Thỏa thuận dầu mỏ lớn nhất lịch sử: Mỹ sẽ kiểm soát 65 tỷ thùng dầu của Venezuela

Ngày 28/8 hãng tin AP đưa tin, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ đã đạt được một thỏa thuận dầu mỏ có quy mô chưa từng có với Venezuela, theo đó Mỹ sẽ giành quyền kiểm soát phần lớn trong hơn 65 tỷ thùng trữ lượng dầu đã được chứng minh của Venezuela. Tổng thống Trump gọi đây là “thương vụ dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử thế giới”, cho rằng thỏa thuận không chỉ giúp Mỹ tăng đáng kể nguồn tài nguyên dầu mỏ có thể kiểm soát, mà còn có thể trở thành một quân bài quan trọng giúp Washington ổn định nguồn cung năng lượng trong nước trong bối cảnh tình hình Trung Đông tiếp tục căng thẳng.

Theo khuôn khổ được công bố hiện nay, Mỹ sẽ hợp tác với một nhà điều hành tư nhân chưa được công bố tên để thành lập một doanh nghiệp tư nhân mới tại Venezuela, giành quyền khai thác các mỏ dầu liên quan trong thời hạn lên tới 100 năm. Mỹ sẽ có 55% quyền lợi thực tế từ sản lượng của công ty này, bao gồm quyền lợi cổ phần cũng như quyền mua dầu thô theo giá thành.

Nếu thỏa thuận được triển khai đầy đủ, doanh nghiệp mới này sẽ kiểm soát lượng trữ lượng dầu đã được chứng minh chỉ đứng sau Saudi Aramco, trở thành một trong những doanh nghiệp kiểm soát trữ lượng dầu lớn nhất thế giới.

17 mỏ dầu, 65 tỷ thùng trữ lượng, Mỹ được 55% quyền lợi thực tế từ sản lượng

Tổng thống Trump cho biết thỏa thuận này được Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth và Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodríguez cùng đàm phán.

“Hiệp định vừa được Hợp chủng quốc Hoa Kỳ đạt được với Venezuela — đây là thương vụ dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử thế giới!,” Tổng thống Trump viết.

Chính phủ Venezuela sau đó xác nhận thỏa thuận liên quan đến 17 mỏ dầu, với tiềm năng khai thác đã được chứng minh khoảng 65 tỷ thùng. Caracas dự kiến các dự án liên quan có thể thu hút khoảng 100 tỷ USD vốn đầu tư tư nhân vào ngành dầu mỏ Venezuela, đồng thời tạo ra hơn 209 tỷ USD nguồn thu thuế cho chính phủ Venezuela trong tương lai.

Tổng thống lâm thời Rodríguez đăng tuyên bố trên Telegram, cho rằng thỏa thuận này sẽ “có tác động lớn đối với công cuộc phục hưng đất nước”.

Một quan chức Mỹ nắm rõ nội dung thỏa thuận nhưng không được phép phát biểu công khai nói với AP rằng Chính phủ Mỹ sẽ tham gia dự án thông qua hợp tác với doanh nghiệp tư nhân. Chính phủ của bà Rodríguez đã trao cho công ty mới quyền khai thác các mỏ dầu trong thời hạn 100 năm, trong khi Mỹ có thể nhận được quyền lợi thực tế tương đương 55% sản lượng dầu của công ty. Quyền lợi này bao gồm cả lợi ích từ quyền sở hữu và quyền mua dầu thô theo chi phí sản xuất.

CBS News đưa tin, chính quyền Tổng thống Trump hiện chưa công bố vị trí cụ thể của 17 mỏ dầu, cũng chưa công bố danh sách các công ty dầu khí cuối cùng chịu trách nhiệm thăm dò, khai thác và vận hành. Nói cách khác, khuôn khổ lớn của thương vụ đã được công bố, nhưng nhiều chi tiết then chốt liên quan đến cơ cấu doanh nghiệp, trách nhiệm đầu tư và phân chia lợi ích vẫn chưa được công bố đầy đủ.

Axios dẫn lời một nguồn tin trong Chính phủ Mỹ giải thích thêm rằng đây không phải là việc “mua các mỏ dầu” theo nghĩa truyền thống, mà gần giống một mô hình hợp tác công-tư giữa Chính phủ Mỹ, doanh nghiệp tư nhân và Venezuela, trong đó Mỹ nhận được cổ phần tại doanh nghiệp cùng quyền lợi về dầu mỏ.

Tổng thống Trump nói nguồn tài nguyên dầu mỏ của Mỹ sẽ “tăng hơn gấp đôi”, ông Rubio dự kiến thu hút 100 tỷ USD đầu tư

Tổng thống Trump cho biết thỏa thuận này sẽ không khiến người nộp thuế Mỹ phải chịu chi phí, nhưng có thể giúp lượng trữ lượng dầu mà Mỹ có thể kiểm soát “tăng hơn gấp đôi”, mở rộng nguồn cung dầu dài hạn và cuối cùng giúp hạ giá xăng tại Mỹ.

