Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ: Giữ nguyên chế độ Iran chỉ khiến Tehran cứng rắn hơn

Bất kỳ sự nhượng bộ nào từ phía Iran để mở cửa eo biển Hormuz và ngừng tấn công các quốc gia vùng Vịnh mà vẫn giữ nguyên chế độ đàn áp của Tehran sẽ được những người sống sót sau cuộc đàn áp coi là một chiến thắng và khiến tuyến đường thủy quan trọng này nằm trong tay Iran trong nhiều năm, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Jim Mattis cảnh báo.

“Nếu các ông tuyên bố chiến thắng và về cơ bản rút hạm đội của chúng tôi, loại bỏ số lượng quân mà các ông đã gửi đến đó, họ sẽ nói, ‘Giờ đây chúng tôi đã nắm quyền kiểm soát eo biển’”, vị tướng về hưu của Thủy quân lục chiến phát biểu tại một hội nghị vào ngày 23 tháng 3.

“Tôi nghĩ rằng việc đánh thuế đối với bất kỳ con tàu nào đi qua đây là hoàn toàn khả thi”.

“Thưa quý vị, chúng ta đang ở trong một tình thế khó khăn, và tôi không thể chỉ ra nhiều lựa chọn khả thi”.

Ông Mattis, người từng giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng trong gần hai năm dưới thời chính quyền Trump đầu tiên trước khi từ chức vào tháng 12 năm 2018, đã tham gia cuộc thảo luận kéo dài 45 phút về chiến tranh cùng Giám đốc Chương trình Chính sách Đối ngoại của Viện Brookings, Suzanne Maloney, và Phó Chủ tịch cấp cao của S&P Global Commodity Insights, Carlos Pascual, trong ngày đầu tiên của hội nghị thường niên CERAWeek do S&P Global tổ chức từ ngày 23 đến 27 tháng 3 tại khách sạn Hilton Americas–Houston.

“Tóm lại, bạn có thể nói mọi chuyện đã kết thúc, thậm chí tuyên bố chiến thắng, nhưng đoán xem? Kẻ thù cũng có quyền bỏ phiếu, và điều đó sẽ phá hỏng mọi thứ bạn nghĩ mình đã đặt ra để đạt được”, ông nói.

Ngày 23/3, Tổng thống Donald Trump đã hoãn các cuộc tấn công đe dọa nhằm vào các nhà máy điện của Iran trong 5 ngày, với lý do có các cuộc đàm phán hiệu quả với Tehran.

Ông Pascual, cựu đại sứ Mỹ tại Mexico dưới thời chính quyền Obama và tại Ukraine dưới thời chính quyền Clinton, đã đặt câu hỏi về những hậu quả sẽ xảy ra nếu chế độ Hồi giáo Shia cực đoan ở Tehran “tự cho mình là đã sống sót” sau cuộc tấn công trên không do Hoa Kỳ và Israel phát động kể từ ngày 28 tháng 2.

“Thật không may, tôi nghĩ họ tự cho mình đang nắm thế thượng phong và chiếm ưu thế”, bà Maloney nói. “Đây là một chế độ tin rằng chỉ cần giữ vững lập trường, chỉ cần sống sót để chiến đấu tiếp, chỉ cần có khả năng tái lập quyền lực của chính mình—ngay cả sau khi loại bỏ một số quan chức an ninh cấp cao—thì họ hoàn toàn kiểm soát được hướng đi của cuộc xung đột này, đó là lý do tại sao tôi nghĩ họ quyết tâm leo thang trước khi nhượng bộ các yêu cầu của Mỹ”.

Ông Mattis đã đồng ý.

“Trong suy nghĩ của chính quyền Tehran – và đó là điều quan trọng nhất hiện nay – họ mạnh hơn”, Mattis nói. “Đây là một chế độ sẵn sàng giết hại chính người dân của mình trên quy mô công nghiệp. Vì vậy, dù bề ngoài có vẻ yếu hơn, nhưng bên trong họ lại mạnh hơn”.

