều doanh nghiệp công khai quảng bá trên Douyin (Tiktok) các cơ sở vật chất bọc mềm chống tự sát chuyên dùng cho các phòng “tạm giam”.

Phần thuyết minh trong các video này cho rằng đồ nội thất và tường được xử lý bằng lớp bọc mềm chống va đập có thể “ngăn ngừa tai nạn xảy ra trong quá trình nói chuyện”, hàm ý sự tồn tại của các hình thức tra tấn thân thể; tiếng khóc thét của người bị giam giữ sẽ bị căn phòng hấp thụ. Video còn nói rằng: “Trong môi trường như thế này, người có thể kiên trì chịu đựng được thực sự không nhiều”.

“Nhà tù đen” ở Trung Quốc là thuật ngữ chỉ những địa điểm mà chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) hạn chế quyền tự do thân thể của đương sự mà không thông qua thủ tục pháp lý.

Những năm gần đây, chính quyền Trung Quốc đã hợp pháp hóa hai hệ thống nhà tù đen. Thứ nhất là “tạm giam”, một biện pháp giam giữ bí mật do Ủy ban Giám sát Quốc gia – cơ quan hoạt động chung với Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương Trung Quốc từ năm 2018 – sử dụng.

Biện pháp này chủ yếu nhắm vào đảng viên ĐCSTQ và nhân viên nhà nước, nhưng cũng áp dụng với những người ngoài hệ thống nhà nước bị nghi có liên quan đến các vụ án của cán bộ đảng và chính quyền. Thời hạn tạm giam tối đa là 14 tháng. Thứ hai là “giám sát cư trú tại địa điểm chỉ định”, áp dụng đối với tất cả những người khác, bao gồm các nhà hoạt động nhân quyền, luật sư bảo vệ quyền lợi, doanh nhân, v.v.

Những người bị giam trong các nhà tù đen thường bị thẩm vấn trong thời gian dài trong môi trường hoàn toàn tách biệt với thế giới bên ngoài và bị hai quản giáo giám sát chặt chẽ 24 giờ mỗi ngày.

Cửa sổ phòng đều bị che kín, đèn huỳnh quang trong phòng sáng suốt ngày đêm không tắt. Hình thức tra tấn tinh thần này thường khiến một số người bị giam đi đến bước đường cùng. Nhưng đó cũng chính là một trong những phương thức ép cung của ĐCSTQ, vì vậy chính quyền sẽ tiến hành các biện pháp chống tự sát đối với phòng giam.

Ngày 11/6, Safeguard Defenders công bố một báo cáo cho biết, các nhà tù đen ở Trung Quốc không cho phép mang theo điện thoại di động, nạn nhân không được gặp luật sư, nhà báo và người thân cũng bị ngăn không cho tiếp xúc. Khi bị chuyển đi nơi khác, người bị giam thường bị trùm đầu để che tầm nhìn.

Vì vậy, việc bên ngoài có được hình ảnh hoặc video về các cơ sở vật chất như thiết bị chống tự sát là vô cùng khó khăn. Tuy nhiên gần đây, họ bất ngờ phát hiện trên Douyin rằng một số doanh nghiệp cung cấp thiết bị cho các cơ quan an ninh Trung Quốc đang công khai quảng bá các sản phẩm chống tự sát của mình trên nền tảng này.

Thông qua việc tìm kiếm từ khóa “tạm giam” cùng các từ liên quan đến chống tự sát như “tường bọc mềm”, Safeguard Defenders đã tìm thấy các video trên Douyin do 3 công ty đăng tải, trong đó trưng bày đồ nội thất và phụ kiện bọc mềm chống tự sát, bao gồm bàn ghế và tường.

Những mô tả về “tạm giam” trong các video này tương ứng với những gì được truyền ra bên ngoài về các hình thức đối xử vô nhân đạo mà các nạn nhân của nhà tù đen từng phải chịu đựng.

Trong đó, hai video do Công ty TNHH Vật liệu Xây dựng Ưu Âm Hội Quảng Châu đăng tải. Video dường như cho thấy một phòng tạm giam với toàn bộ không gian mang màu xám, được trang bị một bàn thẩm vấn, nhiều ghế và một chiếc giường gấp ẩn trong tường. Điều này cũng đồng nghĩa rằng tại một số phòng tạm giam, người bị giam giữ sinh hoạt ngay trong chính phòng thẩm vấn.