Ngoại trưởng Rubio cũng đăng trên nền tảng X rằng thỏa thuận dự kiến sẽ thúc đẩy gần 100 tỷ USD vốn tư nhân đổ vào Venezuela, đồng thời tạo ra hàng nghìn việc làm được trả lương cao và giúp tái thiết ngành dầu mỏ vốn suy thoái trong thời gian dài của quốc gia Nam Mỹ này.

“Thỏa thuận này là một chiến thắng lớn đối với người dân Mỹ và người dân Venezuela,” ông Rubio nói.

UPI đưa tin, một trong những nội dung cốt lõi trong cách chính quyền Tổng thống Trump mô tả thương vụ này là Mỹ sẽ có được quyền lợi thực tế đối với hơn 65 tỷ thùng trữ lượng dầu của Venezuela, trong khi phần lớn chi phí khai thác sẽ do nguồn vốn tư nhân gánh chịu thay vì Chính phủ Mỹ trực tiếp bỏ ra khoản ngân sách khổng lồ.

Theo thỏa thuận được một quan chức Mỹ tiết lộ với AP, dầu thô mà Mỹ mua từ công ty mới trong tương lai sẽ có hai mục đích quan trọng: một phần có thể được sử dụng để bổ sung vào Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược của Mỹ, phần còn lại sẽ được cung cấp cho quân đội Mỹ.

Điều này khiến ý nghĩa của thỏa thuận đã vượt xa một khoản đầu tư thương mại thông thường, mang tính chất an ninh năng lượng và dự trữ chiến lược quốc gia rõ rệt hơn.

Chiến tranh Iran đẩy giá dầu tăng, dầu Venezuela trở thành quân bài chiến lược mới của Mỹ

Thời điểm công bố thỏa thuận đặc biệt thu hút sự chú ý.

AP chỉ ra rằng tính đến ngày 28/8, cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran đã kéo dài 6 tháng nhưng vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc. Chiến tranh đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động vận chuyển dầu mỏ qua Vịnh Ba Tư, đặc biệt là khiến lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz sụt giảm mạnh. Trước chiến tranh, khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu phải đi qua eo biển này.

CBS News cũng đưa tin, mặc dù Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ tuyên bố eo biển Hormuz đã được dọn sạch thủy lôi và vẫn mở cửa, mối đe dọa của Iran đối với các tàu thương mại vẫn khiến lượng tàu thuyền thực tế qua lại thấp hơn nhiều so với trước chiến tranh.

Rủi ro nguồn cung đã trực tiếp tác động đến người tiêu dùng Mỹ.

Theo dữ liệu của AAA, giá xăng thông thường trung bình trên toàn nước Mỹ vào ngày 28/8 là khoảng 4,09 USD/gallon, trong khi cùng kỳ năm ngoái chỉ khoảng 3,21 USD/gallon. Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Trump đã nhiều lần sử dụng Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược trong năm nay. Tính đến đầu tháng 8, lượng dầu trong kho dự trữ chiến lược của Mỹ đã giảm xuống dưới 300 triệu thùng, thấp hơn hơn 100 triệu thùng so với đầu năm 2026.

Do đó, chính quyền Tổng thống Trump hiện phải đối mặt với sức ép kép: một mặt cần ứng phó với rủi ro nguồn cung năng lượng toàn cầu do chiến tranh Trung Đông gây ra; mặt khác phải chứng minh với cử tri Mỹ rằng chính phủ có khả năng kéo giảm giá xăng.

Trong bối cảnh này, 65 tỷ thùng dầu của Venezuela có ý nghĩa đặc biệt.

Venezuela sở hữu một trong những nguồn trữ lượng dầu đã được chứng minh lớn nhất thế giới. Theo ước tính của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), Venezuela có khoảng 303 tỷ thùng trữ lượng dầu thô đã được chứng minh dưới lòng đất, tương đương khoảng 17% tổng trữ lượng toàn cầu.

Nói cách khác, 65 tỷ thùng dầu liên quan đến thỏa thuận lần này tương đương khoảng 1/5 tổng trữ lượng dầu đã được chứng minh của Venezuela.

Dầu nằm dưới lòng đất không có nghĩa sẽ lập tức được đưa đến trạm xăng, việc thực sự gia tăng sản lượng vẫn cần nhiều năm

Tuy nhiên, ngay cả khi con số 65 tỷ thùng là cực kỳ lớn, người tiêu dùng Mỹ cũng khó có thể nhanh chóng thấy giá xăng giảm đáng kể tại các trạm xăng.

AP chỉ ra rằng vấn đề của Venezuela chưa bao giờ là “không tìm thấy dầu”, mà là làm thế nào để khai thác được dầu lên.

