80% doanh nghiệp Mỹ coi trọng bằng đại học giữa làn sóng AI

Thăm dò mới của Gallup và Quỹ Lumina cho thấy đa số nhà tuyển dụng Mỹ vẫn coi trọng bằng đại học, dù một số chuyên gia liên tục cho rằng AI sắp khiến lao động con người lỗi thời.

Những người này còn cho rằng tấm bằng đại học 4 năm không còn đáng để đầu tư.

80% nhà tuyển dụng chuộng người có bằng

Hai tổ chức này công bố báo cáo khảo sát chung hôm thứ Hai (19/10), cho thấy phần lớn nhà tuyển dụng Mỹ ưu tiên tuyển ứng viên có bằng cấp.

Cuộc khảo sát hỏi ý kiến 2.500 người phụ trách quyết định tuyển dụng tại Mỹ, 68% ưu tiên tuyển người chí ít phải có bằng cử nhân; tính cả bằng cao đẳng tỷ lệ này là 71%.

Có tới 80% nhà tuyển dụng muốn chọn người có bằng đại học, dù với cả những vị trí không đòi hỏi bằng cấp.

60% nhà tuyển dụng tin vào giáo dục đại học

Khảo sát cho thấy 60% nhà tuyển dụng được hỏi rất tin tưởng hoặc khá tin tưởng vào giáo dục đại học.

Người dân Mỹ thì kém tin tưởng hơn nhiều. Chỉ 38% có cùng mức tin tưởng, giảm mạnh so với 57% vào năm 2015, khi Gallup lần đầu đặt câu hỏi này.

AI khiến tấm bằng quan trọng hơn

Nhiều người lo AI sẽ thay thế công việc văn phòng và làm tấm bằng mất giá. Nhà tuyển dụng lại nhìn khác.

Gần một nửa (48%) người phụ trách tuyển dụng dự đoán AI sẽ khiến bằng đại học quan trọng hơn trong 5 năm tới. Chỉ 26% nghĩ tấm bằng sẽ kém quan trọng đi.

Công chúng nghĩ ngược lại: 46% người Mỹ cho rằng AI sẽ làm giảm tầm quan trọng của bằng đại học, chỉ 20% tin tấm bằng sẽ quan trọng hơn.

Khảo sát không nêu lý do khiến nhà tuyển dụng nhận định như vậy.

Trong bài bình luận đăng trên Fox News hôm thứ Bảy (24/10), ông Kent Ingle, hiệu trưởng Đại học Southeastern ở bang Florida, cho rằng tự động hóa đang lan sang ngày càng nhiều công việc lặp lại. Khi đó, những phẩm chất riêng của con người như giao tiếp, giải quyết vấn đề phức tạp và khả năng thích nghi sẽ càng được coi trọng. Theo ông, tấm bằng có thể dùng làm căn cứ để đánh giá một người có những năng lực đó hay không.

Bỏ yêu cầu bằng cấp nhưng vẫn chuộng bằng cấp

Những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp và chính quyền các bang đã bỏ yêu cầu bằng cấp khi tuyển người.

Tuy nhiên, nghiên cứu của Trường Kinh doanh Harvard và Viện Burning Glass (phòng nghiên cứu dữ liệu thị trường lao động độc lập, phi lợi nhuận của Mỹ) phát hiện sau khi bỏ yêu cầu này, số nhân viên không có bằng cử nhân được nhận vào làm chỉ tăng nhẹ. Điều đó cho thấy nhà tuyển dụng sửa câu chữ trong tin tuyển dụng nhanh hơn sửa thói quen chọn người.

Sinh viên mới ra trường vẫn gặp khó

Dù vậy, sinh viên mới tốt nghiệp không dễ tìm việc. Số liệu của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York cho thấy trong quý II/2026, tỷ lệ thất nghiệp của người mới tốt nghiệp đại học vào khoảng 5,6%, còn 42% đang làm những công việc vốn không đòi hỏi bằng đại học.

Xét về thu nhập chung, năm 2025, thu nhập trung vị (mức ở giữa khi xếp từ thấp đến cao) của lao động từ 25 tuổi trở lên có bằng cử nhân là 1.578 USD mỗi tuần, so với 966 USD của người chỉ tốt nghiệp trung học. Người có bằng cử nhân cũng có tỷ lệ thất nghiệp thấp hơn rõ rệt.

Nhà tuyển dụng chưa hài lòng với trình độ sinh viên

Khảo sát lần này cũng cho thấy đa số nhà tuyển dụng chưa hài lòng với mức độ sẵn sàng đi làm của sinh viên tốt nghiệp.

Một nghiên cứu trước đó của Gallup và Quỹ Lumina ghi nhận chỉ 54% nhà tuyển dụng đồng ý rằng các trường đại học đào tạo ra sinh viên có kỹ năng doanh nghiệp cần. Khoảng 70% cho biết sinh viên mới ra trường vẫn phải được đào tạo thêm, ít nhất ở mức vừa phải, mới làm tốt công việc.

Trong khi đó, số sinh viên bậc đại học nhập học mùa xuân 2026 tăng 1,3%, lên 15,5 triệu người, theo Trung tâm Nghiên cứu National Student Clearinghouse của Mỹ.

Một số bài báo liên quan nhận định các trường đại học cần gắn chương trình học chặt hơn với kỹ năng doanh nghiệp cần, còn nhà tuyển dụng nên mở thêm nhiều vị trí khởi đầu chất lượng cho sinh viên mới ra trường.