Trâu Hạnh Đồng: Tịch thu nhiều vật phẩm là nhằm xóa sổ ký ức về sự kiện 4/6

Trước phiên tuyên án vụ Chi liên hội vào ngày 11/9, bà Trâu Hạnh Đồng, cựu Phó Chủ tịch tổ chức này, cho rằng danh sách vật phẩm mà cơ quan công tố yêu cầu tịch thu đã vượt xa phạm vi hành vi bị kết tội. Theo bà, việc tịch thu hàng loạt sách và vật phẩm liên quan đến sự kiện ngày 4/6, dân chủ, nhân quyền và lịch sử các phong trào xã hội Hồng Kông không chỉ là xử lý vật chứng mà còn là hành động “thanh tẩy ký ức lịch sử”.

Trong bài viết, bà Trâu Hạnh Đồng tiết lộ những vật phẩm mà cơ quan công tố yêu cầu tịch thu bao gồm số lượng lớn sách về sự kiện ngày 4/6, như “Sự thật về ngày 4/6 ở Trung Quốc”, “Người dân sẽ không quên”, “Hồ sơ Thiên An Môn”, “Tôi là phóng viên – Dấu ấn ngày 4/6”…; cùng các sách lịch sử liên quan đến những lãnh đạo ĐCSTQ đã qua đời như Triệu Tử Dương, Mao Trạch Đông, Đặng Tiểu Bình; các tác phẩm về chính trị, nhân quyền, dân chủ và các tập thơ.

Danh sách tịch thu còn bao gồm các tập bài cắt báo về phong trào dân chủ ở Trung Quốc (từ ngày 16/4/1989 đến ngày 30/6/1989), chuyên san đặc biệt về phong trào dân chủ năm 1989 của Báo Sinh viên Đại học Trung Văn Hồng Kông, Tập san Nhân quyền Đài Loan, Bản tin Chi liên hội Hồng Kông (từ năm 1989 đến năm 2019), cùng nhiều tài liệu khác. Ngoài ra, danh sách này còn có các bản ghi âm và video về sự kiện ngày 4/6 và phong trào ủng hộ dân chủ, như “Lời chứng của thân nhân các nạn nhân ngày 4/6”, “Con đường của các bà mẹ Thiên An Môn”, “Tank Man” (phim tài liệu), “Tuyển tập các ca khúc về phong trào dân chủ”, “Con đường máu ngày 4/6”, “Bộ ảnh về Quảng trường Thiên An Môn ở Bắc Kinh”.

Các vật phẩm khác liên quan đến dân chủ còn bao gồm hơn 200 dây đeo điện thoại in dòng chữ “Dân chủ, Nhân quyền, Tự do, Pháp trị, Hòa bình”; hàng nghìn huy hiệu cài áo in dòng chữ “Không quên sự kiện ngày 4/6, ủng hộ các bà mẹ Thiên An Môn”; bình nước in bài thơ của Lưu Hà; các dòng chữ “Bring Them Back” và tên của “12 người Hồng Kông”; cùng nhiều tượng Nữ thần Dân chủ với kích thước lớn nhỏ khác nhau.

Bà Trâu Hạnh Đồng đặc biệt đề cập đến “Trụ cột Quốc thương”. Bà cho biết tác phẩm điêu khắc này không phải là vật bị cảnh sát thu giữ trong quá trình điều tra vụ án Chi liên hội. Theo những gì cơ quan công tố từng tuyên bố trước đây, việc cảnh sát đưa tác phẩm này đi là theo yêu cầu của Đại học Hồng Kông. Bà chất vấn rằng rốt cuộc cơ quan công tố dựa vào căn cứ nào để lấy việc kết tội trong vụ án Chi liên hội làm cơ sở tịch thu “Trụ cột Quốc thương”?

Bà Trâu Hạnh Đồng cho biết, hành vi phạm tội mà tòa án xác định là những hành vi liên quan đến việc “chấm dứt chế độ độc tài độc đảng” sau tháng 7/2020; đồng thời tòa án cũng nhấn mạnh rằng bản thân việc tưởng niệm sự kiện ngày 4/6 không phải là hành vi phạm tội. Vì vậy, bà chất vấn tại sao những cuốn sách, những mẩu báo, phim tài liệu và vật phẩm tưởng niệm liên quan đến lịch sử sự kiện ngày 4/6 lại bị cơ quan công tố yêu cầu tịch thu trên diện rộng. Bà nhận xét rằng cách làm của cơ quan công tố dường như không phân biệt được những vật phẩm nào là thực sự liên quan đến cáo buộc phạm tội mà lại áp dụng nguyên tắc “thà tịch thu nhầm còn hơn bỏ sót”, yêu cầu tịch thu toàn bộ.

Bà bày tỏ lo ngại sâu sắc rằng những vật phẩm này cuối cùng có thể sẽ bị tiêu hủy: “Tôi không biết, có lẽ sẽ không phải là lò thiêu thì cũng là bãi rác. Chỉ cần nghĩ đến hơn một nghìn cuốn sách có thể bị thiêu hủy, nghĩ đến những cuốn sách độc bản đã tuyệt bản, những chứng cứ được viết bằng máu và nước mắt rồi sẽ biến mất; nghĩ đến cảnh tượng tượng Nữ thần Dân chủ một lần nữa bị đẩy đổ, nghiền nát; nghĩ đến cảnh ‘dân chủ, nhân quyền, pháp trị’ bị chôn vùi, tôi không khỏi cảm thấy đau đớn trong lòng”.