“Giờ đây, phía Iran đã hiểu rõ rằng, từ góc nhìn của họ, đây là một vấn đề sống còn”, bà nói. “Tôi nghĩ khả năng xảy ra một cuộc cách mạng quần chúng… thậm chí còn ít hơn trong hoàn cảnh hiện tại. Người dân Iran vô cùng bất mãn với chế độ, nhưng họ cũng rất sợ hãi”.

Ông Mattis nói rằng chế độ Iran “đang tiến hành một cuộc chiến tranh tổng lực”.

“Người Mỹ đang tiến hành một cuộc chiến có phạm vi rất hạn chế. Chúng tôi chỉ giới hạn các hoạt động quân sự của mình ở sức mạnh không quân”, ông Mattis nói. “Về phía Iran, họ đã cho thấy rằng ngay cả khi suy yếu về quân sự, một đối thủ yếu hơn vẫn có những quân bài để sử dụng”.

Ông cho biết, những lá bài đó đang đe dọa eo biển Hormuz, nơi xuất khẩu 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới từ vùng Vịnh Ba Tư, khiến hoạt động giao thương bị đình trệ, đồng thời tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vào các quốc gia vùng Vịnh.

Tấn công các quốc gia láng giềng “là một chiêu trò quen thuộc mà người Iran đã sử dụng trong nhiều năm qua”, ông Mattis nói. “Họ muốn gây ra đau khổ—một phần để trả đũa, bởi vì từ quan điểm của họ, họ tin rằng các nước láng giềng… đã tạo điều kiện cho các cuộc tấn công này bằng cách cho phép Mỹ đặt căn cứ quân sự, bằng cách hợp tác và là đối tác chiến lược với Washington”.

Ông cho rằng việc Iran mở rộng chiến tranh không có gì đáng ngạc nhiên.

Ông nói: “Quân đội Mỹ luôn cho rằng họ sẽ cố gắng phong tỏa eo biển và tấn công các quốc gia vùng Vịnh”.

“Thực tế là, một tối nọ tôi đang ăn tối với tổng tư lệnh quốc phòng của một trong những quốc gia tiền tuyến đó, và tôi hỏi ông ấy, ‘Chỉ hai chúng ta ngồi đây để ông có thể nói chuyện thẳng thắn, điều gì sẽ xảy ra nếu Mỹ gây chiến với Iran?’”

“Chuyện này xảy ra cách đây 10 năm, và tôi nhớ anh ấy chỉ vẫy chiếc dĩa và nói, ‘Lửa. Lửa.’ Nói cách khác, tất cả chúng ta đều biết điều này có thể xảy ra”.

Việc phát động Chiến dịch Cơn thịnh nộ Sử thi mà không báo trước đã tạo ra “sự bất mãn trong một số quốc gia vùng Vịnh”, ông nói. “Họ bị lôi kéo vào cuộc chiến này mà không được tham vấn, không được chuẩn bị tốt hơn, và ý tưởng về một tương lai ổn định cho đầu tư và cho xã hội phát triển thịnh vượng đã bị đặt dấu hỏi. Vì vậy, tôi không nghĩ chúng ta có thể chỉ đơn giản bỏ đi bây giờ và nói rằng chúng ta đã thắng và mọi chuyện đã kết thúc”.

Lầu Năm Góc báo cáo rằng 15.000 mục tiêu đã bị tấn công, lực lượng không quân và hải quân của Iran bị tàn phá nặng nề, và khả năng tên lửa và máy bay không người lái đã bị suy giảm đáng kể, tất cả đều là “những thành công quân sự đáng kể”, Mattis cho biết.

“Nhưng những điều đó không đi kèm với kết quả chiến lược. Và đó là một điều tồi tệ. Điều đó có nghĩa là hiện tại chúng ta đang ở trong tình thế mà một trong hai bên sẽ leo thang xung đột”, ông nói.