Võ Tòng uống rượu đế

Rượu ở Trung Hoa thời xưa là rượu lên men không chưng cất, làm từ ngũ cốc (gạo, cao lương…) hoặc trái cây, đại khái cũng như cơm rượu của ta bây giờ, độ cồn chỉ cỡ 12 độ là nhiều.

Chỉ với rượu cỡ 10 độ cồn mà tửu tiên Lý Bạch đã say túy lúy, nhảy xuống nước ôm trăng thì đủ thấy thi ca vời vợi thế nào.

Thi sĩ đã vậy, văn sĩ cũng chẳng kém. Hơn 500 năm sau, Thị Nại Am đã cho Võ Tòng bất chấp cảnh báo “tam oản bất qua cương”, uống hết sạch rượu của quán, rồi tay không vào rừng Dương giết hổ.

Võ Tòng sống vào thời Bắc Tống, khi đó chỉ có rượu lên men, độ cồn cỡ 12, nhẹ hều. Rượu chưng cất có độ cồn cao, tương tự như rượu đế của ta, có gốc gác thời đế quốc Mông Cổ (thế kỷ 13-14). Có tài liệu cho rằng, khi Thành Cát Tư hãn mang quân chinh phục vùng Trung Đông, châu Âu, họ đã học kỹ thuật chưng cất từ các nhà hóa học Ba Tư.

Dân Mông Cổ sống đời du mục, nên không làm rượu từ ngũ cốc, mà làm từ sữa ngựa. Sữa ngựa và váng sữa được cho lên men, sau đó mới đem chưng cất. Độ cồn có thể lên tới 40 độ. Rượu chưng cất có cho thêm hương vị thảo mộc gì nữa để tạo mùi rượu đặc trưng Mông Cổ hay không thì không biết. Nhưng đó là loại rượu quý, đựng trong túi da dê. Uống vào là bừng bừng khí thế, dùng để tưởng thưởng và vinh danh các chiến binh hiển hách.

Khi nhà Nguyên bắt đầu xâm chiếm Trung Hoa (khởi đầu với Hốt Tất Liệt) thì rượu chưng cất đã phổ biến rồi. Suốt 100 năm đô hộ, rượu chưng cất không còn làm từ sữa ngựa mà làm từ ngũ cốc cho phù hợp với nguyên liệu địa phương.

Thủy Hử là câu chuyện xảy ra vào thời nhà Tống, nhưng Thị Nại Am viết Thủy Hử vào đầu đời Minh, là lúc rượu chưng cất (từ ngũ cốc) đã phổ biến bên Tàu rồi. Cả trăm năm bị quân Nguyên cai trị, chắc gì Thị Nại Am biết xuất xứ rượu chưng cất từ đâu. Nên có lẽ Thị Nại Am đã cho Võ Tòng uống luôn rượu chưng cất, nên mới lưu danh (huyền thoại) Võ Tòng đả hổ trên đồi Cảnh Dương.

Một loại rượu khác được thi ca tán tụng, đó là rượu bồ đào. Người Trung Hoa gọi trái nho là bồ đào. Rượu bồ đào là rượu nho, hay còn gọi là rượu vang.

Rượu nho xuất phát từ vùng Cận Đông. Hồi xưa, Tàu không trồng nho, không có rượu nho. Thời Đường chinh chiến liên miên ở Tây vực, thành thử tướng lãnh binh sĩ vùng quan ải có nhiều cơ hội thưởng thức rượu bồ đào của đối phương. Rượu bồ đào là rượu lên men, không qua chưng cất, đại khái cũng như cơm rượu của ta bây giờ, độ cồn chỉ cỡ 12 độ là nhiều. Lính tráng phải nốc cả lít bồ đào tửu thì mới tới mức lê lết chốn sa trường.

Rượu bồ đào mang được về hậu phương là hàng quý của lạ, thành thử thi ca tha hồ tán tụng bồ đào tửu. Chỉ với bài thơ tứ tuyệt, Vương Hàn đã nâng rượu bồ đào thành hàng mỹ tửu, lấp lánh trong chén ngọc.

Ngọc là loại đá quý có màu sắc trắng, vàng, xanh lục, xanh bích, xám, thậm chí đen tuyền, tùy loại khoáng tạo màu “nhiễm” vào ngọc. Độ phản quang của ngọc không cao, nhất là dưới ánh trăng yếu ớt, nhưng với nhà thơ Vương Hàn, thì đó phải là… dạ quang bôi. Vang Cabernet Sauvignon trong ly pha lê Bohemia cũng phải chào thua “Lương Châu từ”. Mấy ông nhà thơ mà tán tụng thì cao vời vợi. Xưa là thế, mà nay cũng vậy.

Giá trị nhất của “Lương Châu từ” không nằm ở bồ đào tửu hay dạ quang bôi, mà chính là ở hai câu thơ cuối. Những người sống trong thời chiến, mê rượu vang (như tôi) đã ngẩn người và thuộc lòng “Lương Châu từ” từ hồi chưa biết uống… rượu.

Vương Hàn đã lãng mạn hóa tâm trạng người lính nơi trận tiền, sống nay chết mai, thành khúc bi ca bất tử. Vâng, đúng là khúc bi ca: “Túy ngọa sa trường quân mạc tiếu, cổ lai chinh chiến kỷ nhân hồi”.

Vũ Thế Thành

Đăng lại từ Facebook Vũ Thế Thành

Mời bạn đọc tìm hiểu thêm các tác phẩm của tác giả Vũ Thế Thành tại đây.

Xem thêm: