Đột quỵ là một trong những nguyên nhân gây tử vong và tàn tật hàng đầu thế giới. (Ảnh minh họa: BlurryMe/ Shutterstock)
Phần lớn các cơn đau đầu là vô hại, nhưng một số trường hợp có thể là dấu hiệu của đột quỵ, mất thị lực hoặc xuất huyết não. Hãy tìm hiểu cách nhận biết những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm và các thói quen có thể giúp giảm nguy cơ mắc phải.
Một người đàn ông trung niên ngoài 50 tuổi đột ngột xuất hiện các triệu chứng giống cảm lạnh kèm theo đau đầu, buồn nôn và nôn ói. Cho rằng sự khó chịu này là do mệt mỏi và thói quen ăn uống thất thường, ông nghĩ chỉ cần nghỉ ngơi là sẽ hồi phục.
Tuy nhiên, vài ngày sau, thị lực của ông bắt đầu suy giảm. Khi ông đi khám thì đã mất hơn một nửa thị lực, và thời điểm điều trị tốt nhất cũng đã trôi qua.
Jonathan Liu, giáo sư Trung y tại một trường cao đẳng công lập ở Canada và là cộng tác viên của The Epoch Times, đã chia sẻ trường hợp này với The Epoch Times. Bệnh nhân được chẩn đoán mắc tăng nhãn áp cấp cứu, một tình trạng có thể biểu hiện bằng đau đầu đột ngột và buồn nôn.
Ông Liu cho biết, mặc dù nhiều cơn đau đầu là lành tính, nhưng một số trường hợp lại là dấu hiệu của những rối loạn nghiêm trọng tiềm ẩn liên quan đến mắt, não, mạch máu hoặc cột sống. Việc nhận biết các dấu hiệu cảnh báo và đi khám kịp thời có thể tạo nên khác biệt giữa hồi phục hoàn toàn và tổn thương không thể phục hồi.
Ông Jonathan Liu đã nêu ra một số kiểu đau đầu cần được thăm khám y tế khẩn cấp.
Cơn tăng nhãn áp cấp là một cấp cứu nhãn khoa. Triệu chứng điển hình là cơn đau dữ dội xuất hiện đột ngột ở mắt và đầu. Theo ông Liu, cơn đau thường lan dọc theo hốc mắt và vùng chân mày lên trán hoặc thái dương, và thường được bệnh nhân mô tả là đau nhói, đau giật từng cơn hoặc như bùng nổ.
Người bệnh cũng có thể bị đỏ mắt, sung huyết, giảm thị lực nhanh chóng, và trong trường hợp nặng có thể mù đột ngột trong thời gian ngắn. Những triệu chứng này thường đi kèm buồn nôn và nôn ói.
Ông Liu nhấn mạnh rằng đau đầu kèm suy giảm thị lực cần được cấp cứu ngay. Nếu áp lực trong mắt không được hạ kịp thời, dây thần kinh thị giác có thể bị tổn thương vĩnh viễn.
Xuất huyết dưới nhện thường biểu hiện bằng cơn đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột, thường được mô tả là cơn đau đầu tồi tệ nhất trong đời. Tình trạng này cũng hay đi kèm buồn nôn và nôn ói.
Đây là hiện tượng chảy máu ở khoang giữa các lớp màng bao quanh não. Bác sĩ Huang Huilun, điều trị tại Khoa Y học gia đình của bệnh viện đa khoa Ton-Yen ở Đài Loan, cho biết các nguyên nhân thường gặp gồm phình mạch não bị vỡ và dị dạng mạch máu não.
Khi lượng máu chảy ít, bệnh nhân có thể vẫn tỉnh táo nhưng trở nên chậm chạp hoặc phản ứng kém. Trong trường hợp chảy máu nhiều hơn, người bệnh có thể đột ngột mất ý thức. Những triệu chứng khác bao gồm cứng cổ, sụp mí mắt và nhìn đôi.
Phình mạch máu não thường ít gây triệu chứng rõ ràng trước khi vỡ. Khi đã vỡ, tình trạng xuất huyết cấp có thể xảy ra, thường gặp nhất ở người từ 40 đến 50 tuổi.
Trong khi đó, dị dạng mạch máu não là bất thường bẩm sinh của mạch máu não và có thể xuất hiện từ thời thơ ấu đến tuổi già. Chấn thương đầu, rối loạn đông máu và việc sử dụng thuốc chống đông cũng có thể dẫn đến chảy máu trong sọ.
Các triệu chứng của xuất huyết não do tăng huyết áp tương tự như xuất huyết dưới nhện. Chúng bao gồm đau đầu dữ dội, chóng mặt, buồn nôn, nôn ói và trong một số trường hợp là mất ý thức nhanh chóng.
