2. Không ép thay đổi thói quen sống của cha mẹ – đó là một sự thấu hiểu quý giá
Khi đã ngoài 75 tuổi, cuộc sống không còn được duy trì bởi “cái mới mẻ”, mà bởi chính những thói quen quen thuộc.
Họ quen dậy sớm, quen ăn nhạt, quen gấp gọn túi nilon, quen mặc đồ cũ không nỡ bỏ, quen xem tivi một lúc trước khi ngủ, quen ngồi trước cửa trò chuyện vài câu với hàng xóm cũ. Những điều mà người trẻ cho là “lạc hậu”, “phiền phức”, “không cần thiết” hay “không tốt cho sức khỏe”, với người già lại là cảm giác an toàn được tích lũy qua năm tháng, là cách họ giữ sự cân bằng với cuộc sống.
Đáng tiếc là nhiều người con không hiểu điều này. Thấy cha mẹ tiết kiệm thì chê “sao keo kiệt thế”; thấy họ tích trữ đồ thì phàn nàn “không biết buông bỏ”; thấy họ sống theo nếp cũ thì vội vàng áp đặt quan điểm của mình. Nhân danh “vì tốt cho bố mẹ”, họ cố gắng thay đổi mọi thứ: bắt ăn cái này, mặc cái kia, bỏ thói quen này, từ bỏ điều kia. Kết quả thường là ý tốt không được đón nhận, mà chỉ khiến gia đình thêm mâu thuẫn và tủi lòng.
Thực ra, ở độ tuổi này, điều quý giá nhất của cha mẹ không phải là còn thay đổi được bao nhiêu, mà là còn giữ lại được bao nhiêu điều quen thuộc của chính mình.
Chỉ cần những thói quen đó không gây hại nghiêm trọng đến sức khỏe hay an toàn, con cái không cần phải can thiệp mọi lúc mọi nơi. Cha mẹ thích mặc áo len cũ, miễn sạch sẽ và đủ ấm thì không nhất thiết phải ép họ thay đồ mới; cha mẹ sống tiết kiệm, miễn không ảnh hưởng đến sinh hoạt cơ bản thì cũng không cần trách họ “không biết hưởng thụ”; cha mẹ có giờ giấc riêng, miễn cơ thể thích nghi tốt thì không cần phá vỡ.
Tất nhiên, điều này không có nghĩa là bỏ mặc những thói quen xấu. Những vấn đề như hút thuốc, uống rượu quá mức, dùng thuốc bừa bãi, tự làm việc nguy hiểm hay từ chối điều trị cần thiết… thì con cái vẫn cần kiên nhẫn hướng dẫn và can thiệp kịp thời. Nhưng “hướng dẫn” và “ép buộc” là hai việc khác nhau; “quan tâm” và “kiểm soát” cũng không giống nhau.
Thay đổi một người lớn tuổi chưa bao giờ là chuyện có thể làm bằng mệnh lệnh, mà cần sự thấu hiểu. Thay vì cứng rắn yêu cầu “phải làm thế này”, hãy nhẹ nhàng trao đổi, cho họ thời gian thích nghi.
So với những lời dạy bảo từ trên xuống, họ sẽ dễ đón nhận sự đồng hành ấm áp hơn; thay vì nghe “bố mẹ không hiểu đâu”, họ cần nghe “con biết bố mẹ đã quen rồi, nhưng mình thử cách này nhé?”. Người già không phải là một tờ giấy trắng để vẽ lại, mà là một cái cây đã lớn suốt hàng chục năm. Điều con cái có thể làm không phải là cắt tỉa theo ý mình, mà là che chắn khi mưa gió đến, bảo vệ họ, để họ được bình yên đứng vững theo dáng vẻ của chính mình.