Thế giằng co ở Đông Bắc Á dưới chính sách ngoại giao “mặc cả” của ông Trump

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị sau 5 năm đã trở lại Seoul, thăm Hàn Quốc từ ngày 19 đến 20/8 và tiến hành các cuộc hội đàm với Ngoại trưởng Hàn Quốc Cho Hyun, Cố vấn An ninh Quốc gia Wi Sung-lac cùng Tổng thống Lee Jae-myung. Chuyến thăm diễn ra đúng vào thời điểm nhạy cảm khi Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa tuyên bố thu hẹp quy mô cuộc tập trận chung Mỹ-Hàn và công khai bày tỏ mong muốn thúc đẩy một “cuộc gặp Trump-Kim” với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, thu hút sự quan tâm lớn của giới quan sát tình hình Đông Bắc Á.

Rốt cuộc, Bắc Kinh đang tranh thủ những rạn nứt trong quan hệ Mỹ-Hàn để lôi kéo Seoul, hay đang chủ động chuẩn bị cho khả năng “cuộc gặp Trump-Kim” được nối lại? Nếu Mỹ và Triều Tiên thực sự khôi phục đối thoại cấp cao, liệu ĐCSTQ có vì thế mà bị gạt ra bên lề?

Từ những thông tin công khai hiện nay và phân tích của nhiều chuyên gia được Đại Kỷ Nguyên phỏng vấn, việc Trump tìm cách khôi phục đối thoại Mỹ-Triều, Bắc Kinh tăng cường tiếp xúc cấp cao với Hàn Quốc, cùng với quan hệ Nga-Triều tiếp tục được củng cố, đang cùng thúc đẩy sự tái phân chia lợi ích giữa Mỹ, ĐCSTQ, Hàn Quốc và Triều Tiên. Một cuộc “đấu thế tứ phương” xoay quanh quyền chủ đạo trên bán đảo Triều Tiên đang dần hình thành.

Nhiều mục đích trong chuyến thăm Hàn Quốc của Vương Nghị: Tranh thủ thời cơ và cân bằng chiến lược

Trong cuộc phỏng vấn với Epoch Times, nhà nghiên cứu Thẩm Minh Thất thuộc Viện Nghiên cứu An ninh Quốc phòng Hàn Quốc cho rằng chuyến thăm Hàn Quốc của Vương Nghị không phải là quyết định nhất thời, mà là hành động “tranh thủ lúc đối phương đang yếu thế”.

Ông Trump đã công khai bày tỏ bất mãn trước việc Hàn Quốc từ chối hỗ trợ Mỹ trong vấn đề Iran và eo biển Hormuz, ngân sách quốc phòng của Seoul chưa đạt mức kỳ vọng cũng như tiến độ đầu tư vào Mỹ còn chậm. Bắc Kinh đang tìm cách nhân cơ hội này làm sâu sắc thêm những bất đồng trong quan hệ Mỹ-Hàn và lôi kéo Seoul.

Thẩm Minh Thất phân tích rằng chuyến thăm của Vương Nghị cũng mang ý nghĩa chuẩn bị trước về mặt chiến lược, gửi tín hiệu tới Bình Nhưỡng và Moscow rằng ĐCSTQ vẫn duy trì không gian đối thoại chiến lược với Hàn Quốc, qua đó kiềm chế việc Triều Tiên và Nga xích lại quá gần, khiến sự đối đầu giữa các phe ở Đông Bắc Á mất kiểm soát.

Chuyên gia quân sự Tô Tử Vân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc phòng và Tài nguyên, nói với phóng viên Đại Kỷ Nguyên rằng đây là một dạng “ngoại giao con thoi” trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ-Trung. Theo ông, chuyến thăm Triều Tiên của Tập Cận Bình trước đó nhằm cân bằng ảnh hưởng của Nga, trong khi chuyến thăm Hàn Quốc của Vương Nghị nhằm khôi phục quan hệ với Seoul và “điều chỉnh vị trí chiến lược”.

Ông cho rằng chuyến thăm vốn đã được lên kế hoạch từ trước, nhưng thời điểm được lựa chọn khá khéo léo, trùng với cuộc tập trận chung Mỹ-Hàn. Chính phủ Lee Jae-myung cũng tranh thủ thời điểm này để vừa tập trận quân sự với Mỹ, vừa tiếp đón Vương Nghị về mặt ngoại giao, qua đó cố gắng duy trì đường lối trung gian. Việc Trump thu hẹp quy mô cuộc tập trận, bề ngoài được giải thích là do Hàn Quốc không hỗ trợ chiến dịch tại Vịnh Ba Tư, nhưng trong thâm tâm có thể còn là phản ứng trước việc ông Lee Jae-myung tiếp đón Vương Nghị, nhằm cảnh báo Seoul giảm mức độ hợp tác quân sự.

Trong khi đó, Mark, người dẫn chương trình các chương trình bình luận chính trị và quân sự nổi tiếng, cho rằng chuyến thăm của Vương Nghị chủ yếu liên quan đến APEC tại Thâm Quyến, nhằm tạo tiền đề cho các cuộc gặp giữa lãnh đạo cấp cao, còn tác dụng kiềm chế Triều Tiên tương đối hạn chế. Kim Jong-un đã thông qua hiến pháp xác định Hàn Quốc là một “quốc gia thù địch”, đồng thời cắt đứt các tuyến giao thông liên Triều và không mấy quan tâm đến lập trường hòa bình của ông Lee Jae-myung. ĐCSTQ dù muốn giành lại vai trò chủ đạo trong các cuộc đàm phán về bán đảo Triều Tiên, nhưng “có lòng mà không đủ sức”.