Trong phòng không có bất kỳ cửa sổ nào, chỉ có ánh sáng chói mắt từ các bóng đèn tuýp. Lời thuyết minh trong video nói: “Dưới ánh đèn chiếu sáng suốt 24 giờ, hệ thống giám sát độ phân giải cao không góc chết… Tông màu xám chủ đạo của toàn bộ căn phòng dường như cũng phủ lên tâm trạng một lớp u ám.”

“Hai người giám sát luôn bám sát như hình với bóng.”

“Phần lớn thời gian chỉ có thể ngồi trên ghế, nhìn vào những bức tường bọc mềm… Không thể liên lạc với thế giới bên ngoài. Cũng không được phép thăm gặp, như thể đã bị thế giới lãng quên.”

Video thứ hai của Ưu Âm Hội giới thiệu các vật liệu được sử dụng để xây dựng căn phòng tạm giam này, trong đó đề cập rằng lớp bọc mềm chống tự sát có thể “ngăn ngừa tai nạn xảy ra trong quá trình nói chuyện”. Tường được làm bằng “lớp bọc mềm nano cotton chất lượng cao (polyethylene cotton) hoặc lớp bọc mềm chống cháy (bông thủy tinh)”.

Sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy và tiêu chuẩn môi trường, vừa cách âm vừa “bảo đảm an toàn”. Sàn được lát vật liệu chống trượt và giảm tiếng ồn; tất cả các góc bàn ghế đều được “xử lý bằng lớp bọc mềm chống va đập”. Cửa cũng được xử lý tương tự và trang bị khóa mật mã nhằm tăng cường tính bảo mật và an toàn, v.v.

Tài khoản thứ 2 đăng video trên Douyin có tên “Nhà máy bàn ghế thẩm vấn”, tự nhận đặt tại tỉnh Hà Nam, nhưng không thể xác định chính xác công ty đứng sau tài khoản này.

Trong video đầu tiên của tài khoản này, một tòa nhà cũ đang được cải tạo thành phòng tạm giam. Video nói: “Tường mềm, sàn mềm, muốn đập phá đồ đạc cũng không có gì để đập. Muốn hét lớn, âm thanh cũng bị hấp thụ.”

Lời thuyết minh tiếp tục cho biết, làm bất cứ việc gì cũng phải báo cáo trước. “Trong môi trường như thế này, người có thể kiên trì chịu đựng được thực sự không nhiều.”

Video thứ hai mở đầu bằng câu: “Đèn sáng suốt 24 giờ”. Nội dung tiếp tục: “Bạn không biết bây giờ là mấy giờ, chỉ biết rằng 3 bữa ăn được đưa tới đúng giờ. Muốn ngủ nhưng ánh đèn trắng sáng chói khiến bạn hoàn toàn mất cơn buồn ngủ. Muốn trở mình nhưng luôn có hai ánh mắt chăm chú dõi theo. Điều giày vò nhất không phải là bị hỏi cung, mà là môi trường yên tĩnh đến mức có thể nghe thấy nhịp tim của chính mình.”

Video thứ 3 do Công ty TNHH Nội thất Thông minh Mushier (Mục Thi Nhĩ) đăng tải. Một phòng thẩm vấn bị phơi bày trong video cũng mang tông màu xám, với bàn ghế thẩm vấn và tường bọc mềm tương tự. Cuối căn phòng có một cánh cửa đôi dẫn đến khu vệ sinh. Bên trong không có gương, chỉ có bồn rửa tay và bồn cầu bằng vật liệu cao su.

Safeguard Defenders cho biết: “Những hình ảnh này tạo cảm giác bất an như đang ở trong một bệnh viện tâm thần. Phần thuyết minh trong các video thậm chí còn khiến người ta rùng mình, dường như đầy vẻ đắc ý khi liệt kê những đau khổ mà các sản phẩm này có thể gây ra.” (Liên kết bài báo gốc của báo cáo: https://safeguarddefenders.com/zh-hans/blog/looking-suicide-proof-kit-your-black-jail-chinas-tiktok-has-got-you-covered)

Theo số liệu chính thức của chính quyền Trung Quốc, năm 2024 có 38.000 người trên toàn Trung Quốc bị tạm giam, tăng mạnh 46,15% so với 26.000 người của năm 2023.

Năm 2025, số người bị tạm giam là 47.000, tăng khoảng 23,68% so với năm 2024, và tổng số người bị tạm giam vẫn ở mức cao kỷ lục trong lịch sử. Safeguard Defenders cho rằng số người thực sự bị ảnh hưởng trong nhiều năm qua có thể đã lên tới hàng chục triệu người.