Thấy gì qua danh sách “250 nhà đổi mới đương thời hàng đầu” của Forbes

Trong thời điểm Hoa Kỳ chuẩn bị bước sang dấu mốc lịch sử 250 năm lập quốc, danh sách “250 nhà đổi mới đương thời hàng đầu” do Forbes công bố hôm 11/2 không chỉ là bản tổng kết các thành tựu đương đại, mà còn là sự nhìn nhận lại bản chất của “đổi mới sáng tạo”. Từ việc tỷ phú Elon Musk đứng đầu bảng xếp hạng, đến việc CEO NVIDIA Jensen Huang lọt vào top 5, danh sách trải rộng nhiều lĩnh vực như công nghệ, tài chính, điện ảnh… đã phản ánh sâu sắc diện mạo phức hợp của hệ sinh thái đổi mới hiện đại, cũng như lợi thế đặc thù của Hoa Kỳ với tư cách một quốc gia nhập cư.

Từ nhà phát minh đến người kiến tạo hệ sinh thái

Forbes nhấn mạnh, 250 nhân vật trong danh sách đều kế thừa “tinh thần Edison”, song khái niệm này ở thế kỷ XXI đã được tái định nghĩa. Nhà đổi mới hiện đại không còn chỉ là các nhà khoa học tiến hành phát minh trong phòng thí nghiệm, mà là những nhà lãnh đạo kinh doanh có khả năng đưa công nghệ đột phá ra thị trường, xây dựng mô hình thương mại bền vững, từ đó thay đổi — thậm chí tạo ra — các ngành công nghiệp hoàn toàn mới.

Sự chuyển dịch trong định nghĩa này phản ánh quá trình tiến hóa của bản chất đổi mới. Trong môi trường kinh tế đầy phức tạp ngày nay, đổi mới thực sự đòi hỏi đồng thời nhiều năng lực: tầm nhìn công nghệ, nhạy bén thương mại, năng lực lãnh đạo tổ chức, kỹ năng vận hành vốn, cùng khả năng xây dựng câu chuyện thuyết phục nhà đầu tư, nhân viên và công chúng. Nói cách khác, các nhà đổi mới hàng đầu hiện đại chính là “động cơ lõi” của hệ thống đổi mới — họ không chỉ tạo ra công nghệ mà còn kiến tạo toàn bộ hệ sinh thái xoay quanh công nghệ đó.

Quy trình bình chọn lần này cũng thể hiện tinh thần đổi mới. Forbes sàng lọc từ gần 1.000 ứng viên, áp dụng mô hình “hợp tác người – máy” chưa từng có. Ngoài hội đồng giám khảo truyền thống, ban biên tập còn đưa vào hai mô hình AI là ChatGPT và Gemini để phân tích xếp hạng theo cùng tiêu chí, sau đó tổng hợp toàn bộ kết quả đánh giá.

Elon Musk đứng đầu: Hình mẫu “từ 0 đến 1” xuyên lĩnh vực

Tỷ phú Elon Musk, 54 tuổi, xếp hạng nhất — kết quả vừa nằm trong dự đoán, vừa mang ý nghĩa thời đại sâu sắc. Thành tựu của ông không chỉ ở việc sáng lập nhiều doanh nghiệp thành công, mà còn ở năng lực đổi mới xuyên lĩnh vực hiếm có. Từ hãng xe điện Tesla, công ty không gian SpaceX, công ty chip não Neuralink, công ty AI xAI, đến doanh nghiệp hạ tầng đường hầm The Boring Company — đế chế của Musk trải rộng 5 lĩnh vực hoàn toàn khác biệt: giao thông, không gian, công nghệ thần kinh, trí tuệ nhân tạo và hạ tầng.

