Chính sách khí hậu khiến ông Newsom trở thành “con mồi” của Trung Quốc?

Ngày 7/8, Thống đốc Californiađăng thông tin và một video ngắn trên nền tảng X: “Trung Quốc đang thực sự hành động, trong khi Mỹ đã trở thành nhân vật phụ. Dù là về chuỗi cung ứng, sản xuất hay ảnh hưởng, Trung Quốc đang dốc toàn lực trên phạm vi toàn cầu. Trong khi California kiên định thúc đẩy tăng trưởng xanh, carbon thấp, chính quyền Trump lại ngày càng đi xa hơn trên một con đường ngu ngốc”.

Tác giả bài viết, Will Swaim, là Giám đốc điều hành Trung tâm Chính sách California (California Policy Center), đồng thời là đồng dẫn chương trình podcast “Radio Free California” thuộc National Review. Ông dựa trên phát biểu trên của Newsom để viết bài dưới đây với tựa đề “How Gavin Newsom’s climate zeal made him a patsy for China” (Tham vọng khí hậu của Gavin Newsom đã biến ông thành “kẻ ngốc bị Trung Quốc lợi dụng” như thế nào), đăng lần đầu trên National Review.

Thống đốc California Gavin Newsom muốn vào Nhà Trắng vào năm 2028, điều này không còn là bí mật. Điều kỳ lạ là ông dường như cho rằng thành tích của mình trong việc ứng phó với Trung Quốc và biến đổi khí hậu có thể giúp ông đạt được mục tiêu đó.

Nhưng người thực sự hành động ngu ngốc lại chính là Newsom. Trong 8 năm qua, ông liên tục tìm cách sử dụng quyền hành pháp để “kiểm soát” khí hậu toàn cầu, nhưng kết quả cuối cùng lại không mang lại hiệu quả.

Trong quá trình đó, ông trở thành “tình nguyện viên” cho các hoạt động gây ảnh hưởng của Trung Quốc ở nước ngoài, đồng thời đẩy nhanh sự suy tàn của ngành công nghiệp dầu mỏ từng rất lớn của California. Ông đặt cược tương lai năng lượng của California vào những công nghệ chưa tồn tại hoặc phụ thuộc vào công nghệ khoáng sản đất hiếm gần như độc quyền của Trung Quốc — trong đó có graphite, thành phần quan trọng trong pin xe điện, cũng như các loại khoáng sản được sử dụng trong sản xuất chất bán dẫn và vũ khí.

California từng là một trung tâm sản xuất năng lượng của thế giới, nhưng dưới thời Newsom, bang này đã mất một phần tư số nhà máy lọc dầu, hiện hoàn toàn phụ thuộc vào dầu nhập khẩu và chịu ảnh hưởng từ các lợi ích chiến lược của Trung Quốc. Newsom đóng vai trò chủ chốt trong việc thúc đẩy lệnh cấm bán xe mới chạy bằng xăng tại California, với mục tiêu đến năm 2035 toàn bộ xe mới bán ra đều là xe điện. Theo tác giả, chính sách này phản ánh lợi ích của Trung Quốc nhiều hơn lợi ích của California.

Tháng 10/2023, Newsom tới Trung Quốc và gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình để thảo luận về năng lượng xanh. Sáu tháng sau, vào tháng 4/2024, Newsom cử hai quan chức cấp nội các tới Trung Quốc, gặp các quan chức địa phương của Thượng Hải, Quảng Đông và Hải Nam. Đáng chú ý, phái đoàn của Newsom tổ chức các cuộc gặp tại Hong Kong, qua đó góp phần nâng cao uy tín cho Bắc Kinh — trong khi Hong Kong từ năm 2020 đã chứng kiến Bắc Kinh tự tay bóp nghẹt nền dân chủ và các quyền tự do mà trước đó họ từng cam kết tôn trọng.

Tháng 5, các quan chức địa phương Trung Quốc gặp những người đồng cấp California tại Đại học California, Berkeley, nơi có Viện Khí hậu California-Trung Quốc (California-China Climate Institute). Theo thông cáo báo chí của viện, hai bên “công bố một loạt sáng kiến mới nhằm thúc đẩy hợp tác và tiến bộ về khí hậu ở cấp địa phương giữa hai bên, với tư cách là hai trong số những nước phát thải khí nhà kính lớn nhất thế giới.”