Theo bác sĩ Huang Huilun, khoảng 80% các ca xuất huyết não có liên quan đến tình trạng kiểm soát huyết áp kém kéo dài hoặc mạch máu yếu, dễ vỡ. Đây là bệnh lý có tỷ lệ tử vong và tàn phế cao, và điều trị càng sớm thì tiên lượng càng tốt.
Ông Liu cho biết xuất huyết não do tăng huyết áp thường gặp nhất ở người trên 60 tuổi có tiền sử tăng huyết áp lâu năm hoặc xơ vữa động mạch.
Không phải mọi cơn đau đầu nghiêm trọng đều xuất hiện đột ngột hoặc dữ dội như bùng nổ. Một số trường hợp tiến triển từ từ và liên quan đến tình trạng căng cứng mạn tính ở cổ và vùng cột sống trên.
Đau đầu do cột sống cổ thường liên quan đến những thay đổi thoái hóa hoặc rối loạn chức năng ở cột sống cổ, đặc biệt là từ đốt sống cổ thứ nhất đến thứ ba. Theo ông Liu, loại đau đầu này thường đi kèm cứng cổ và cơn đau lan ra phía sau đầu.
Ông Liu kể về một cựu quản lý cấp cao từng chịu áp lực công việc kéo dài trong nhiều năm. Khi mới ngoài 50 tuổi, ông này bị đột quỵ thiếu máu não do mạch nhỏ. Đánh giá cho thấy ngoài các yếu tố nguy cơ mạch máu đã có sẵn, tình trạng căng cứng cổ mạn tính có thể đã góp phần làm giảm lưu lượng máu lên não.
Các mạch máu lớn nuôi não — bao gồm động mạch cảnh và động mạch đốt sống — chạy rất gần cột sống cổ. Đặc biệt, động mạch đốt sống đi qua các lỗ nhỏ trong đốt sống cổ. Tình trạng căng cơ kéo dài, gai xương phát triển quá mức hoặc tư thế sai lệch trong một số trường hợp có thể ảnh hưởng đến lưu lượng máu.
Não bộ tiêu thụ khoảng 20% năng lượng chuyển hóa của cơ thể trong hoạt động thường ngày. Trong những giai đoạn phải suy nghĩ căng thẳng hoặc chịu áp lực kéo dài, nhu cầu năng lượng của não còn tăng cao hơn nữa. Nếu não bị thiếu máu kéo dài, chức năng não có thể suy giảm và góp phần gây ra triệu chứng đau đầu.
Việc cải thiện tình trạng căng cổ, tư thế và sức khỏe mạch máu có thể giúp giảm tần suất đau đầu cũng như nguy cơ lâu dài.
Việc phòng ngừa những cơn đau đầu nguy hiểm và xuất huyết nội sọ chủ yếu tập trung vào giảm nguy cơ vỡ mạch máu và chảy máu cấp tính.
Bác sĩ Huang Huilun khuyến nghị các biện pháp sau:
Kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu thông qua theo dõi định kỳ và điều trị y khoa phù hợp.
Những người có tiền sử gia đình bị phình mạch hoặc bản thân đã được phát hiện phình mạch nên chụp kiểm tra định kỳ.
Những người có bất thường cấu trúc hoặc dị dạng mạch máu não đã biết cần được theo dõi lâu dài để đánh giá có cần điều trị hay không.
Thực hiện lối sống an toàn, tránh các hoạt động nguy cơ cao và sử dụng biện pháp bảo hộ phù hợp. Việc phòng té ngã đặc biệt quan trọng với người cao tuổi và người thể trạng yếu.
Chỉ dùng thuốc đúng theo chỉ định. Nên kiểm tra định kỳ chức năng gan, thận, công thức máu và các xét nghiệm đông máu.
Không hút thuốc, kiểm soát cân nặng, vận động thể chất đều đặn, quản lý căng thẳng và xây dựng thói quen ngủ lành mạnh.
Là một phần của việc tự chăm sóc hằng ngày, ông Liu khuyến nghị xoa bóp một số huyệt đạo ở phía sau cổ để thúc đẩy tuần hoàn và giảm căng cứng.
Cách thực hiện chung: Dùng ngón cái ấn với lực chắc nhưng dễ chịu cho đến khi cảm thấy hơi đau nhẹ. Xoa bóp mỗi huyệt từ 1 đến 2 phút, ngày 1 đến 2 lần, đồng thời hít thở chậm và sâu.
Huyệt phong phủ nằm trên đường giữa phía sau đầu, ngay phía trên chân tóc, tại chỗ lõm gần đốt sống cổ thứ nhất.
Huyệt phong trì nằm ở hai bên huyệt Phong Phủ, tại các chỗ lõm phía trên chân tóc ở nền sọ. Huyệt này thường được dùng để thư giãn cơ căng cứng và giúp giảm đau đầu, chóng mặt.
