Vitamin tổng hợp giúp làm chậm quá trình lão hóa? Đừng vội tin điều đó!

Nghiên cứu nói trên là một phân tích từ thử nghiệm lâm sàng lớn mang tên COSMOS. Đây là một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng được thiết kế để đánh giá tác động của chiết xuất cacao và vitamin tổng hợp đối với sức khỏe. Trong thiết kế của nghiên cứu, người tham gia được chia thành bốn nhóm: một nhóm dùng vitamin tổng hợp, một nhóm dùng chiết xuất cacao, một nhóm dùng cả hai, và một nhóm dùng giả dược. Thiết kế này giúp các nhà khoa học có thể đánh giá đồng thời nhiều can thiệp trong cùng một nghiên cứu.

Trong tổng số khoảng 21.000 người tham gia COSMOS, có 958 người được chọn để phân tích sâu hơn về lão hóa sinh học thông qua một kỹ thuật gọi là “đồng hồ biểu sinh”. Những người này chủ yếu là người lớn tuổi, với độ tuổi trung bình khoảng 70.

Đồng hồ biểu sinh là gì?

Khái niệm “đồng hồ biểu sinh” dựa trên việc đo các thay đổi hóa học xảy ra trên DNA theo thời gian, đặc biệt là quá trình methyl hóa DNA. Khi con người già đi, các nhóm methyl tích tụ trên DNA theo những mô hình nhất định. Bằng cách phân tích các dấu hiệu này, các nhà nghiên cứu có thể ước tính “tuổi sinh học” của một người.

Điểm cần lưu ý là tuổi sinh học không phải lúc nào cũng trùng với tuổi theo lịch. Một số người có thể “già sinh học” nhanh hơn hoặc chậm hơn so với tuổi thực, và sự khác biệt này đôi khi liên quan đến nguy cơ bệnh tật như bệnh tim mạch, ung thư hoặc tử vong sớm.

Tuy nhiên, hiện nay không chỉ có một loại “đồng hồ” biểu sinh. Có nhiều thuật toán khác nhau được phát triển bởi các nhóm nghiên cứu khác nhau, mỗi loại sử dụng các dấu hiệu methyl hóa khác nhau để ước tính tuổi sinh học. Vì vậy, các đồng hồ này không phải lúc nào cũng cho kết quả giống nhau.

Thiết kế và cách phân tích dữ liệu

Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học sử dụng 5 loại đồng hồ biểu sinh khác nhau để tính tuổi sinh học của mỗi người tại ba thời điểm: ban đầu, sau 1 năm và sau 2 năm.

Nếu xem xét cấu trúc phân tích, nghiên cứu thực tế có khá nhiều phép kiểm định thống kê:

• 2 yếu tố can thiệp (vitamin tổng hợp và cacao)
• 5 loại đồng hồ biểu sinh
• 2 thời điểm đánh giá (năm 1 và năm 2)

Điều này tạo ra tổng cộng 20 giả thuyết thống kê khác nhau. Tuy nhiên, nghiên cứu không xác định rõ một kết quả chính trước khi phân tích.

Khi các nhà nghiên cứu xem xét toàn bộ 20 phép kiểm định này, chỉ có 2 kết quả đạt ngưỡng ý nghĩa thống kê. Cụ thể, những người dùng vitamin tổng hợp có mức tăng của hai loại đồng hồ biểu sinh (PhenoAge và GrimAge) thấp hơn một chút so với nhóm giả dược sau 2 năm.

Mức độ thay đổi rất nhỏ

Ngay cả với hai kết quả “dương tính” này, mức thay đổi thực tế khá nhỏ. Theo dữ liệu nghiên cứu, sự khác biệt tương đương với khoảng 0,4 năm tuổi sinh học.

Một vấn đề khác là phân tích nhiều giả thuyết. Khi một nghiên cứu thực hiện nhiều phép kiểm định, xác suất xuất hiện kết quả “có ý nghĩa thống kê” chỉ do ngẫu nhiên sẽ tăng lên. Với 20 phép kiểm định, việc xuất hiện một hoặc hai kết quả dương tính đơn lẻ không phải là điều hiếm gặp.

Các tác giả nghiên cứu cho rằng không cần điều chỉnh cho phân tích nhiều lần vì các đồng hồ biểu sinh có liên quan với nhau. Tuy nhiên, mức độ tương quan giữa các đồng hồ này không cao đến mức có thể bỏ qua hoàn toàn vấn đề này.

Thay đổi dấu ấn sinh học có đồng nghĩa với làm chậm lão hóa?

Ngay cả khi giả định rằng vitamin tổng hợp thật sự làm thay đổi mức methyl hóa DNA, câu hỏi quan trọng hơn là: liệu điều đó có đồng nghĩa với việc làm chậm lão hóa hay không?

Các đồng hồ biểu sinh thực chất là chỉ dấu thay thế. Nghĩa là chúng có liên quan đến các kết cục sức khỏe quan trọng, nhưng không phải là chính kết cục đó.

Trong y học, đôi khi việc thay đổi một chỉ dấu thay thế sẽ cải thiện kết quả thực sự. Ví dụ, huyết áp cao là yếu tố nguy cơ của đột quỵ, và điều trị hạ huyết áp giúp giảm nguy cơ đột quỵ.

Nhưng không phải mọi chỉ dấu đều hoạt động theo cách này. Ví dụ, lực bóp tay là dấu hiệu tốt để đánh giá tình trạng suy yếu ở người già, nhưng việc tập bóp bóng để tăng lực tay không nhất thiết làm giảm nguy cơ bệnh tật.

Trong nghiên cứu này, các tác giả cũng kiểm tra xem liệu những thay đổi trong đồng hồ biểu sinh có giải thích cho cải thiện nhận thức từng được quan sát trong nghiên cứu COSMOS-Mind hay không. Kết quả cho thấy không có bằng chứng cho thấy sự cải thiện nhận thức liên quan đến thay đổi methyl hóa DNA.

Kết luận về vitamin tổng hợp

Sau nhiều phân tích từ thử nghiệm COSMOS, các kết quả liên quan đến vitamin tổng hợp nhìn chung khá khiêm tốn. Một số phân tích cho thấy những thay đổi nhỏ trong các chỉ dấu sinh học, nhưng các hiệu ứng này không nhất quán và chưa được xác nhận bởi các nghiên cứu khác.

Hiện tại, chưa có bằng chứng mạnh mẽ cho thấy vitamin tổng hợp có thể làm chậm quá trình lão hóa ở người khỏe mạnh.

Chất vi lượng và vitamin vẫn là những yếu tố quan trọng đối với sức khỏe. Tuy nhiên, phần lớn chuyên gia đồng ý rằng nguồn cung cấp tốt nhất vẫn là chế độ ăn đa dạng và cân bằng, bao gồm rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đạm và chất béo lành mạnh.

So với việc bổ sung vitamin dưới dạng viên uống, chế độ ăn đầy đủ dinh dưỡng vẫn được xem là cách hiệu quả và bền vững hơn để hỗ trợ sức khỏe lâu dài.