Văn Hóa

Bánh mì ong – Thức ăn bất tử

Ong thu gom phấn hoa, tiết nước bọt, trộn cả mật hoa để kết dính những hạt phấn thành hạt lớn hơn, quắp vào chân sau bay về tổ. Nhưng con người đã đặt bẫy ở ngay trước tổ ong để “ăn chặn” phấn ong.

Nếu phấn ong tươi may mắn thoát được bẫy bên ngoài, lọt được vào trong tổ thì ong sẽ tìm cách bảo quản phấn ong. Cách bảo quản của ong “trí tuệ” hơn con người nhiều.

Bee bread – Con đường ra bánh mì ong

Phấn ong tươi được trộn thêm mật hoa, hoặc mật ong, và nước bọt của ong. Tỉ lệ thông thường là phấn ong 70%, mật ong hoặc mật hoa 25%, và nước bọt ong là 5%. Sau đó ong trữ phấn ong “hỗn hợp” này vào trong các ngăn lục giác và bít kín lại bằng sáp, làm thức ăn dự trữ cho cả bày ong và ấu trùng những khi ong không ra ngoài kiếm ăn được.

Không đơn giản là dự trữ trong những ngăn lục giác, mà từ giai đoạn này, phấn ong bắt đầu quá trình lên men lactic. Sự lên men hoàn tất sau vài tuần. Và sản phẩm sau lên men chính là bee bread hay bánh mì ong.

Việc lên men này có hai công dụng:

  • Phấn ong là nguồn cung cấp protein chính cho ong và ấu trùng. Vì phấn hoa có vỏ cứng bảo vệ, nên ong, nhất là ấu trùng không tiêu thụ được. Ong bèn trộn phấn ong với nước bọt và việc lên men sẽ làm mềm vỏ cứng, ong dễ tiêu hóa hơn. Lên men cũng chính là phương thức bảo quản phấn ong của loài ong.
  • Phấn ong lên men lactic, nghe thật đơn giản như lên men sữa chua, dưa chua, nem chua… cũng là lên men lactic. Nguyên tắc là như thế. Nhưng với sản phẩm bánh mì ong thì “hoành tráng” hơn nhiều. Tác chất lên men là phấn hoa (dưỡng chất dồi dào, nhất là protein) thì sản phẩm sau lên men, bánh mì ong gồm những chất có hoạt tính sinh học cao.

Đến nay khoa học nhận diện được khoảng 250 chất bao gồm enzymes, acid amin thiết yếu, và các chất chống oxid hóa, chưa kể vitamin và khoáng. Bánh mì ong là nguồn dinh dưỡng chính của loài ong. Tiếc thay, nó cũng rất bổ dưỡng cho con người, thành thử ong buộc phải “share” thức ăn của nó cho loài người.

(Ảnh: Nick Pitsas, CSIRO, Wikipedia, CC BY 3.0)

Thực phẩm của thần thánh

Nếu “phấn ong” chỉ mới được con người khai thác để “ăn chặn” của ong gần đây, thì bánh mì ong đã được loài người xem là dưỡng chất tuyệt hảo và khai thác cả ngàn năm rồi. Dân Hy Lạp thuở xưa gọi bánh mì ong là “Food of the Gods” (thực phẩm của thần thánh). Cũng có nơi gọi bánh mì ong là ambrosia, tiếng Hy Lạp nghĩa là “bất tử”.

Thu hoạch bánh mì ong rất vất vả, chứ không đơn giản như đặt bẫy, nằm chờ như thu hoạch phấn ong. Những viên bánh mì ong đóng cứng trong cả ngàn ô lục giác, xen lẫn với tổ kén ấu trùng, đành phải kiên nhẫn khai thác thủ công. Bây giờ đỡ hơn một chút là đưa những khối ô lục giác làm đông lạnh vài ngày. Khi đem ra ngoài, bánh mì ong sẽ tróc ra. Sau đó thu gom lại, sàng lọc, làm sạch, và đóng gói.

(Ảnh: Atanas Angelov 12, Wikipedia, CC BY-SA 4.0)

Trong các sản phẩm từ ong, thì bánh mì ong là sản phẩm hứa hẹn nhất về mặt y học, chính là nhờ lên men lactic. Dù đến nay khoa học vẫn chưa xác nhận về mặt lâm sàng khả năng phòng ngừa và điều trị ung thư, tim mạch, mỡ máu, tiểu đường… của bánh mì ong, nhưng nhiều nghiên cứu có quy mô lớn vẫn đang tiếp tục. Tuy nhiên, vài nước trên thế giới xem bánh mì ong như là liệu pháp bổ sung và thay thế (Complementary and Alternative therapy), đại khái như y học cổ truyền trong nước.

Nhiều bài báo trong nước, vô tình hoặc cố ý, đã “nhét” thành phần dinh dưỡng và lợi ích sức khỏe của bánh mì ong vào phấn ong, sản phẩm mà họ muốn giới thiệu. Hiện nay trong nước chỉ sản xuất mật ong và phấn ong, còn bánh mì ong chẳng nơi nào tốn công khai thác. Tôi đặt mua 2kg bánh mì ong từ Đức, nhưng nơi đây chỉ đóng gói, còn “nội dung” theo tiêu chuẩn Đức thì nhập từ Phi Châu, nơi có giá lao động rẻ.

Loài ong hút mật hoa, nhưng trả nợ bằng cách gieo rắc phấn hoa để cỏ cây tồn tại. Con người lấy thức ăn của ong, trả lại cho ong những gì? Bằng một thị trường mật ong và phấn ong mờ mờ ảo ảo chăng?

Vũ Thế Thành

Đăng lại từ Facebook Vũ Thế Thành
Mời bạn đọc tìm hiểu thêm các tác phẩm của tác giả Vũ Thế Thành.

Xem thêm:

Vũ Thế Thành

Published by
Vũ Thế Thành

Recent Posts

Ông Trump nói có thể chất vấn ông Tập về gián điệp và Jensen Huang

Ông Trump nói có thể nêu vụ bê bối Nvidia và mối lo gián điệp…

1 phút ago

EU áp thuế chống bán phá giá thép cán nguội: Việt Nam 16%, Nhật Bản 27,9%

EU áp thuế chống bán phá giá chính thức với thép cán nguội của 5…

5 phút ago

Warren Buffett tặng gần 5,5 tỷ USD cổ phiếu, khẳng định “lòng tốt sinh lãi kép”

Tỷ phú Mỹ Warren Buffett tặng 9.225.000 cổ phiếu Berkshire Hathaway cho 4 quỹ từ…

5 phút ago

Bà Le Pen muốn ngừng viện trợ tài chính cho Ukraine nếu đắc cử

Bà Le Pen muốn ngừng viện trợ tài chính cho Ukraine nếu đắc cử tổng…

12 phút ago

Iran: Không cho thanh sát viên LHQ vào cơ sở hạt nhân đến khi chiến tranh kết thúc

Thứ trưởng Ngoại giao Iran nói thanh sát viên IAEA chỉ được vào các cơ…

19 phút ago

Hà Tĩnh: Xe tải chở hơn 600 lít dầu ăn đã qua sử dụng chưa rõ nguồn gốc

CSGT Hà Tĩnh phát hiện xe tải chở hơn 600 lít dầu ăn đã qua…

23 phút ago