Người thông minh làm gì khi không được tôn trọng? Bài học từ tỷ phú

Trên kênh truyền thông cá nhân, nữ doanh nhân, nhà đầu tư người Mỹ Leila Hormozi cho biết quá trình khởi nghiệp đã giúp bà hiểu rằng những người thực sự đáng được tôn trọng là những người không né tránh, không lùi bước khi trải qua thử thách và chịu áp lực.

Bà chia sẻ 5 kinh nghiệm, những cách làm có thể giúp bà bảo vệ phẩm giá của mình mà không cần phải yêu cầu người khác tôn trọng mình.

1. Tạm dừng và im lặng

Khi có người đối xử thô lỗ với bạn, điều bạn không nên làm nhất chính là phản ứng lại. Bà Hormozi kể rằng nhiều năm trước, có lần bà cùng vài thành viên trong đội ngũ đi thang máy, trong đó có một chàng trai trẻ đã dùng cách mỉa mai mang tính đối kháng thụ động để chế giễu bà.

Mọi người trong thang máy đều nghe thấy, bầu không khí đột nhiên thay đổi. Ngay lúc đó, bà Hormozi nghĩ: “Ồ, mình phải lựa chọn.” Trước đây, chắc chắn bà sẽ lập tức đáp trả để thể hiện uy quyền. Nhưng lần này, bà dừng lại một chút, hít sâu một hơi, chỉ nhìn người đó mà không nói một lời.

Hormozi nói, bà nghĩ ánh mắt của mình đã nói lên tất cả, bởi 30 phút sau, chàng trai trẻ này kéo bà sang một bên và nói: “Tôi thực sự đã làm hỏng chuyện. Tôi không nên nói với chị như vậy.” Sự im lặng của bà khiến anh ta nhận ra lời nói và hành động của mình hoàn toàn đã vượt quá giới hạn, đó vốn là cách nói với người ngang hàng, chứ không phải với cấp trên.

Hormozi nói: “Điều thú vị là tôi hoàn toàn không cần giải thích tại sao đó là biểu hiện của sự thiếu tôn trọng. Tôi không cần biện minh cho mình. Ngược lại, tôi chỉ duy trì giao tiếp bằng mắt, không biểu lộ cảm xúc và không nói một lời. Điều này rất thú vị, bởi sự im lặng thực ra đã truyền đạt tất cả cho đối phương”.

Người lên tiếng trước sau một khoảng im lặng có nhiều khả năng sẽ nhượng bộ hơn. Tại sao? Bởi sự im lặng tạo ra áp lực, nhưng áp lực này chỉ tác động lên đối phương.

Khi im lặng, đừng né tránh ánh mắt, cúi đầu, bồn chồn không yên, dùng tiếng cười căng thẳng để phá vỡ sự im lặng, hoặc có bất kỳ hành động nào thể hiện rằng “lúc này tôi rất không thoải mái”, bởi những hành vi này sẽ phá hỏng hiệu quả của sự im lặng.

Bạn nên dừng lại một chút, cho phép cảm giác không thoải mái tồn tại. Đây là một cách phát đi tín hiệu “lời nói và hành động của bạn thiếu tôn trọng” tới đối phương mà không làm tổn hại mối quan hệ.

Hormozi khuyên rằng, lần tới khi có người nói điều gì đó thiếu tôn trọng, bạn đừng đáp lại. Hãy đếm thầm đến 3, giữ vẻ mặt không cảm xúc, duy trì giao tiếp bằng mắt với đối phương, sau đó quan sát điều gì sẽ xảy ra tiếp theo.

Trong nhiều trường hợp, chỉ cần bạn truyền đạt cho đối phương tín hiệu “tôi không thể chấp nhận hành vi này”, họ thường sẽ lập tức thu mình lại và xin lỗi. Bạn không cần hét vào mặt họ, không cần trách móc họ, cũng không cần nói những câu như “Anh quá tệ, anh không tôn trọng tôi”.

Bà khuyên mọi người luyện tập trong những tình huống có rủi ro thấp. Chẳng hạn, có người ngắt lời bạn trong công việc, hoặc nói một câu thô lỗ, hay khách hàng đối xử với bạn cực kỳ lạnh nhạt.

