McKinsey: 11 triệu lao động Mỹ có thể phải đổi nghề vì AI trong 10 năm tới

Tinh Vũ
•
Thứ Ba, 13/10/2026

Viện Nghiên cứu Toàn cầu McKinsey dự báo khoảng 11 triệu lao động Mỹ, tức 7% lực lượng lao động, có thể phải đổi nghề trong 10 năm tới do AI và tự động hóa.

Báo cáo McKinsey công bố hôm 29/9 ước tính đến năm 2035, trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các công nghệ tự động hóa khác có thể làm nhu cầu đối với các vị trí hiện có giảm 21%, tương đương 36 triệu việc làm.

Khoảng 25 triệu người lao động vẫn có thể tiếp tục làm nghề hiện tại, dù tính chất công việc có thể thay đổi. Số còn lại, khoảng 11 triệu người, sẽ phải chuyển sang lĩnh vực khác.

Ở chiều ngược lại, làn sóng AI có thể giúp kinh tế Mỹ tạo thêm hơn 40 triệu việc làm mới trong thập niên tới, CNBC đưa tin.

“Tin tốt là nhu cầu việc làm mới sẽ vượt số vị trí mất đi do thay đổi công nghệ”, ông Tanguy Catlin, Giám đốc Viện Nghiên cứu Toàn cầu McKinsey, nói.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý con đường nghề nghiệp phía trước có thể đầy thử thách với những người có công việc chịu tác động của tự động hóa.

10 nhóm nghề chịu tác động lớn nhất

Báo cáo liệt kê 10 nhóm nghề chịu ảnh hưởng nặng nhất, dựa trên số lao động toàn thời gian, tỷ lệ giờ làm hiện nay có thể bị tác động và mức giảm nhu cầu lao động ước tính do tự động hóa:

Văn phòng và hỗ trợ hành chính: 18 triệu lao động toàn thời gian; 81% giờ làm bị tác động; nhu cầu lao động giảm 38%.
Nông nghiệp, ngư nghiệp và lâm nghiệp: 400 nghìn lao động; 76% giờ làm bị tác động; nhu cầu giảm 43%.
Kỹ thuật và phân tích: 5,2 triệu lao động; 70% giờ làm bị tác động; nhu cầu giảm 22%.
Chế tạo và sản xuất: 8,5 triệu lao động; 68% giờ làm bị tác động; nhu cầu giảm 25%.
Bán lẻ và bán hàng: 13,3 triệu lao động; 67% giờ làm bị tác động; nhu cầu giảm 27%.
Kinh doanh và tài chính: 10,5 triệu lao động; 62% giờ làm bị tác động; nhu cầu giảm 18%.
Dịch vụ ăn uống: 13,7 triệu lao động; 60% giờ làm bị tác động; nhu cầu giảm 31%.
Nghệ thuật, truyền thông và giải trí: 1,9 triệu lao động; 58% giờ làm bị tác động; nhu cầu giảm 13%.
Vận tải và hậu cần: 13,8 triệu lao động; 55% giờ làm bị tác động; nhu cầu giảm 30%.
Lắp đặt và sửa chữa: 6,1 triệu lao động; 54% giờ làm bị tác động; nhu cầu giảm 15%.

Nhiều nghề sẽ được “định hình lại”

Ông Catlin cho rằng tự động hóa phổ biến hơn không phải lúc nào cũng kéo nhu cầu lao động đi xuống. Một số công việc nhiều khả năng sẽ được AI “định hình lại” hoặc nâng lên, thay vì bị thay thế hẳn.

Ngành luật là một ví dụ. Tự động hóa có thể tác động đến 47% thời gian làm việc trong lĩnh vực này, nhưng nhu cầu lao động dự kiến chỉ giảm 18%.

Luật sư “trước đây thường dành nhiều thời gian cho việc nghiên cứu”, trong khi nay AI có thể đảm nhận nhiều việc trong số đó, ông Catlin giải thích. Vì vậy, họ sẽ dành nhiều thời gian hơn cho những việc cần đến khả năng phán đoán của con người.

“Vị trí hay chức danh của bạn có thể vẫn giữ nguyên, nhưng cách bạn phân bổ thời gian đang thay đổi rất lớn”, ông nói.

Ông nhấn mạnh cần phân biệt khối lượng công việc “về lý thuyết có thể tự động hóa” với khối lượng “sẽ thực sự được tự động hóa” trong một tổ chức. Báo cáo viết: “Công nghệ quyết định điều gì có thể xảy ra, còn quyết định của ban lãnh đạo quyết định các khả năng đó thành hiện thực nhanh đến đâu”.

Dựa trên cách phân biệt này, báo cáo ước tính số lao động phải đổi nghề có thể từ 6 triệu đến 16 triệu người, với mức cơ sở là 11 triệu.

Đổi nghề “không hề dễ dàng”

Ông Catlin cho biết bước sang một vị trí hoàn toàn mới “không hề dễ dàng” với 11 triệu người buộc phải chuyển việc.

Cứ 7 người trong số này thì chỉ 1 người có lối đi “thẳng” vào vị trí mới trong các lĩnh vực đang nổi lên. Họ có thể tìm được việc cần kỹ năng tương tự, chứng chỉ dễ lấy, lương bằng hoặc cao hơn trước.

Trong khi đó, gần 45% số lao động phải chuyển việc có thể đối mặt với con đường “chưa từng có”: chuyển nơi ở, nâng cao đáng kể tay nghề hoặc lấy chứng chỉ mới, và thường nhận lương thấp hơn chỗ làm cũ.

“Lấy được các chứng chỉ này có thể đòi hỏi đầu tư thời gian và tiền bạc, và đó sẽ là khó khăn của người lao động”, ông Catlin lưu ý.

Mỗi năm cần khoảng 770 nghìn lao động chuyển sang nhóm nghề khác. Tốc độ này nhanh gấp khoảng 3,6 lần mức trung bình trong lịch sử.

Ông Catlin cho rằng cuộc chuyển đổi này “là khả thi”, nhưng muốn thành công thì giới chủ và chính phủ cần có “kế hoạch ở cấp hệ thống” để giúp người lao động nâng cao kỹ năng. Theo ông, người lao động “không thể tự mình lấp các khoảng trống kỹ năng này”.

Ông khuyên người lao động rèn kỹ năng giải quyết vấn đề, giao tiếp, cộng tác, tư duy phản biện, sự tò mò và tinh thần ham học, vì những kỹ năng này sẽ “giúp bạn có công việc tốt hơn” và “giữ được sự vững vàng khi thế giới không ngừng thay đổi”.

“Tốc độ thay đổi sẽ không bao giờ chậm như hôm nay”, ông Catlin nói thêm. “Vì vậy, chúng ta cần một lực lượng lao động sẵn sàng thích nghi, không ngừng cải thiện và học hỏi liên tục”.

Bài liên quan: