Trung Quốc chi bao nhiêu tiền mỗi năm cho tuyên truyền ở hải ngoại?

Trung Quốc mỗi năm chi từ 7 đến 10 tỷ USD để triển khai hoạt động “tuyên truyền ở hải ngoại” trên toàn cầu, thông qua việc mua các chuyên trang trả phí trên những tờ báo lớn ở nước ngoài, “ngụy trang” nội dung chính trị thành tin tức và cài cắm vào hơn 20 cơ quan truyền thông chủ lưu tại Mỹ, châu Âu và khu vực châu Á – Thái Bình Dương, ảnh hưởng tới hàng triệu độc giả.

Theo tờ Liberty Times (Đài Loan), một tài khoản trên nền tảng X với mục tiêu “vạch trần tuyên truyền cộng sản” gần đây cho biết tổng chi tiêu toàn cầu cho hoạt động tuyên truyền của Trung Quốc mỗi năm lên tới 7–10 tỷ USD. Hơn 20 cơ quan truyền thông lớn tại Mỹ, châu Âu và châu Á – Thái Bình Dương từng đăng tải các “phụ trương tuyên truyền” do phía Trung Quốc trả tiền. Những nội dung này được trình bày dưới dạng bài báo, nhưng thực chất do truyền thông nhà nước Trung Quốc biên soạn và chi trả, nhằm lan truyền câu chuyện theo định hướng của Bắc Kinh, làm giảm nhẹ các vấn đề nhạy cảm và xây dựng hình ảnh tích cực.

Các tờ báo phương Tây từng đăng nội dung trả tiền của Trung Quốc bao gồm:

• Mỹ: New York Times, Wall Street Journal, Washington Post, Los Angeles Times, Chicago Tribune, Houston Chronicle, Seattle Times, Boston Globe, Time magazine;
• Anh: Daily Telegraph, The Guardian, Daily Mail;
• Châu Âu: Le Figaro (Pháp), Süddeutsche Zeitung (Đức), El País (Tây Ban Nha);
• Châu Á – Thái Bình Dương: Sydney Morning Herald (Úc), Mainichi Shimbun (Nhật Bản)…

Ngày 17/3, trang web tiếng Trung có trụ sở tại New York “New Highland Vision” đăng trên nền tảng X rằng các “phụ trương tuyên truyền” này được trình bày dưới dạng tin tức nhưng thực chất do truyền thông nhà nước Trung Quốc sản xuất và tài trợ, nhằm lan truyền thông điệp của Bắc Kinh trên phạm vi toàn cầu, từ Mỹ, Anh, châu Âu đến khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Bài viết nhấn mạnh rằng đây không phải quảng cáo thương mại thông thường. Nếu quảng bá đầu tư hay du lịch thường tập trung vào cơ hội kinh tế, điểm đến và giao lưu văn hóa, thì các phụ trương này lại xoay quanh các chủ đề chính trị: ca ngợi mô hình quản trị của Trung Quốc, phản bác chỉ trích từ phương Tây và nhấn mạnh vai trò “cường quốc có trách nhiệm”. Những nội dung này được cài vào báo chính thống dưới dạng chuyên trang trả phí, tận dụng uy tín của các tờ báo để âm thầm tác động đến hàng triệu độc giả.

Theo phân tích, dựa trên hồ sơ công bố theo Đạo luật Đăng ký Đại diện Nước ngoài (FARA) của Bộ Tư pháp Mỹ, riêng China Daily trong giai đoạn 2016–2020 đã chi gần 19 triệu USD cho quảng cáo và in ấn trên các báo Mỹ. Trong đó, The Wall Street Journal nhận gần 6 triệu USD, The Washington Post hơn 4,6 triệu USD; các đơn vị khác gồm Los Angeles Times, Chicago Tribune, Time, Foreign Policy… Riêng chi phí quảng cáo trên báo in tại Mỹ đã vượt 11 triệu USD; từ năm 2017, tổng chi tiêu để tác động truyền thông Mỹ thông qua quảng cáo và phụ trương đã vượt 20 triệu USD.