Forbes chỉ ra ông Musk là doanh nhân duy nhất trong lịch sử xây dựng được các công ty trị giá hàng chục tỷ USD ở 5 lĩnh vực khác nhau. Thành tựu này đòi hỏi không chỉ tầm nhìn công nghệ xuất sắc mà còn năng lực thực thi phi thường, khả năng chấp nhận rủi ro cực cao và năng lực tích hợp nguồn lực. Mô hình thành công của ông phản ánh đặc trưng quan trọng của đổi mới hiện đại: nhiều “ngành công nghiệp tương lai” có rào cản vốn và công nghệ cực lớn, startup thông thường khó tiếp cận, nhưng các nhà đổi mới hàng đầu có thể mở toang cánh cửa thị trường và vốn bằng việc chấp nhận rủi ro cực hạn và xây dựng câu chuyện dài hạn.

Quan trọng hơn, ông Musk đại diện cho một dạng “năng lực đổi mới có thể lặp lại” — không chỉ đào sâu một lĩnh vực, mà sở hữu phương pháp luận đổi mới mang tính hệ thống, có thể liên tục tái tạo mô hình khởi nghiệp “từ 0 đến 1” ở nhiều ngành mới nổi.

Jensen Huang xếp thứ 5: Từ card đồ họa game đến “trái tim” kinh tế AI

CEO NVIDIA Jensen Huang đứng thứ 5, phản ánh vị thế then chốt của ông trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo. Forbes nhận định con đường thành công của ông là đặt cược sớm vào điện toán song song, qua đó chuyển đổi thị trường card đồ họa phục vụ game thủ nhỏ hẹp thành động cơ lõi của nền kinh tế AI với doanh thu thường niên khoảng 187 tỷ USD.

Thành công của ông Huang thể hiện 3 tầng đổi mới:

• Kiên định lộ trình công nghệ, theo đuổi dài hạn: Trước khi làn sóng AI bùng nổ, NVIDIA đã liên tục đầu tư vào GPU và điện toán song song, xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh từ phần cứng, driver, công cụ phát triển đến giải pháp đám mây — nhờ đó trở thành tiêu chuẩn ngành khi nhu cầu AI bùng phát.
• Sức mạnh của đổi mới nền tảng: NVIDIA không chỉ bán chip mà còn kiến tạo hạ tầng khiến startup AI, nhà cung cấp cloud và giới học thuật đều phụ thuộc — tương đương “công ty điện nước” của kỷ nguyên AI.
• Khả năng dự báo xu thế và tái định vị doanh nghiệp: NVIDIA chuyển mình từ công ty card đồ họa thành “nhà cung cấp hạ tầng AI” — đây là lựa chọn chiến lược, không phải tiến hóa tự nhiên.

Thành công của ông Jensen Huang với tư cách một doanh nhân gốc Hoa nhập cư từ Đài Loan cũng cho thấy vai trò nổi bật của doanh nhân Hoa kiều trong đổi mới công nghệ toàn cầu, đồng thời phản ánh tính cởi mở và bao dung của hệ sinh thái đổi mới Hoa Kỳ.

Ảnh hưởng bền vững của các ông lớn công nghệ: Bezos, Gates và Lucas

Xếp thứ 2 và 3 lần lượt là nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos và nhà sáng lập Microsoft Bill Gates — đại diện cho đỉnh cao đổi mới công nghệ của thế hệ trước.

Ông Bezos không chỉ xây dựng nền tảng thương mại điện tử lớn nhất thế giới, mà quan trọng hơn còn mở ra kỷ nguyên điện toán đám mây thông qua AWS, thay đổi hoàn toàn cách vận hành hạ tầng CNTT doanh nghiệp. Trong khi đó, ông Bill Gates định hình tiêu chuẩn năng suất của kỷ nguyên PC với Windows và Office, đồng thời về sau thông qua hoạt động từ thiện đã trở thành hình mẫu chuyển hóa từ tinh hoa công nghệ sang người giải quyết các vấn đề toàn cầu.

Đáng chú ý, đạo diễn Hollywood George Lucas — xếp thứ 4 — là người duy nhất trong top 5 không thuộc lĩnh vực công nghệ. Việc ông được chọn cho thấy định nghĩa đổi mới có độ bao trùm rộng: Ông Lucas không chỉ thiết lập chuẩn mực hình ảnh cho phim khoa học viễn tưởng hiện đại qua loạt Star Wars, mà còn thay đổi mô hình thương mại của ngành điện ảnh thông qua hệ sinh thái hàng hóa ăn theo và nhượng quyền, biến phim ảnh từ doanh thu phòng vé đơn thuần thành đế chế công nghiệp văn hóa xuyên thế hệ. Điều này cho thấy, theo Forbes, chỉ cần có thể lâu dài tái định hình một ngành bằng mô hình kinh doanh hoặc cách xây dựng nội dung mới, họ đều được xếp vào nhóm nhà đổi mới hàng đầu.

Đóng góp đổi mới toàn cầu của doanh nhân Đài Loan: Tham gia toàn diện từ phần cứng đến AI

Danh sách lần này xuất hiện nhiều doanh nhân đến từ Đài Loan, cho thấy rõ vị thế quan trọng của Đài Loan trong hệ sinh thái đổi mới toàn cầu. Ngoài ông Jensen Huang, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Garmin Gao Min-Huan đã thành công chuyển hóa công nghệ GPS từ ứng dụng quân sự sang sản phẩm tiêu dùng, mở ra thị trường thiết bị định vị cá nhân. Đồng sáng lập Yahoo Jerry Yang trong giai đoạn đầu của Internet đã định hình khái niệm “cổng thông tin”, ảnh hưởng đến quỹ đạo phát triển của toàn bộ ngành mạng. Nhà sáng lập Kingston David Sun xây dựng vị thế thương hiệu hàng đầu thế giới trong lĩnh vực mô-đun bộ nhớ. Trong khi đó, Edwin Chen — nhà sáng lập công ty gán nhãn dữ liệu AI Surge — đại diện cho thế hệ doanh nhân Đài Loan mới giữ vai trò then chốt trong chuỗi giá trị AI.

Quỹ đạo thành công của các doanh nhân Đài Loan này cho thấy một đặc điểm chung rõ nét: họ chủ yếu hoạt động ở các tầng công nghệ nền tảng, chuỗi cung ứng phần cứng và hạ tầng Internet, qua đó định vị vai trò của Đài Loan như một “cường quốc công nghệ và chuỗi cung ứng” trong hệ thống đổi mới toàn cầu. Từ linh kiện phần cứng đến công nghệ cốt lõi và dịch vụ nền tảng, doanh nhân Đài Loan đều tham gia sâu rộng, phản ánh việc dù quy mô thị trường tương đối nhỏ, Đài Loan vẫn giữ vị trí như một “bánh răng then chốt” trong hệ sinh thái công nghệ thế giới.

Sức mạnh đổi mới từ tài chính và giải trí

Tính đa dạng của bảng xếp hạng còn thể hiện ở việc ghi nhận các nhà đổi mới trong lĩnh vực tài chính và văn hóa. “Nhà hiền triết Omaha” Warren Buffett, ở tuổi ngoài 90, được vinh danh, phản ánh tầm ảnh hưởng sâu rộng suốt nhiều thập niên của ông đối với triết lý đầu tư toàn cầu. Ông Buffett không chỉ là nhà đầu tư thành công mà còn là người đổi mới tư duy đầu tư: triết lý đầu tư giá trị do ông phổ biến đã thay đổi hành vi của vô số nhà đầu tư và tổ chức, qua đó kiến tạo một phương thức phân bổ vốn thận trọng và lý tính hơn.

Trong ngành giải trí, việc hai ngôi sao nhạc pop Madonna và Taylor Swift góp mặt đặc biệt đáng chú ý. Taylor Swift xếp ở vị trí 250, với nhận định của Forbes rằng cô đã “tái định hình ngành công nghiệp âm nhạc”. Điều này không chỉ nằm ở sáng tạo âm nhạc, mà còn ở việc cô thể hiện tinh thần doanh nhân trong các tranh chấp bản quyền, đàm phán với nền tảng streaming, tái thu âm album để giành lại quyền sở hữu, cũng như xây dựng mô hình kinh tế lưu diễn quy mô hiện tượng — qua đó tạo ra những biến đổi sâu sắc cho toàn ngành.

Những trường hợp này cho thấy khi các ngành bước vào kỷ nguyên số hóa và nền tảng hóa cao độ, “đổi mới” có thể đến từ việc thách thức và viết lại luật chơi hiện hữu, chứ không chỉ giới hạn ở nghiên cứu – phát triển công nghệ.

Tinh thần nhập cư và văn hóa đổi mới của Hoa Kỳ

Forbes đặc biệt nhấn mạnh Hoa Kỳ là một quốc gia nhập cư, và danh sách này phản ánh rõ điều đó. Từ Elon Musk — người nhập cư từ Nam Phi, đến Jensen Huang và Jerry Yang — các doanh nhân gốc Đài Loan, cùng nhiều nhà sáng lập đến từ khắp thế giới, tất cả cho thấy đặc tính cốt lõi của hệ sinh thái đổi mới Mỹ: tính cởi mở và bao dung.

Việc Hoa Kỳ duy trì được sức sống đổi mới lâu dài phần lớn nhờ khả năng thu hút và nuôi dưỡng nhân tài toàn cầu. Những nhà đổi mới nhập cư không chỉ mang theo nền tảng văn hóa và tư duy khác biệt, mà còn sở hữu động lực thành công và tinh thần khởi nghiệp mạnh mẽ. Họ thường sẵn sàng chấp nhận rủi ro và thách thức các quy tắc sẵn có — yếu tố thiết yếu cho các đột phá mang tính cách mạng.

Đồng thời, môi trường đổi mới mang tính hệ thống của Hoa Kỳ — bao gồm các đại học và viện nghiên cứu hàng đầu, thị trường vốn sâu rộng (đầu tư mạo hiểm, vốn tư nhân, thị trường đại chúng), cùng khung pháp lý tương đối cởi mở — đã tạo điều kiện để nhân tài toàn cầu biến ý tưởng thành doanh nghiệp và các cuộc chuyển đổi ngành.

Những đặc trưng cốt lõi của đổi mới đương đại

Tổng thể danh sách “250 nhà đổi mới đương thời hàng đầu” của Forbes cho phép rút ra một số đặc trưng quan trọng của đổi mới hiện đại.

Thứ nhất, đổi mới thực sự không còn chỉ là đột phá công nghệ, mà là năng lực tổng hợp giữa công nghệ × thương mại × hệ sinh thái. Nhà đổi mới thành công phải đồng thời sở hữu tầm nhìn công nghệ, năng lực vận hành kinh doanh và khả năng kiến tạo hệ sinh thái.

Thứ hai, năng lực tích hợp và ứng dụng tri thức liên ngành ngày càng quan trọng. Những nhà đổi mới như Elon Musk — có thể tạo đột phá ở nhiều lĩnh vực — đại diện cho một hướng đi tiêu biểu của tương lai. Mô hình đổi mới nền tảng (như hệ sinh thái NVIDIA của Jensen Huang) cũng cho thấy giá trị to lớn của việc xây dựng hạ tầng ngành.

Thứ ba, tầm nhìn chiến lược mang tính tiên phong và dũng khí chấp nhận rủi ro cực hạn là yếu tố then chốt. Nhiều đột phá cần thời gian dài và vốn đầu tư khổng lồ trong giai đoạn đầu; chỉ những nhà đổi mới theo đuổi chủ nghĩa dài hạn mới có thể đi đến thành công.

Xét tổng thể, bảng xếp hạng “250 nhà đổi mới đương thời hàng đầu” thực chất là tấm gương phản chiếu bản chất của đổi mới đương đại — cho thấy trong một thời đại biến động nhanh, những nhà lãnh đạo có thể liên tục tạo ra giá trị và thay đổi thế giới đều sở hữu các phẩm chất và mô hình thành công mang tính tương đồng.