Blog: Sự kiện Jensen Huang “nhạy cảm” với ĐCSTQ tới mức nào?

Sự kiện Jensen Huang (Hoàng Nhân Huân) tiếp tục gây xôn xao và đang ảnh hưởng ngày càng lớn đến cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ). Hôm thứ Tư (11/11), khi điện đàm với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio để chuẩn bị lần cuối cho cuộc gặp, Bộ trưởng Ngoại giao ĐCSTQ Vương Nghị bất ngờ nói “sẵn sàng tăng cường trao đổi, hợp tác với phía Mỹ, xử lý thỏa đáng các bất đồng và vấn đề nhạy cảm”.

Xem ra, sự kiện Jensen Huang đã tác động đến Trung Nam Hải mạnh hơn bên ngoài hình dung.

Thông cáo của Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết hai bên đã thảo luận về việc Tổng thống Trump “sắp sang Trung Quốc dự Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC)”. Hai bên cũng bàn về việc ông Tập Cận Bình sắp sang Mỹ “dự Hội nghị thượng đỉnh Nhóm 20 nền kinh tế lớn (G20)”. Thông cáo còn viết rằng hai bên nhất trí về “tầm quan trọng của các cuộc trao đổi thực chất ở cấp lãnh đạo nhằm thúc đẩy các mục tiêu như hòa bình và phi hạt nhân hóa”, kể cả tại bất kỳ cuộc gặp ba bên nào với Nga nếu diễn ra.

Qua thông cáo này, có thể thấy phần nào những bất đồng giữa Mỹ và Trung Quốc, nhưng thật khó tìm ra “vấn đề nhạy cảm” nào. Phi hạt nhân hóa mà phía Mỹ nhắc tới có thể liên quan đến Iran, Triều Tiên, cũng có thể là chủ đề cắt giảm vũ khí hạt nhân giữa ba nước Mỹ, Trung Quốc và Nga. Cuộc gặp ba bên Mỹ-Trung-Nga, nếu diễn ra, cũng cần quan tâm đến việc ngừng bắn giữa Nga và Ukraine. Những chủ đề này đều không tính là vấn đề nhạy cảm.

Ngay ở câu mở đầu, thông cáo của phía Mỹ còn cho biết cuộc điện đàm diễn ra “theo đề nghị của phía Trung Quốc”. Như vậy, nhiều khả năng chính ĐCSTQ bỗng thấy một số vấn đề “nhạy cảm”, nên muốn bàn trước khi ông Trump và ông Tập gặp nhau.

Còn thông cáo của ĐCSTQ viết rằng Bắc Kinh “sẵn sàng tăng cường trao đổi, hợp tác với phía Mỹ, xử lý thỏa đáng các bất đồng và vấn đề nhạy cảm”. Cách nói này khá hiếm gặp.

Hồi tháng 9, trước khi lãnh đạo ĐCSTQ sang thăm Mỹ, ông Vương Nghị cũng đã điện đàm trước với ông Rubio. Khi đó, thông cáo của ĐCSTQ nói cần “tăng cường trao đổi, thúc đẩy hợp tác, kiểm soát bất đồng”.

Hai tháng sau, hai ông lại điện đàm, và cụm “kiểm soát bất đồng” trong thông cáo đã đổi thành “xử lý thỏa đáng các bất đồng và vấn đề nhạy cảm”. Cách nói này của ông Vương Nghị đương nhiên khiến bên ngoài tò mò: giữa Mỹ và Trung Quốc có “vấn đề nhạy cảm” gì?

Trong hai tháng qua, quan hệ Mỹ-Trung dường như không có sóng gió lớn, cho đến khi gần đây xảy ra sự kiện bà Alice Huang (Hoàng Lạc), người bị nghi là nữ gián điệp ĐCSTQ, quyến rũ ông Jensen Huang. “Vấn đề nhạy cảm” mà ông Vương Nghị nói tới có lẽ chính là sự kiện Jensen Huang.

Thông tin mới nhất cho biết bà Hoàng Lạc, người bị tình nghi là gián điệp ĐCSTQ, hiện đã ở Bắc Kinh. Nếu đúng như vậy, theo lẽ thường ĐCSTQ dường như không cần quá hoảng hốt, bởi dù sao bà cũng không bị Mỹ bắt, nên Bắc Kinh đương nhiên có thể tiếp tục chối cãi. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao ĐCSTQ thận trọng tránh nhắc tên bà Hoàng Lạc, qua đó đã để lộ sự chột dạ của Trung Nam Hải.