Khác với nhiều quốc gia sản xuất dầu vẫn cần liên tục thăm dò các mỏ dầu mới, phần lớn các tầng chứa dầu của Venezuela từ lâu đã hoàn tất công tác thăm dò địa chất, vị trí của các nguồn tài nguyên về cơ bản đã được xác định. Tuy nhiên, sau nhiều năm thiếu đầu tư, chịu các lệnh trừng phạt, quản lý hỗn loạn và thiết bị xuống cấp, cơ sở hạ tầng ngành dầu mỏ của nước này đã xuống cấp nghiêm trọng.

Mặc dù Venezuela sở hữu khoảng 17% trữ lượng dầu thô đã được chứng minh của thế giới, sản lượng dầu thực tế hiện nay của nước này chỉ chiếm khoảng 1% toàn cầu.

Do đó, để biến 65 tỷ thùng trữ lượng thực sự thành nguồn cung tăng thêm hàng triệu thùng mỗi ngày, Venezuela cần sửa chữa các giếng dầu, đường ống, cơ sở lọc dầu, cảng biển và hệ thống điện, đồng thời đầu tư hàng chục tỷ USD, thậm chí nhiều hơn. Toàn bộ quá trình này có thể mất nhiều năm.

Một vấn đề khác là liệu các tập đoàn dầu mỏ lớn của Mỹ có sẵn sàng quay trở lại Venezuela trên quy mô lớn hay không.

Đầu năm nay, sau khi Tổng thống Nicolás Maduro bị bắt trong một chiến dịch quân sự của Mỹ và được đưa sang Mỹ để đối mặt với các cáo buộc liên bang về khủng bố ma túy và buôn bán ma túy, Tổng thống Trump từng triệu tập lãnh đạo nhiều tập đoàn dầu mỏ lớn của Mỹ đến Nhà Trắng, với hy vọng họ nhanh chóng quay trở lại Venezuela.

Tuy nhiên, thái độ của các doanh nghiệp không hoàn toàn lạc quan.

Giám đốc điều hành ExxonMobil, tập đoàn dầu mỏ lớn nhất nước Mỹ, ông Darren Woods, khi đó từng thẳng thắn nói rằng trong điều kiện hiện tại, ông cho rằng Venezuela “không thể đầu tư”.

Đối với các tập đoàn năng lượng lớn này, những tổn thất do chính sách quốc hữu hóa của Venezuela gây ra trong nhiều thập niên qua vẫn còn là ký ức khó quên.

Trong thời gian cố Tổng thống Hugo Chávez cầm quyền, Venezuela đã tiến hành quốc hữu hóa trên quy mô lớn tài sản của các doanh nghiệp nước ngoài, bao gồm các dự án của nhiều công ty dầu mỏ Mỹ. Tổng thống Trump từ lâu vẫn mô tả quá trình này là Venezuela “đã đánh cắp dầu của Mỹ”.

Sau khi bà Delcy Rodríguez lên nắm quyền, chính sách đã có sự thay đổi rõ rệt. Trước đó, bà đã ký ban hành luật mới, mở cửa trở lại ngành dầu mỏ Venezuela cho nguồn vốn tư nhân, trên thực tế đảo ngược một trong những nguyên tắc tiêu biểu nhất trong chính sách kinh tế xã hội chủ nghĩa thời Chávez.

Tờ The Guardian của Anh chỉ ra rằng thỏa thuận này đồng thời đã gây tranh cãi lớn trong nội bộ phe đối lập Venezuela. Một số nhân vật đối lập đặt câu hỏi liệu việc trao cho Mỹ quyền khai thác trong thời hạn lên tới 100 năm cùng phần lớn quyền lợi về dầu mỏ có thể liên quan đến vấn đề chủ quyền của Venezuela và tính hợp pháp của thỏa thuận hay không.

Điều này cũng có nghĩa là thỏa thuận được Tổng thống Trump gọi là “thương vụ dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử thế giới” liệu có thực sự đạt được quy mô như tuyên bố hay không, cuối cùng vẫn phụ thuộc vào một số yếu tố thực tế: liệu nguồn vốn tư nhân có sẵn sàng đầu tư hàng trăm tỷ USD hay không, tình hình chính trị Venezuela có thể duy trì ổn định trong dài hạn hay không, và quốc gia sở hữu một trong những nguồn tài nguyên dầu mỏ dưới lòng đất lớn nhất thế giới này có thể thực sự khôi phục năng lực sản xuất dầu quy mô lớn hay không.

Nhưng ít nhất xét từ góc độ địa chính trị năng lượng, Mỹ đang tìm cách thực hiện một sự chuyển hướng chiến lược lớn — trong bối cảnh eo biển Hormuz và nguồn cung dầu mỏ từ Trung Đông ngày càng trở nên bất ổn, Mỹ đang tìm cách chuyển thêm các quân bài an ninh năng lượng trở lại Tây Bán cầu.