Bà cho rằng việc luyện tập như vậy rất hữu ích, bởi khi thời điểm thực sự quan trọng đến, chẳng hạn cãi nhau với người yêu, hoặc khi bạn đang cố gắng hoàn tất một thương vụ lớn, bạn sẽ không cảm thấy mình không giỏi kỹ năng này, bởi bạn đã nắm vững nó thông qua việc luyện tập nhiều lần.

2. Lặp lại lời của đối phương

Hormozi chia sẻ rằng khi 19 tuổi, bà có một người bạn trai. Anh ấy luôn chất vấn động cơ của bà, chẳng hạn: “Có phải em đang ngoại tình sau lưng anh không? Tại sao em luôn ra ngoài chơi với bạn bè vào buổi tối?” Điều này khiến Hormozi rất phiền lòng, bởi bà chưa bao giờ làm điều gì phản bội anh ta.

Có lần họ tụ tập cùng một nhóm bạn. Bạn trai Hormozi lại lên tiếng ngầm buộc tội bà ngoại tình. Bà nhìn thẳng vào mắt anh ta, lặp lại nguyên văn những lời anh ta vừa nói: “Vậy ý anh là, bởi vì khi ở cùng bạn bè em không trả lời tin nhắn của anh trong vòng 5 phút, nên em đã ngoại tình?”

Hormozi nhớ lại: “Tôi nhớ lúc đó cả căn phòng trở nên im lặng, anh ấy có vẻ rất kinh ngạc. Bởi khi nghe tôi dùng chính lời của anh ấy để chất vấn lại, anh ấy không còn có thể núp sau những lời ám chỉ đó nữa. Những lời ấy nghe thật vô lý, bởi sự thật đúng là như vậy.”

Nhiều khi, nhiều người chỉ nhận ra mình nghe có vẻ vô lễ đến mức nào sau khi nghe chính lời nói của mình được diễn đạt lại theo một cách khác. Khi con người kích động và muốn xúc phạm bạn, thậm chí họ còn không biết mình đang nói gì.

Khi bạn lặp lại lời họ, họ sẽ thốt lên: “Ồ, tôi không thể tin được là vừa rồi mình lại nói những lời như vậy.” Vì vậy, cách làm này rất hiệu quả, nhiều khi có thể ngăn cuộc tranh cãi leo thang.

Tuy nhiên, khi lặp lại lời của đối phương, giọng điệu rất quan trọng. Tuyệt đối không dùng giọng chế giễu, khiêu khích, mà hãy bình tĩnh và trung lập nêu vấn đề ngược lại cho đối phương. Cách này không làm mâu thuẫn trở nên gay gắt hơn, mà cho thấy bạn đang cố gắng tìm hiểu.

3. Chuyển chủ đề

Khi có người không tôn trọng bạn, về bản chất họ đang cố kéo bạn vào khuôn khổ tư duy của họ, hoặc vào “luật chơi” do họ đặt ra, để họ làm chủ tình hình. Chẳng hạn, có lần Hormozi đang họp, một người đã gọi một thành viên trong đội ngũ là “ngu ngốc” trước mặt tất cả những người khác. Ngay lúc đó, một số người rõ ràng trở nên căng thẳng, trong khi một số người lại cười.

Đối mặt với tình huống này, Hormozi nghĩ: “Bây giờ phản ứng của mình sẽ dạy cho cả đội biết nên xử lý tình huống như thế nào?”

Vì vậy, bà nói: “Tôi nghe thấy rồi. Hôm nay chúng ta sẽ không nói chuyện theo cách này. Tiếp theo chúng ta sẽ thảo luận vấn đề này”.

Sau đó bà tiếp tục điều hành cuộc họp, không dành thêm sự chú ý cho hành vi thiếu tôn trọng của người đó. Khi ấy, điều bà muốn chỉ là để cuộc thảo luận tiếp tục và chuyển sự chú ý của những người khác sang nơi khác.

Sau đó, người này tìm đến Hormozi và xin lỗi về hành vi của mình, bởi qua cách bà chuyển chủ đề, anh ta nhận ra rằng bà không hài lòng với lời nói của anh ta.

Khi bạn chuyển chủ đề và không đáp lại sự thiếu tôn trọng của người khác, họ sẽ biết rằng không ai hùa theo trò của họ. Họ sẽ không thể tự mình tiếp tục chơi trò đó, mà sẽ cảm thấy mình thật ngớ ngẩn.

Nhà văn viết sách chiến lược người Mỹ Robert Greene đã nhiều lần bàn luận về vấn đề này. Ai thiết lập khuôn khổ của cuộc đối thoại, người đó kiểm soát cuộc đối thoại.