Huyệt thiên trụ nằm ở hai bên phía sau cổ, ngay đường chân tóc, tại các chỗ lõm dọc theo bờ ngoài của cơ thang (cơ lớn kéo dài đến nền sọ). Kích thích huyệt này có thể giúp giảm cứng cổ và cảm giác khó chịu ở phía sau đầu.
Huyệt bách lao nằm cách đốt sống cổ thứ bảy khoảng hai bề ngang ngón tay ở phía trên và lệch sang hai bên cột sống khoảng một bề ngang ngón tay. Để xác định đốt sống cổ thứ bảy, hãy cúi đầu nhẹ xuống và tìm mấu xương nhô rõ nhất ở phía sau cổ.
Kích thích huyệt này có thể giúp giảm đau mỏi cổ, cứng vai và đau đầu liên quan đến việc ngồi làm việc hoặc học tập lâu dài.
Trung y cho rằng thuốc và thực phẩm có cùng nguồn gốc. Đối với đau đầu do cột sống cổ và mạch máu, đôi khi người ta sử dụng các liệu pháp thực dưỡng thảo dược nhẹ và trà dược liệu như những phương pháp bổ trợ.
Ông Liu khuyến nghị bài quế chi cát căn thang, cho một số thể trạng nhất định. Đây là bài thuốc cổ truyền dùng các vị thuốc có tính ấm để giảm cứng cổ, thúc đẩy tuần hoàn và làm dịu triệu chứng đau đầu liên quan đến căng cơ.
Rửa sạch tất cả nguyên liệu.
Cho vào nồi và thêm khoảng 2 lít nước.
Đun sôi với lửa lớn, sau đó hạ nhỏ lửa và sắc liu riu trong 30 phút.
Lọc bỏ bã và uống như trà, ngày hai lần.
Bài thuốc này thường dùng cho người có vóc dáng mảnh, nước da sáng và dễ ra mồ hôi. Theo lý luận Trung y, những đặc điểm này liên quan đến một số thể chất nhất định. Phụ nữ mang thai nên tham khảo ý kiến thầy thuốc Trung y trước khi sử dụng.
Rễ sắn dây cũng có lợi cho nhân viên văn phòng phải ngồi lâu và ít vận động.
Một tổng quan nghiên cứu năm 2025 cho thấy rễ sắn dây có thể giúp điều hòa huyết áp, đường huyết và có khả năng bảo vệ não bộ.
Lưu ý: Cần lưu ý rằng phương pháp điều trị có thể khác nhau tùy từng người. Hãy tham khảo chuyên gia y tế để có kế hoạch điều trị phù hợp với tình trạng cụ thể của bạn.
Vì sức khỏe mạch máu đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa đau đầu do xuất huyết và đột quỵ, ông Liu cũng khuyến nghị món đậu phộng ngâm giấm.
Nghiên cứu hiện đại cũng cho thấy ăn đậu phộng có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe tim mạch. Một thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên năm 2022 phát hiện rằng những người ăn đậu phộng rang khô, ít muối có mức giảm trung bình 5 mmHg huyết áp tâm thu so với nhóm ăn chế độ ít chất béo. Các nhà nghiên cứu ước tính mức giảm này liên quan đến việc giảm khoảng 10% nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch lớn.
Chế độ ăn giàu rau củ, trái cây và chất béo lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe tim và não.
Các nguồn thực phẩm chứa axit béo omega-3 và omega-9 — bao gồm dầu hạt lanh, dầu tía tô, dầu trà và dầu ô liu — cũng có thể giúp hỗ trợ sức khỏe mạch máu.
Trong chương trình “Sức khỏe 1+1” của NTD, đơn vị cùng hệ thống với The Epoch Times, bà Yiling Huang, nhà sáng lập kiêm chuyên gia dinh dưỡng tại Trung tâm Tư vấn Dinh dưỡng Koii ở Đài Loan, nhấn mạnh nên hạn chế thực phẩm chế biến quá mức và các bữa ăn nhiều muối, nhiều chất béo.
Như trường hợp bệnh nhân của ông Liu cho thấy, đau đầu không phải lúc nào cũng chỉ là một sự khó chịu nhỏ. Trong một số trường hợp, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng cấp cứu nghiêm trọng ở mắt hoặc não.
Nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm — và duy trì sức khỏe mạch máu lâu dài — có thể giúp ngăn ngừa những hậu quả nặng nề.
Theo The Epoch Times
Mô hình “doanh nghiệp một người” được xác định là hướng đi mới trong chiến…
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Năm (30/4) nhắc lại rằng phía Iran rất…
"Người dân Iran xứng đáng có một kỷ nguyên mới, và chế độ Iran tham…
Điều đáng sợ nhất của lòng tham chính là tính ẩn giấu của nó.
Đài Loan xếp thứ 28 trên 180 quốc gia với số điểm 75,44, giảm 4…
Hà Nội dự báo có thể ghi nhận tới 220 điểm ngập tại 54 phường,…