Khi nói về cuộc gặp này, Newsom tuyên bố: “Tính cấp bách của việc ứng phó với khủng hoảng khí hậu chưa bao giờ lớn hơn — chúng ta phải cùng nhau hành động. California và Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác về khí hậu kéo dài hàng chục năm qua, bởi điều chúng ta cần lúc này là một thái độ cởi mở với vòng tay rộng mở, chứ không phải những nắm đấm siết chặt”.

Amy Tong là một ví dụ điển hình cho mạng lưới quan hệ đối ngoại phức tạp của Newsom. Bà từng là đặc phái viên của Newsom, tham dự hội nghị của tổ chức Sister Cities International tại Tô Châu, Trung Quốc, vào tháng 11/2023, cũng như hội nghị của tổ chức này tại Tacoma, bang Washington, vào tháng 7/2024.

Cả hai sự kiện đều do Hiệp hội Nhân dân Trung Quốc về Hữu nghị với Nước ngoài (CPAFFC) đồng tổ chức. Jimmy Quinn của National Review viết rằng tổ chức này “tự nhận là một tổ chức phi chính phủ độc lập chuyên giới thiệu Trung Quốc với người nước ngoài, nhưng các quan chức tình báo Mỹ cáo buộc trên thực tế tổ chức này đang thực hiện các hoạt động thâm nhập nhằm vào quan chức cấp bang và địa phương của Mỹ để tăng cường ảnh hưởng của ĐCSTQ”.

Các hoạt động có sự tham gia của California trong những chương trình “Mặt trận Thống nhất” của Trung Quốc vẫn tiếp diễn. Newsom một lần nữa cử Amy Tong tới Bắc Kinh, cùng đi có David Haubert, thành viên Hội đồng Giám sát hạt Alameda.

Cơ quan Điều hành Chính quyền California (California Government Operations Agency) cho biết trong một tuyên bố rằng chuyến đi Trung Quốc của Amy Tong nhằm “tiếp tục thúc đẩy những nỗ lực quan trọng và lâu dài của các chính quyền tiền nhiệm nhằm tăng cường quan hệ đối tác ở cấp địa phương, mang lại lợi ích cho người dân California”.

Hình ảnh từ sự kiện “được lan truyền rộng rãi trên các kênh tuyên truyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc hướng tới công chúng quốc tế cũng như các tài khoản mạng xã hội do đảng này kiểm soát”. Theo Quinn, những thông tin liên quan đến CPAFFC cho thấy những rủi ro trong chính sách đối ngoại mà thống đốc California đang theo đuổi.

(Lưu ý: Amy Tong đã làm việc trong chính quyền California 30 năm. Năm 2016, sau 3 tháng giữ chức quyền Giám đốc Công nghệ Thông tin, bà được Thống đốc khi đó là Jerry Brown chính thức bổ nhiệm. Năm 2022, Newsom bổ nhiệm bà làm bộ trưởng nội các. Năm 2025, bà trở thành cố vấn cấp cao của Newsom; đến tháng 2/2026, bà tuyên bố rời chức vụ.)

Năm 2020, Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ (ODNI) trong một bản tóm lược đã xếp CPAFFC vào nhóm “nhiều thực thể bán chính thức hoặc cơ quan đại diện tham gia các hoạt động Mặt trận Thống nhất và các chiến dịch gây ảnh hưởng nước ngoài, trong đó mối liên hệ với Đảng Cộng sản Trung Quốc hoặc chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa có thể được che giấu hoặc không rõ ràng.”

Bản tóm lược cũng đề cập các sáng kiến của CPAFFC nhằm thiết lập “quan hệ thành phố kết nghĩa” với những đối tác Mỹ. ODNI cáo buộc CPAFFC lợi dụng các thỏa thuận này để thúc đẩy chương trình nghị sự chính trị của Bắc Kinh liên quan đến Đài Loan và Tây Tạng.