Vì vậy, khi có người không tôn trọng bạn, họ đang cố khiến bạn rơi vào trạng thái phòng thủ. Chuyển chủ đề thực chất là thiết lập lại khuôn khổ, truyền tải thông điệp: “Bây giờ chúng ta sẽ làm theo luật của tôi, chứ không phải luật của bạn”.

Khi bị xúc phạm, phản ứng đầu tiên của con người thường là kích động về mặt cảm xúc. Họ sẽ không nghĩ đến việc thử các chiến lược ứng phó, bởi những chiến lược này không thể thỏa mãn nhu cầu cảm xúc.

Nhưng bạn muốn cảm thấy tốt hơn, hay muốn tình hình trở nên tốt hơn? Bạn có thể hét lớn để có được sự giải tỏa trong chốc lát, hoặc cũng có thể sử dụng chiến lược để khiến bản thân trở nên mạnh mẽ hơn.

Khi chuyển chủ đề, nếu giọng điệu của bạn tỏ ra khinh miệt hoặc lạnh lùng, hoặc có ngôn ngữ cơ thể tiêu cực với đối phương, tình hình sẽ leo thang. Điều bạn cần làm là dẫn cuộc đối thoại ra khỏi khuôn khổ của đối phương, không rơi vào khuôn khổ của sự thiếu tôn trọng, mà chuyển khuôn khổ sang hướng tích cực và tiến về phía trước, tập trung vào nội dung mà bạn thực sự muốn thảo luận.

4. Rời đi

Đôi khi, lựa chọn tốt nhất mà bạn có thể làm chính là rời đi. Có lần bà Hormozi cùng người chồng đồng thời là đối tác kinh doanh của mình gọi điện cho một người. Khi đó, họ đang cân nhắc thiết lập một mối quan hệ hợp tác rất lớn với người này.

Trong cuộc gọi, bà Hormozi đặt cho ông ta một câu hỏi, nhưng đối phương lại nói: “Xin lỗi, cô em yêu. Cô là ai? Thư ký à?” Khi đó, Hormozi đáp: “Không, tôi là giám đốc điều hành kiêm nhà sáng lập, và tôi sẽ kết thúc cuộc gọi này”. Sau đó Hormozi rời khỏi cuộc gọi.

Bà cho biết, điều mà nhiều người không hiểu là một khi bạn bắt đầu tranh luận với người khác về “tại sao họ nên tôn trọng bạn”, thì bạn đã thua. Tranh luận về giá trị và phẩm giá của bản thân là quá hạ thấp mình. Khi bạn quay người rời đi, chính là đang nói: “Tôi không cần phải ở lại đây, hành vi này không thể chấp nhận được.”

Bà Hormozi nói: “Tôi thường nói với mọi người điều này: Hành động có sức mạnh hơn lời nói. Người ta sẽ không học được điều gì chỉ vì bạn hét vào mặt họ, sẽ không học được điều gì chỉ vì bạn nói với họ ‘anh thật tệ’, sẽ không học được điều gì chỉ vì bạn thành thật nói bất cứ điều gì với họ, thậm chí cũng sẽ không học được điều gì chỉ vì bạn xin lỗi họ. Họ học được thông qua việc bạn rời khỏi hiện trường, không đáp lại và chuyển chủ đề”.

Tuy nhiên, nếu dùng việc rời đi để ứng phó với mâu thuẫn, cũng cần biết chừng mực. Giả sử bạn đang cãi nhau với người yêu và đối phương nói những lời thiếu tôn trọng. Bạn nói: “Được rồi. Tôi sẽ đi.”

Nhưng bạn không nói cho đối phương biết mình đi đâu hoặc khi nào trở về, thực ra đây là trả đũa đối phương, sẽ khiến tình hình leo thang, chứ không phải là cách kiểm soát tình hình.

Hormozi tiết lộ khi bà cãi nhau với chồng, bà sẽ nói: “Tôi đi bộ một chút, 20 phút nữa tôi sẽ quay lại.” Bà cho rằng, bất kể xảy ra chuyện gì, nếu bạn vẫn muốn mối quan hệ này có cơ hội được hàn gắn, thì không cần phải hét lớn, khiến tình hình leo thang. Hơn nữa, việc hét vào mặt người khác có lợi gì cho sự tự tin và phẩm giá của bạn?

