Triết lý nhân sinh: Sau cơn mưa trời lại sáng

Giữa nghịch cảnh của cuộc đời, chìa khóa để một người thoát khỏi bóng tối chính là thái độ sống và niềm tin của người ấy. Rất nhiều thi nhân xưa đều đúc kết lại một kinh nghiệm như vậy sau khi đã trải qua những khúc chiết trên đường đời như Lục Du thời Nam Tống, Tô Đông Pha thời Bắc Tống… và cả thi nhân Phương Nhạc thời Nam Tống. 

Phương Nhạc (1199~1262) là thi nhân, từ nhân nổi tiếng triều đại Nam Tống, tự là Cự Sơn, hiệu là Thu Nhai. Ông sinh ra trong gia đình có nhiều thế hệ vừa làm ruộng vừa học tập. Ông là người có tư chất tự nhiên thông minh, lúc 7 tuổi đã biết làm thơ. Thơ của ông phần nhiều miêu tả cuộc sống nông thôn và cảnh sắc điền viên, giản dị tự nhiên. Còn các sáng tác từ của ông lại biểu đạt tấm lòng yêu nước, nỗi buồn lo, phong cách vừa mạnh mẽ lại vừa trong sáng, nổi bật nhất là “Thu Nhai tập” và “Thu Nhai từ”. Phương Nhạc còn là bậc thầy về biền văn.

Vào năm Thiệu Định thứ 5 thời Nam Tống (năm 1232), Phương Nhạc lúc ấy 33 tuổi đã thi đỗ tiến sĩ. Ông được điều đến Trừ Châu dạy học, sau được điều đến Trừ Hoài và bắt đầu bước vào con đường làm quan. Ông lo cho nước, lo cho dân, thương cảm cho nỗi khổ của dân chúng nên được dân chúng yêu kính. Nhưng ông là ngườicương trực, ngay thẳng, không sợ quyền thế nên đã nhiều lần bị gian thần và quan tham hãm hại. Con đường làm quan của Phương Nhạc suốt từ đầu đến cuối đều không được thuận lợi.

Khi làm quan ở Nam Khang, bởi vì động chạm đến tổng lĩnh Hồ Quảng nên ông bị chuyển đến Thiệu Vũ. Lúc ông rời khỏi Nam Khang, dân chúng địa phương không ai bảo ai mà đều cầm cờ, xếp hàng dài đến đưa tiễn ông. Về sau, ông giữ chức Thái thú Viên Châu nhưng bởi vì đắc tội với nhóm người quyền quý nên nhiều lần bị buộc tội, rồi bãi quan. Sau này ông lại được phục chức làm quan ở Phủ Châu nhưng bởi vì bị hãm hại mà lại bị bãi chức. Sau đó ông sống ẩn dật, không ra làm quan nữa. 

Về sau, khi Phương Nhạc trở về quê hương An Huy, ông đã sáng tác bài thơ “Nhập thôn”. Bài thơ thường được sử dụng để nói về đạo lý “Khó khăn nhất định rồi sẽ qua đi, hy vọng cuối cùng nhất định cũng sẽ đến”. Nói cách khác, bất luận là ai khi gặp phải nỗi thống khổ nào đi nữa thì đều phải biết rằng sẽ có thời điểm thống khổ ấy kết thúc. Bởi vậy, khi chúng ta gặp phải khó khăn gian khổ, nhất định phải có hy vọng và niềm tin.

Bài thơ “Nhập thôn” được viết theo thể thất ngôn tuyệt cú, nói về cảnh ngày tết ở thôn làng trên núi, đồng thời cũng biểu đạt nội tâm của Phương Nhạc.

Sơn thâm vị tất đắc xuân trì
Xử xử sơn anh hoa áp chi
Đào lí bất ngôn tùy vũ ý
Diệc tri chung thị hữu tình thì.

Tạm dịch:

Núi sâu chưa chắc có xuân muộn
Chốn chốn hoa đào nở đầy cành
Mưa rơi tùy ý, đào không nói
Vì biết cuối cùng trời sẽ quang.

Ở ngôi làng trên núi, nơi mà Phương Nhạc đang sống khi ấy, khắp nơi đều là hoa đào nở rộ, sắc màu rực rỡ, bất chợt có một trận mưa xuân ập đến. Những cánh hoa đào trên cành dù bị mưa rơi xuống làm rụng khỏi cành, nhưng đào không hề tránh né mà thản nhiên đón nhận, bởi vì biết rằng mưa gió cuối cùng rồi cũng sẽ qua đi, bầu trời rồi cũng sẽ quang tạnh, trong xanh.

Mùa xuân sẽ không bởi vì đường sá xa xôi mà bỏ qua nơi núi non hẻo lánh, đóa hoa sẽ không bởi vì bị mưa làm cho tan tác mà thu mình lại không khoe sắc, mây đen nhất định rồi cũng đến lúc phải tản đi và mùa xuân với muôn màu sắc nhất định sẽ đến. Hai câu thơ cuối “Đào lí bất ngôn tùy vũ ý. Diệc tri chung thị hữu tình thì” chứa đựng khí thế kiên định, tràn ngập hy vọng, bất chấp nghịch cảnh vẫn thản nhiên đối mặt để đón một tương lai tươi sáng hơn. Những lời ấy mang lại năng lượng lạc quan, tích cực cho người đọc, khích lệ mọi người dù là đang ở trong khó khăn cũng cần hướng đến một tương lai tươi sáng.

Tư tưởng yêu nước thương dân xuyên suốt cuộc đời của Phương Nhạc, cùng với tinh thần lạc quan tích cực, xem nhẹ quyền thế đã dung nhập vào trong các sáng tác văn thơ của tác giả. Nhân phẩm, thi phẩm và từ phẩm cao thượng bổ sung cho nhau và tỏa sáng trong dòng sông dài lịch sử.

Theo Vision Times tiếng Trung
Tác giả: Lâm Uyển Như
An Hòa biên tập

Xem thêm:

• Thi hào Tô Thức và tâm thái lạc quan trước nghịch cảnh

Mời xem video: