Bùng nổ AI, nhiều tiến sĩ công nghệ ở Thung lũng Silicon mất việc, khó tìm việc mới

Lý Ngôn
•
Thứ Sáu, 09/10/2026

Thung lũng Silicon của Mỹ thu hút 92 tỷ USD vốn mạo hiểm năm ngoái, phần lớn vào AI, nhưng nhiều kỹ sư, nhà khoa học từng hưởng lương hơn 300 nghìn USD/năm nay mất việc, khó tìm việc mới.

Ảnh minh họa. (Ảnh: Michael Vi/Shutterstock)

Chỉ số Thung lũng Silicon 2026 do tổ chức Joint Venture Silicon Valley công bố cho thấy khu vực này thu hút 92 tỷ USD vốn đầu tư mạo hiểm trong năm ngoái, trong đó 83% chảy vào các công ty AI. Cùng kỳ, số việc làm công nghệ tại đây lại giảm 13.100 vị trí.

Riêng nửa đầu năm 2026 đã có 7.295 người bị cắt giảm, gần bằng con số của cả năm 2025.

Trên toàn nước Mỹ, số vị trí tuyển dụng ngành phần mềm hiện thấp hơn 23% so với trước đại dịch.

Tiến sĩ ở nhà trông con, tự học làm ứng dụng AI

Làn sóng này đánh thẳng vào giới trí thức gốc Hoa có học vị cao. Tiến sĩ Yang Jin mất việc tại một công ty công nghệ sinh học, sau đó gửi đi vài chục bộ hồ sơ mà không nhận được hồi âm nào.

Phòng thí nghiệm ngày càng tự động hóa, cánh tay robot dần thay thế các thao tác thủ công lặp lại, khiến vị trí tuyển dụng trong ngành càng ít đi.

Bà Jin ở nhà chăm con và tự học cách xây dựng ứng dụng AI, với hy vọng mở ra hướng đi mới cho sự nghiệp.

Chồng bà, ông Xingtao Zhao, làm việc cho Google hơn 10 năm rồi chuyển sang một công ty khởi nghiệp về thực tế tăng cường (AR), và cũng bị cắt giảm tại đây. Dù có bằng tiến sĩ về học máy, ông đã phỏng vấn tại hơn 10 công ty xe tự lái và mô hình AI mà vẫn chưa có kết quả.

Hiện ông Zhao cùng một người bạn trong ngành tài chính, cũng đang thất nghiệp, sử dụng AI để giao dịch chứng khoán định lượng. Ông coi đây là việc chính để tự xoay xở, còn tìm việc chỉ là việc phụ.

120 bộ hồ sơ, 6 vòng phỏng vấn, không một lời mời

Một nhà khoa học khác, có bằng tiến sĩ học máy và từng làm việc tại Amazon, kể với New York Post rằng ông quay lại thị trường lao động sau khi khởi nghiệp thất bại. Trong hai tháng, ông nộp 120 bộ hồ sơ và có nơi ông đã vượt qua cả 6 vòng phỏng vấn, nhưng cuối cùng vẫn không nhận được lời mời làm việc nào.

Ông nhận xét các công ty công nghệ hiện chuộng tuyển kỹ sư cấp cơ sở, những người chỉ cần nghe lời và viết mã. Kinh nghiệm khởi nghiệp lại trở thành điểm trừ.

Gánh nặng tiền vay mua nhà và chi phí gia đình khiến ông tính đến cả việc xin trợ cấp xã hội nếu cạn tiền tiết kiệm.

“Nếu thật sự đến bước đó, tôi chỉ còn cách liều, không còn nghĩ đến thể diện nữa”, ông nói.

Tiền đổ vào AI, nhân sự bị cắt

Các nhà phân tích mà New York Post dẫn lời cho rằng nghịch lý “bùng nổ đi cùng sa thải” bắt nguồn từ chi phí phát triển AI rất cao, buộc doanh nghiệp cắt giảm nhân sự và chi tiêu ở các bộ phận khác để dồn nguồn lực.

Làn sóng cắt giảm mang tính cơ cấu này còn diễn ra nhanh hơn vì nhiều công ty đã tuyển quá nhiều người trong đại dịch, rồi thu gọn đội ngũ sau khi đưa AI tạo sinh vào sử dụng.

Số liệu của công ty tuyển dụng Challenger, Gray & Christmas cho thấy từ đầu năm đến nay, doanh nghiệp Mỹ đã quy rõ hơn 116 nghìn trường hợp cắt giảm là do đưa AI vào sử dụng và chuyển đổi sang AI.

Sau cú sốc mất việc đột ngột, cựu nhân viên Google Basem Istanbouli lập nhóm đi bộ đường dài “(un) PTO” dành cho người nghỉ việc. Nhóm nhanh chóng lên gần 1.800 thành viên.

Những người làm công nghệ trong nhóm hẹn nhau đi bộ, uống cà phê và cùng làm việc vào ngày thường. Họ dựa vào mạng lưới quan hệ ngoài công việc để giúp nhau vượt qua giai đoạn khó khăn của sự nghiệp.

Ông Zhao cho rằng AI tuy khiến nhiều công việc truyền thống biến mất, nhưng chắc chắn cũng sẽ tạo ra những cơ hội và vị trí mới.