Bài viết nhấn mạnh đây chỉ là phần có thể tra cứu công khai tại Mỹ và chủ yếu từ một cơ quan. Tổng chi tiêu toàn cầu cho hoạt động tuyên truyền — bao gồm tác động truyền thông, thao túng thông tin và mở rộng hệ sinh thái truyền thông ở nước ngoài — còn cao hơn nhiều. Nhiều báo cáo, trong đó có của Trung tâm Gắn kết Toàn cầu thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ, cho biết Trung Quốc mỗi năm chi hàng chục tỷ USD cho các hoạt động thao túng thông tin và tuyên truyền trên toàn cầu, bao phủ hơn 30 quốc gia và hàng triệu độc giả. Ngoài phụ trương báo chí, các hình thức còn bao gồm thỏa thuận chia sẻ nội dung, vận hành mạng xã hội, tài trợ viện nghiên cứu và các chiến lược “mượn thuyền ra biển”.

Bài phân tích cho rằng lý do Bắc Kinh chi khoản tiền lớn như vậy là vì hiệu quả bề ngoài của nó: độc giả của các báo lớn phương Tây chính là tầng lớp tinh hoa định hình dư luận. Thông qua các phụ trương trả phí, Trung Quốc có thể bỏ qua khâu biên tập độc lập, trực tiếp đưa thông điệp của mình vào những nền tảng có uy tín, tạo cảm giác “ngay cả báo phương Tây cũng nói vậy”. Điều này đã vượt ra ngoài phạm vi “kể câu chuyện Trung Quốc”, trở thành một phần của chiến lược thông tin có hệ thống nhằm thúc đẩy các luận điểm nhất định và hạn chế tiếng nói chỉ trích.

Tuy nhiên, hiệu quả của chiến dịch “tuyên truyền ở hải ngoại” này đang giảm dần. Nhiều tờ báo đã chấm dứt hợp tác, trong khi công chúng ngày càng cảnh giác với hình thức “tuyên truyền trá hình tin tức”. Mỹ cũng tăng cường yêu cầu công bố theo FARA và xếp một số cơ quan truyền thông nhà nước Trung Quốc vào diện phái bộ nước ngoài. Bài viết nhận định: tiền có thể mua được trang báo, nhưng không thể mua được niềm tin lâu dài — thậm chí còn phơi bày điểm yếu của tuyên truyền: nếu nội dung thực sự đáng tin, thì không cần phải chi tiền lớn và ngụy trang như vậy.

Tháng 12 năm ngoái, một tài liệu nội bộ của hệ thống công an Trung Quốc bị rò rỉ trên mạng xã hội cho thấy chính quyền này thừa nhận hiệu quả của tuyên truyền đối ngoại truyền thống đã suy giảm, tiêu tốn nhiều tiền bạc và nhân lực nhưng không đạt mục tiêu. Do tiếng nói chỉ trích ngày càng đến từ các nền tảng tự truyền thông và tài khoản cá nhân, chiến lược được điều chỉnh theo hướng tăng cường “mua chuộc” các tài khoản có ảnh hưởng ở nước ngoài.

Theo báo cáo của China Digital Space, Trung Quốc còn triển khai nhiều biện pháp khác trong “tuyên truyền ở hải ngoại”, như sử dụng các cơ quan truyền thông quốc tế như Tân Hoa Xã và Nhật báo Nhân dân để truyền tải thông điệp; tận dụng các nền tảng mạng xã hội như Facebook và X; sản xuất phim tuyên truyền, phim tài liệu; tổ chức hoạt động giao lưu văn hóa; thúc đẩy trao đổi đối ngoại; và thu hút sinh viên quốc tế nhằm quảng bá hình ảnh quốc gia.