Bà Trâu Hạnh Đồng cho rằng vấn đề hiện nay đã vượt ra ngoài việc một số thành viên của Chi liên hội sẽ phải chịu hình phạt như thế nào mà liên quan đến việc các hồ sơ lịch sử mà Chi liên hội đã gìn giữ trong nhiều năm có vì vụ án này mà vĩnh viễn biến mất hay không. Bà đặt câu hỏi liệu những tranh luận trong vụ án có vượt ra ngoài phạm vi của một vụ án hình sự đơn giản hay không. Bà cảm thán rằng bản thân không còn là người phụ trách Chi liên hội, nên không thể tiếp tục đại diện cho tổ chức này đưa ra bất kỳ yêu cầu bảo vệ quyền lợi nào nữa: “Cơ quan công tố muốn tịch thu bất cứ thứ gì thì về cơ bản cũng sẽ không gặp phải bất kỳ sự phản kháng nào hết”.

Theo bà, điều này đồng nghĩa với việc khi chính quyền quyết định cưỡng chế giải thể Chi liên hội, khiến những vật phẩm mà tổ chức này từng bảo vệ sẽ không còn ai có thể tiếp tục bảo vệ nữa, thì tất cả dường như đã được sắp đặt từ trước. Hiện nay, có lẽ thứ duy nhất còn có thể được bảo toàn là “Trụ cột Quốc thương” – bởi tác phẩm này không thuộc quyền sở hữu của Chi liên hội.

Vụ án Chi liên hội có tổng cộng 4 bị cáo, lần lượt gồm Chi liên hội đã giải thể, ông Lý Trác Nhân, ông Hà Tuấn Nhân và bà Trâu Hạnh Đồng. Họ bị cáo buộc phạm tội “kích động lật đổ chính quyền nhà nước” trong khoảng thời gian từ tháng 7/2020 đến tháng 9/2021. Ông Hà Tuấn Nhân đã nhận tội trước khi phiên xét xử bắt đầu; các bị cáo còn lại sau quá trình xét xử đã bị các thẩm phán được chỉ định theo Luật An ninh Quốc gia tuyên có tội.

Khi Tòa án Tối cao Hồng Kông ra phán quyết vào ngày 21/8/2026 rằng Chi liên hội, ông Lý Trác Nhân và bà Trâu Hạnh Đồng phạm tội “kích động lật đổ chính quyền nhà nước” thì cộng đồng quốc tế đã đưa ra những chỉ trích và lên án mạnh mẽ đối với vụ án.

Các quan chức Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ công khai kêu gọi trả tự do ngay lập tức cho tất cả bị cáo. Bộ Ngoại giao Anh cũng ra tuyên bố cho biết việc chính quyền Hồng Kông kết tội những người thúc đẩy các sáng kiến hòa bình bằng tội danh này đã gây tổn hại nghiêm trọng đến quyền tự trị ở mức độ cao và các quyền được cam kết trong Tuyên bố chung Trung – Anh về Hồng Kông.

Hội đồng các vấn đề về Đại lục của Đài Loan (Mainland Affairs Council – MAC) bày tỏ sự tiếc nuối và đau xót sâu sắc trước phán quyết, đồng thời kêu gọi mạnh mẽ chấm dứt hành vi đàn áp chính trị. Cơ quan này chỉ trích ĐCSTQ và chính quyền Hồng Kông đã gán ghép tội danh an ninh quốc gia cho lý tưởng theo đuổi dân chủ và tưởng niệm sự kiện ngày 4/6 một cách hòa bình mà Chi liên hội duy trì trong nhiều thập niên; điều này một lần nữa cho thấy chính quyền đang sử dụng hệ thống tư pháp như một công cụ thanh trừng, tùy tiện bóp nghẹt sự đa dạng và tự do vốn có của Hồng Kông.

Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres lên tiếng nhấn mạnh rằng, người dân Hồng Kông cần được phép tự do bày tỏ quan điểm mà không phải lo sợ bị bắt giữ hoặc truy tố. Các chuyên gia nhân quyền của Liên Hợp Quốc chỉ ra rằng, ông Lý Trác Nhân, bà Trâu Hạnh Đồng và ông Hà Tuấn Nhân hoàn toàn bị nhắm mục tiêu và truy tố chỉ vì bày tỏ quan điểm chính trị, thực hiện công việc nhân quyền hợp pháp; điều này vi phạm công khai sự bảo vệ của luật nhân quyền quốc tế đối với quyền tự do ngôn luận và tự do hội họp.

Trung tâm Nhân quyền Hồng Kông (HKCHR) mạnh mẽ lên án việc chính quyền Hồng Kông vũ khí hóa luật pháp, lạm dụng các đạo luật an ninh quốc gia hà khắc, đồng thời tái khẳng định rằng: “Các sáng kiến chính trị hòa bình tuyệt đối không phải là hành vi phạm tội”.

Lý Tịnh Dao / Vision Times