Bí mật đằng sau bàn ăn Nhật: Ăn sushi sao cho đúng phép tắc?

Khi du lịch Nhật Bản, hay ghé nhà hàng Nhật ngay nơi mình sống, nhiều người băn khoăn ăn sushi nên cầm bằng tay hay gắp bằng đũa. Câu trả lời nằm ở phép tắc dùng bữa của người Nhật.

Theo trang Japan Living Guide, các nhà hàng Nhật truyền thống, nhất là quán rượu kiểu Nhật izakaya hay những quán phục vụ món Nhật, thường có chỗ ngồi trải chiếu tatami. Khách ngồi trên đệm đặt ngay dưới sàn.

Phép tắc truyền thống của Nhật Bản yêu cầu khách cởi giày trước khi ngồi. Đừng đi tất bị thủng. Nếu cần vào nhà vệ sinh, khách có thể dùng dép của quán để sẵn.

Trước khi ăn, hãy lau tay bằng chiếc khăn ướt (oshibori) do nhân viên mang ra, và giữ ngón tay sạch sẽ suốt bữa. Tuyệt đối không dùng khăn này để lau mặt hay lau bàn.

Phép tắc dùng bữa ở Nhật Bản

Dưới đây là những phép tắc thực khách nên lưu ý khi ăn nhiều món, trong đó có sushi.

Món khai vị

Khi vào quán izakaya hay quán bar, khách thường được mang ra một đĩa khai vị nhỏ gọi là otōshi trước khi đồ uống lên bàn, kể cả khi không gọi món này. Khoản này tương tự “phí chỗ ngồi” (coperto) ở nhà hàng Ý.

Khách không muốn trả khoản phí này thì có thể từ chối món otōshi. Riêng quán nào ghi rõ đây là điều kiện bắt buộc khi vào quán thì khách phải tuân theo.

Sushi

Ăn sushi bằng tay hay bằng đũa là tùy thói quen mỗi người, cách nào cũng được. Điều quan trọng là cố ăn gọn mỗi miếng trong một lần, nhiều nhất là cắn làm hai, và đừng đặt miếng sushi đã cắn dở trở lại đĩa.

Khi ăn, có thể chấm thêm một chút nước tương và mù tạt. Tuy nhiên, ở một số quán sushi cao cấp, đầu bếp đã nêm nếm kỹ từng miếng nên khách chỉ việc ăn luôn, không cần chấm thêm. Nếu món nào có cách thưởng thức riêng, đầu bếp sẽ hướng dẫn.

Cà ri

Cà ri Nhật giống một món hầm vị hơi ngọt, mùi nhẹ, khác hẳn cà ri Ấn Độ nhiều gia vị hay cà ri Đông Nam Á nấu với nước cốt dừa. Món này thường rưới lên cơm, ăn bằng thìa chứ không dùng đũa.

Canh miso

Canh miso thường đựng trong bát có nắp. Khi ăn, hãy mở nắp, bưng bát lên và uống thẳng từ bát như uống nước bằng cốc. Nếu trong canh có đậu phụ, rau củ hay cá, có thể dùng đũa gắp.

Tempura

Tempura là món chiên rất được ưa chuộng trong ẩm thực Nhật, thường là hải sản hoặc rau củ nhúng bột rồi chiên. Cũng như sushi, khi ăn tempura nên cắn càng ít lần càng tốt.

Với miếng to như tempura tôm, có thể cắn một miếng trước, rồi đặt phần còn lại gọn gàng vào đĩa của mình. Tuyệt đối không đặt lại vào đĩa chung.

Món tempura ngon hay không phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu tươi, thời gian chiên và thời điểm vớt khỏi chảo dầu. Nếu muốn thử làm ở nhà, bạn có thể tham khảo lời khuyên của ông Saotome Tetsuya, chủ một quán tempura nổi tiếng ở Tokyo, người được mệnh danh là “thần tempura”.

Kushiage

Kushiage là món chiên xiên que bắt nguồn từ vùng Kansai, nằm đâu đó giữa tempura và món thịt heo chiên xù cắt dày. Người ta xiên các loại nguyên liệu vào que tre, phủ một lớp bột mỏng rồi chiên vừa tới.

Món này thường ăn kèm một loại nước chấm làm từ nước tương, vị thanh mà đậm đà. Quán thường đặt trên bàn một hũ nước chấm dùng chung để khách nhúng cả xiên vào.

Có điều, chấm lại lần thứ hai là việc rất bất lịch sự. Hầu hết các quán đều dán thông báo bằng nhiều thứ tiếng, nhắc khách không chấm lại.

Shabu-shabu

Shabu-shabu là món lẩu nhỏ kiểu Nhật, cách ăn đơn giản. Thực khách nhúng những lát thịt sống thái mỏng vào nồi nước dùng, thịt vừa đổi màu thì gắp ra, ăn cùng các loại rau và đồ ăn kèm.

Mì nước

Trong văn hóa Nhật, húp mì nước như ramen thành tiếng là điều chấp nhận được, lại còn giúp sợi mì đang nóng bỏng nguội bớt. Chỉ cần chú ý đừng để nước bắn sang người bên cạnh.

Ăn xong thanh toán thế nào?

Ăn xong mà nhân viên chưa mang hóa đơn đến, bạn có thể nói “Xin tính tiền” (O-kaikei onegaishimasu hoặc O-kanjo onegaishimasu) để gọi hóa đơn, rồi cầm hóa đơn ra quầy thu ngân gần cửa ra vào để thanh toán.

Ở những nơi thoải mái như quán izakaya, khách cũng có thể bắt chéo hai ngón trỏ thành hình chữ “X” để ra hiệu tính tiền. Ở nhà hàng trang trọng thì nên tránh cử chỉ này.

Tại Nhật, nhiều quán nhỏ không thuộc chuỗi chỉ nhận tiền mặt, nên nếu định trả bằng thẻ, tốt nhất hãy hỏi trước.

Nhật Bản cũng không có văn hóa tiền boa, vì vậy khi rời đi, đừng để tiền lại trên bàn hay quầy. Nếu không, nhân viên quán có thể đuổi theo ra tận đường để trả lại số tiền bạn “bỏ quên”.

Còn đồ ăn thừa thì có mang về được không? Rất tiếc, Nhật Bản không có thói quen này. Nếu xin hộp đựng mang về, gần như chắc chắn bạn sẽ nhận câu trả lời “No” (không).

Các nhà hàng Nhật thường không muốn khách mang đồ ăn về, có nơi còn cấm hẳn, vì lo khách bảo quản không đúng cách khiến thức ăn hỏng và gây hại cho sức khỏe.

“Không lãng phí thức ăn” là một phần quan trọng trong phép tắc dùng bữa của người Nhật, vì vậy hãy gọi món vừa với sức ăn của mình. Ở một số nhà hàng buffet, khách không ăn hết phần đã gọi còn bị phạt thêm tiền.