Trợ lý AI mua sắm thay người dùng: Tiện lợi hay tiềm ẩn rủi ro?

Cây bút Nicole Nguyen của Wall Street Journal (Mỹ) dùng thử các trợ lý AI cá nhân như Muse của Meta, thấy chúng hữu ích nhưng có lẽ chưa nên giao dữ liệu cá nhân cho các trợ lý này.

Muse của Meta, Dots của OpenAI và Instinct là những trợ lý AI cá nhân đang được chú ý thời gian gần đây. Sau khi dùng thử, Nicole Nguyen đánh giá các sản phẩm này có ích nhưng đôi khi lại gây thêm rắc rối. Còn có nên giao dữ liệu cá nhân cho chúng hay không, câu trả lời có lẽ là “chưa được”.

Khác với chatbot chỉ biết trả lời câu hỏi, trợ lý AI có thể tự nhấp chuột, thao tác trên máy tính hay trang web để hoàn thành công việc.

Trước đây, chỉ người rành công nghệ mới sử dụng được loại công cụ này. Có người còn mua riêng một chiếc Mac Mini để chạy trợ lý AI ngay trên máy. Nay người dùng chỉ cần tải ứng dụng, mở khung chat là có thể ra lệnh bất cứ lúc nào trên điện thoại hay máy tính xách tay.

Số liệu của Sensor Tower cho thấy Muse đã vượt 5 triệu lượt tải. Instinct đang tạo cơn sốt tại Thung lũng Silicon, còn OpenAI vừa ra mắt Dots, xây dựng trên nền ChatGPT. Instinct hiện miễn phí, Muse miễn phí nhưng giới hạn lượt dùng mỗi tuần, còn Dots yêu cầu gói ChatGPT trả phí 100 USD mỗi tháng.

Hữu ích nhưng cần nhiều dữ liệu

Tác giả gửi cho Muse một tin nhắn thoại, nhờ lên kế hoạch cho chuyến đi Thụy Sĩ. Muse lập ngay một trang web liệt kê mọi chi tiết và còn chủ động đề nghị đặt chỗ giúp.

Trong tòa nhà nơi tác giả sống, một người hàng xóm chụp ảnh giá sách, kết nối Google Sheets với Muse để trợ lý tự thêm tên sách vào bảng tính chung theo dõi đồ cho mượn.

Tuy nhiên, muốn trợ lý AI thật sự hữu dụng thì phải cung cấp rất nhiều dữ liệu, và các ứng dụng này liên tục nhắc người dùng chia sẻ thêm. Kết nối cả những tài khoản nhạy cảm như email thì rủi ro càng cao.

Tác giả còn chỉ ra rằng Instinct chạy bên trong ứng dụng chat, người dùng không thấy trợ lý đang làm gì. Họ cũng không thể giành lại trình duyệt để tự nhập thông tin đăng nhập hay thanh toán. Sự thiếu minh bạch này khiến tác giả bất an. Muse thì có trình duyệt cho phép xem trực tiếp và giành quyền điều khiển.

Nicole Nguyen lưu ý, dùng thử xong mà muốn ngừng thì không chỉ ngắt các “trình kết nối”, mà còn phải xóa sạch bộ nhớ của trợ lý.

Rao bán đất giá 1 USD

Rủi ro lớn hơn là trợ lý AI vượt khỏi tầm kiểm soát.

Khi nhờ Dots hủy một gói đăng ký, tác giả yêu cầu rõ rằng chính mình sẽ bấm nút hủy, và Dots đã làm đúng như vậy.

Ông James Frakes ở Los Angeles thì không may mắn như thế. Ông dùng Muse trả lời người mua hỏi về các lô đất trống ông rao trên Facebook Marketplace. Trợ lý được phép tự nhắn trực tiếp mà không cần hỏi ý ông khi cuộc trò chuyện chững lại. Riêng khi người mua trả giá hay thương lượng, trợ lý phải báo ông trước.

Sáng thứ Hai thức dậy, ông Frakes phát hiện trợ lý đã nhắn cho hơn chục người mua rằng mỗi lô đất có giá “1 USD”. Những lô đất này thường được bán với giá từ 20 nghìn đến 100 nghìn USD.

Người phát ngôn của Meta gọi đây là “lỗi hiển thị”: trong một số tình huống hạn chế, trợ lý đã gửi ký tự sai trong tin nhắn đi. Meta cho biết lỗi đã được khắc phục.

Theo tác giả, bắt trợ lý AI chờ người xác nhận trước khi hành động sẽ bất tiện hơn, nhưng có thể tránh được những hậu quả tai hại.

Internet chưa sẵn sàng cho trợ lý AI

Trợ lý AI của tác giả thường bị chặn lại ở bước xác minh người thật trên các trang như trang của hãng hàng không Lufthansa. Amazon đã chặn Muse, ChatGPT và Claude mua hàng trên trang của mình.

Về quyền riêng tư, Meta sẽ ra mắt chế độ mã hóa cho Muse để chính công ty không xem được người dùng đang làm gì. Dù vậy, tác giả muốn dùng trợ lý AI của những công ty vốn đã nắm dữ liệu quan trọng của mình, như Apple hay Google.

Hiện Siri AI chưa làm được những việc tác giả giao cho các trợ lý khác. Gemini Spark có thể gom từ các dịch vụ của Google những giấy tờ cần cho hồ sơ xin Global Entry, nhưng tính năng này cũng còn hạn chế.

Nicole Nguyen cho rằng không phải việc vặt hằng ngày nào cũng cần làm cho nhanh. Còn nếu trợ lý AI giúp thoát khỏi một cách an toàn, đáng tin cậy những thủ tục như yêu cầu hoàn tiền vé máy bay, hợp đồng bảo hiểm hay hồ sơ vay mua nhà, tác giả sẵn lòng nhận sự trợ giúp đó.