Rốt cuộc, lãnh đạo ĐCSTQ vẫn không ngồi yên được. Có lẽ vì lo cuộc gặp với ông Trump phát sinh rắc rối ngoài dự tính, ông vội giao ông Vương Nghị gọi điện cho ông Rubio, đề nghị thẳng việc xử lý thỏa đáng “vấn đề nhạy cảm”.

Không rõ ông Vương Nghị đã nêu thẳng sự kiện Jensen Huang với ông Rubio, hay chỉ nói chung chung một câu, nhưng lẽ ra không cần viết công khai điều đó vào thông cáo. ĐCSTQ xưa nay vẫn giấu nội dung thật của các cuộc hội đàm, điện đàm với nước ngoài. Lần này, họ cũng có thể chỉ lặp lại những câu sáo rỗng trong thông cáo và bỏ đi cụm “vấn đề nhạy cảm”. Tuy nhiên, nhiều khả năng chính lãnh đạo ĐCSTQ đã đặc biệt yêu cầu đưa cụm này vào, nên ông Vương Nghị và Bộ Ngoại giao ĐCSTQ đều không dám tự ý bỏ đi.

Cũng có thể ông Vương Nghị đã nêu “vấn đề nhạy cảm” nhưng chưa thống nhất được với ông Rubio. Vấn đề vẫn bỏ ngỏ, nên nỗi lo của giới lãnh đạo cấp cao ĐCSTQ chưa được gỡ. Vì vậy, thông cáo của ĐCSTQ mới cố ý thêm cụm “vấn đề nhạy cảm”, có lẽ để tiếp tục nhắc Chính phủ Mỹ rằng Trung Nam Hải rất quan tâm đến việc này và đang cần gấp câu trả lời trước cuộc gặp Trump-Tập.

Động thái này của ĐCSTQ chẳng khác nào xác nhận bà Hoàng Lạc là gián điệp. Bộ Ngoại giao ĐCSTQ liên tục nói nghi vấn “gián điệp” là “vô căn cứ”, tìm cách cho thấy bà Hoàng Lạc và sự kiện Jensen Huang không liên quan đến ĐCSTQ. Thế nhưng, ông Vương Nghị lại như đang nói rằng việc này có liên quan rất lớn đến ĐCSTQ, lớn đến mức lãnh đạo ĐCSTQ coi đây là “vấn đề nhạy cảm” phải gấp rút xử lý trước cuộc gặp Trump-Tập, vì sợ đây sẽ trở thành một biến số lớn khi hai ông gặp nhau.

Điều này một lần nữa phơi bày năng lực ngoại giao yếu kém của ĐCSTQ, trong đó có việc lãnh đạo ĐCSTQ hết sức thiếu khả năng ứng biến trước các vấn đề trên trường quốc tế. ĐCSTQ có thể cho rằng sự kiện Jensen Huang xuất hiện lúc này không phải là “ngẫu nhiên”, mà nhiều khả năng là một cái bẫy Mỹ cố ý giăng ra để khiến ĐCSTQ khó xử trước cuộc gặp Trump-Tập, thậm chí là để tung ra một con bài mặc cả mới.

Dù có phải là “ngẫu nhiên” hay không, sự kiện Jensen Huang thực sự đã khiến ĐCSTQ đau đầu. Mỹ rất có thể sẽ siết chặt hơn nữa việc phong tỏa công nghệ, và Trung Nam Hải có lẽ cũng tự biết mình không ngăn nổi. Lúc này, việc tránh để lãnh đạo ĐCSTQ lúng túng, thậm chí bẽ mặt tại cuộc gặp Trump-Tập dường như đã trở thành nhiệm vụ chính trị cấp bách hơn.

Song, ông Vương Nghị, người luôn hô hào “Tư tưởng ngoại giao Tập Cận Bình”, cũng không chắc có giải quyết trước được “vấn đề nhạy cảm” hay không. Vì thế, ông đành bất chấp sự “nhạy cảm” trong lời lẽ, buộc phải công khai lên tiếng với phía Mỹ.