Hormozi cho biết, khi bà hét vào người khác, bà cảm thấy rất không thoải mái với chính mình. Bà sẽ nghĩ: “Mình không đến mức bất lực như vậy, đến nỗi phải hét vào mặt người khác mới có thể tạo ra sự ảnh hưởng.”

Bà hy vọng mình đã đạt đến cảnh giới khi phản ứng vẫn giữ được phẩm giá, thể hiện phong thái và sự tao nhã, có thể cải thiện tình hình mà không làm tổn hại lòng tự trọng của đối phương, đồng thời cảm thấy tự hào về cách mình phản ứng.

Khi bạn không thể chịu đựng được sự thất lễ của đối phương, bạn có thể nói: “Tôi cần rời đi một lát.” Đây là một cách tuyệt vời, vừa có thể thể hiện “tôi cần đi điều chỉnh cảm xúc một chút”, vừa cho thấy “tôi sẽ quay lại”.

Phần lớn thời gian, nếu bạn cho đối phương một chút thời gian, mọi người sẽ bình tĩnh lại và tự điều chỉnh, đặc biệt là khi họ nhận ra bạn không thể chấp nhận hành vi này.

5. Trì hoãn phản hồi

Đối mặt với người không tôn trọng bạn, lập tức đáp trả ngay tại chỗ tuy khiến người ta cảm thấy thỏa mãn, nhưng cũng là một cách nhìn thiển cận. Vì vậy, thay vì nghĩ “Làm thế nào để mình thắng ngay trong khoảnh khắc này?”, hãy suy nghĩ: “Làm thế nào để mình thắng về lâu dài?”

Hormozi lấy ví dụ rằng nhiều năm trước, có người kể một câu chuyện cười rất không thích hợp trong một cuộc họp của công ty, bầu không khí lập tức trở nên có phần nặng nề.

Khi đó bà rất tức giận và rất muốn lập tức chỉ ra vấn đề này. Nhưng đồng thời bà cũng biết rằng nếu phản ứng trước mặt mọi người, trọng tâm của cuộc họp sẽ chuyển sang câu chuyện cười đó, mọi người sẽ mất tập trung trong thời gian còn lại của cuộc họp và không thể tập trung vào công việc cần hoàn thành.

Vì vậy, bà nhìn người đó và nói: “Sau khi cuộc họp kết thúc, chúng ta sẽ nói về chuyện này”. Cả đội ngũ của Hormozi chứng kiến bà lấy lại bình tĩnh và chủ trì hai giờ còn lại của cuộc họp. Còn người đó buộc phải ngồi tại chỗ, đoán xem bà sẽ phản ứng như thế nào. Đến khi họ ngồi xuống nói chuyện, khí thế của người đó đã tiêu tan.

Hormozi nói: “Điều này không phải vì tôi đã nói gì, mà vì họ có thời gian suy nghĩ về việc mình đã làm. Tôi không chỉ dành cho bản thân thời gian để phản ứng theo một cách mang tính xây dựng, thay vì tức giận hoặc bốc đồng, mà còn cho họ thời gian để suy ngẫm về hành vi của mình.”

Bà cho biết, trong rất nhiều trường hợp, khi mọi người gặp phải những chuyện tương tự, họ thường lập tức phản ứng. Nhưng trong hơn 10 năm qua, bà liên tục nhận thấy những người lập tức đáp trả đều vì thế mà mất đi rất nhiều uy tín.

Nếu bạn muốn giành được sự tôn trọng của người khác, bạn phải hiểu khi nào cần lập tức phản ứng, và khi nào việc lập tức phản ứng ngược lại sẽ khiến tình hình trở nên nghiêm trọng hơn.

Sự tôn trọng không phải là thứ người khác vô duyên vô cớ quyết định trao cho bạn, mà là thứ bạn dạy người khác dành cho mình thông qua cách bạn phản ứng trước lời nói và hành động của họ. Khi có người thiếu tôn trọng bạn, phản ứng của bạn trong 10 giây đầu tiên có ảnh hưởng lớn hơn bất kỳ cuộc đối thoại nào sau đó.

Vì vậy, hãy diễn tập trước những tình huống này trong đầu và lên kế hoạch về cách bạn sẽ ứng phó, đồng thời khi thực sự đối mặt với chúng, hãy nhất quán thực hiện theo cách thân thiện nhất. Kiên trì theo thời gian sẽ có thể thay đổi cách người khác đối xử với bạn.